Αρχαιολόγοι ανακάλυψαν ένα απόσπασμα της Ιλιάδας του Ομήρου στο εσωτερικό μίας μούμιας στην αρχαία πόλη Οξύρρυγχο της Αιγύπτου, ρίχνοντας φως στον τρόπο με τον οποίο αρχαία κείμενα επαναχρησιμοποιούνταν σε ταφικές πρακτικές και στη διάδοση της ελληνικής γραμματείας στη ρωμαϊκή Αίγυπτο.
Η ανακάλυψη έγινε στην Αλ Μπαχνάσα, περίπου 190 χιλιόμετρα νότια του Καΐρου, στο πλαίσιο συνεργασίας του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης και το Ινστιτούτο της Αρχαίας Εγγύς Ανατολής. Το εύρημα προήλθε από τον «τάφο 65», ένα υπόγειο ταφικό σύμπλεγμα που, παρά τις εμφανείς ενδείξεις αρχαίας σύλησης, διατήρησε έναν εντυπωσιακό αριθμό ταφικών αντικειμένων.
Οι διευθύντριες του έργου, Μαΐτε Μασκόρτ και Έστερ Πονς Μεγιάντο, κατέγραψαν μούμιες με επιδέσμους διακοσμημένους με γεωμετρικά μοτίβα και έντονα χρώματα, καθώς και πολύχρωμες ξύλινες σαρκοφάγους και μικρό αριθμό μεταλλικών αντικειμένων: τρία λεπτά φύλλα χρυσού και ένα κομμάτι χαλκού.
Ο καθηγητής Χασάν Αμέρ, επικεφαλής της αιγυπτιακής ομάδας ανασκαφών από το Πανεπιστήμιο του Καΐρου, δήλωσε ότι ο τάφος 65 επέτρεψε την ανασύνθεση της συναρπαστικής διαδικασίας συγχώνευσης των αιγυπτιακών ταφικών παραδόσεων με επιρροές από τον ελληνιστικό και ρωμαϊκό κόσμο.
Πώς βρέθηκε ομηρικό κείμενο μέσα σε μια μούμια;
Το πιο εντυπωσιακό εύρημα προήλθε από το εσωτερικό μίας μούμιας: ένα απόσπασμα παπύρου που διασώζει στίχους από τη Β΄ ραψωδία της Ιλιάδας, και συγκεκριμένα τον «Κατάλογο των πλοίων», το εκτενές τμήμα που απαριθμεί τις ελληνικές δυνάμεις που εκστράτευσαν στην Τροία.
Αν και πάπυροι εντοπίζονται συχνά στην Οξύρρυγχο — έναν από τους σημαντικότερους τόπους για την εύρεση αρχαίων ελληνικών κειμένων — η παρουσία τους μέσα σε μούμια είναι εξαιρετικά σπάνