Η συνεκπαίδευση έχει γίνει τελευταία ένα από τα πιο βασικά θέματα στον εκπαιδευτικό προγραμματισμό των περισσοτέρων ευρωπαϊκών χωρών. Ιδιαίτερα στην Ελλάδα έχει αναπτυχθεί ένα ευρύ σύστημα Ειδικής Αγωγής για όλα τα παιδιά με ειδικές ανάγκες, έτσι καταβάλλονται έντονες προσπάθειες για την υλοποίηση της συνεκπαίδευσης. Σε όλες επομένως τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης προτείνονται, όχι απαραίτητα με παιδαγωγικά κριτήρια, νέες κατευθύνσεις εκπαιδευτικής πολιτικής, με στόχο την κοινή αγωγή όλων των μαθητών/τριών». Στην ευρωπαϊκή εκπαίδευση για τους μαθητές/τριες με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες γίνονται συνεχώς νομοθετικές ρυθμίσεις ύστερα από συνεχείς πιέσεις από τους συλλόγους γονέων.
Το 8ο ΓΕΛ Τρικάλων άνοιξε τις πόρτες του, έβαλε τέλος στον αποκλεισμό και την απομόνωση αυτών των παιδιών και των οικογενειών τους. H σύγχρονη τάση που επικρατεί διεθνώς, ως προς την εκπαιδευτική αντιμετώπιση ευάλωτων ομάδων όπως παιδιών με Ε.Ε.Α. ή και αναπηρία με τις επικυρωμένες διακηρύξεις της Σαλαμάνκα (1994) και τη Σύμβαση του ΟΗΕ είναι η ανάπτυξη της πολιτικής της συμπερίληψής τους στα γενικά σχολεία, γνωστή και ως συμπεριληπτική εκπαίδευση (Inclusion Education) αποτελεί σημσντικό στόχο του σχολείου μας. Σύμφωνα με τη σύμβαση του ΟΗΕ για τους μαθητές/τις μαθήτριες με μαθησιακές δυσκολίες προτείνεται η συνεργασία όλων των εκπαιδευτικών με την Ε.Δ.Υ. του σχολείου, ως αρμόδιο όργανο για την εκπαιδευτική και ψυχοκοινωνική υποστήριξη των μαθητών και της σχολικής κοινότητας με σκοπό τη διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης όλων ανεξαιρέτως των μαθητών στην εκπαίδευση και την προαγωγή συνολικά της ψυχοκοινωνικής τους υγείας
Η συμπεριληπτική εκπαίδευση (Inclusion Education) αποσκοπεί στην πλήρη αποδοχή των διαφορετικών ικανοτήτων των παιδιών, στην ανταπόκριση των εκπαιδευτικών σε όλες τις μαθησιακές ανάγκες τους και στην ισότιμη μεταχείρισή τους, χωρίς διακρίσεις, για αποφυγή του στιγματισμού και της περιθωριοποίησης .
Η Παράλληλη στήριξη σε μαθητές με αναπηρία και Ε.Ε.Α.
Σύμφωνα με την περ. β) της παρ. 1 του άρθρου 6 του ν. 3699/2008 (199 Α ́ ) «1. Οι μαθητές με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες μπορούν να φοιτούν:….. Σε σχολική τάξη του γενικού σχολείου, με παράλληλη στήριξη-συνεκπαίδευση, από εκπαιδευτικούς ΕΑΕ, όταν αυτό επιβάλλεται από το είδος και το βαθμό των ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών. «Η παράλληλη στήριξη παρέχεται σε μαθητές που μπορούν με κατάλληλη ατομική υποστήριξη να παρακολουθήσουν το αναλυτικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα της τάξης, σε μαθητές με σοβαρότερες εκπαιδευτικές ανάγκες όταν στην περιοχή τους δεν υπάρχει άλλο πλαίσιο ΕΑΕ (ειδικό σχολείο, τμήμα ένταξης) ή όταν η παράλληλη στήριξη καθίσταται απαραίτητη – βάσει της γνωμάτευσης του ΚΕΔΔΥ (ΚΕΔΑΣΥ) – εξαιτίας των ειδικών εκπαιδευτικών τους αναγκών. Στην τελευταία περίπτωση η στήριξη από ειδικό εκπαιδευτικό μπορεί να γίνεται σε μόνιμη και προγραμματισμένη βάση.»
Στο 8ο ΓΕΛ Τρικάλων έχει αναγνωριστεί η ανάγκη των παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες να εκπαιδεύονται στο σχολείο της γειτονιάς. Κατά την εφαρμογή των προγραμμάτων συνεκπαίδευσης μέχρι τώρα δεν παρουσιάστηκαν προβλήματα, έγινε άμεση στελέχωση με εκπαιδευτικούς ειδικής αγωγής που καλύπτουν μεγάλο ποσοστό των ωρών διδασκαλίας για την παροχή των ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών. «Η άποψη και η ανάλογη στάση της κοινωνίας σύμφωνα με την οποία σε μια δημοκρατική χώρα επιβάλλεται να συμμετέχουν ισότιμα τα άτομα με ειδικές ανάγκες σ’ όλα τα επίπεδα της κοινωνικής ζωής, οδήγησε και τα μέλη της εκπαιδευτικής κοινότητας του 8ου ΓΕΛ Τρικάλων να αποδεχτούν την ισοτιμία αυτή και να ενστερνιστούν νέους ρόλους και στόχους για το σχολείο.» Σε κάθε περίπτωση η διαδικασία της ένταξης /ενσωμάτωσης παιδιών με ιδιαιτερότητες έχει ένα δυναμικό και διαχρονικό χαρακτήρα, αφορά όλα τα επίπεδα και τομείς της ζωής του παιδιού (επαγγελματικό, ακαδημαϊκό, κοινωνικό, διαπροσωπικό, κλπ.), καθώς και διαφορετικές εξελικτικές φάσεις (παιδική ηλικία, εφηβεία, ενήλικη ζωή κ.ά.).
Η συνεκπαίδευση αποτελεί σημαντική παράμετρο μίας επιτυχημένης κοινωνικοποίησης για τα περισσότερα παιδιά με ιδιαιτερότητες, παρά τις δυσκολίες και αντιφάσεις που προκύπτουν. Όταν η ένταξη ξεκινά από παρά πολύ νωρίς και τα παιδιά με ιδιαιτερότητες μέσα από τη διαδικασία της συνεκπαίδευσης αποτελούν μέρος της σχολικής κοινότητας από την αρχή της κοινωνικής και ακαδημαϊκής τους ζωής, φαίνεται να συμβάλλει τουλάχιστον στην κοινωνική αποδοχή αυτών των διαφορετικών παιδιών. Σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες στα Γυμνάσια (Γερμανία-Σουηδία) υπάρχει εργαστήριο τεχνολογίας που υπάρχει και στα Γυμνάσια της Ελλάδας επιπλέον δε υπάρχουν τα εργαστήρια (ζαχαροπλαστικής, πλεξίματος) τα οποία στο δικό μας εκπαιδευτικό σύστημα δεν συμπεριλαμβάνονται στο Γυμνάσιο .
Από τη συνολική εμπειρία μου θα πρότεινα να υπάρχουν περισσότερα εργαστήρια από το Γυμνάσιο, στην Ελλάδα όχι μόνο για μαθητές/τριες με νοητικές δυσκολίες, αλλά και για μαθητές/τριες που δυσκολεύονται στις επιδόσεις, αλλά έχουν ικανότητες στην τέχνη. Θα μπορούσαν έτσι να αγαπήσουν κάποια τέχνη από μικρότερη ηλικία αντί να περιμένουν σε ηλικία 15 χρονών να φοιτήσουν στα επαγγελματικά λύκεια. Για την επιτυχία των Γυμνασίων με εργαστήρια απαιτείται στελέχωση από ειδικούς ώστε οι μαθητές/τριες που θα παρακολουθήσουν να αγαπήσουν την τέχνη και τις τεχνικές που θα διδαχθούν.
Εν κατακλείδι οι προσπάθειες που γίνονται σήμερα στις περισσότερες χώρες και τα πιλοτικά προγράμματα συνεκπαίδευσης που εφαρμόζονται ας αποτελέσουν παραδείγματα για τα σχολεία της Ελλάδας. Για την ενσωμάτωση (Inclusion Education) απαιτούνται προϋποθέσεις, τόσο σε επίπεδο ευαισθητοποίησης και επιμόρφωσης των παιδαγωγών/εκπαιδευτικών όσο σε επίπεδο ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης της κοινής γνώμης. Τέλος απαιτείται παιδαγωγική διδακτική και υλικοτεχνική υποδομή που να ανταποκρίνεται στις συγκεκριμένες ανάγκες των μαθητών/τριών που θα οδηγήσει τα περισσότερα παιδιά με ιδιαιτερότητες σε μία επιτυχημένη κοινωνικοποίηση.
Αποστόλου Μαριάννα, MSc, M.A, ΠΕ05, Πολιτισμολόγος
Δ/ντρια του 8ου ΓΕΛ Τρικάλων-Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια
Πρόεδρος του Συλλόγου “Ε.ΠΟ.Σ” Κρηνίτσας
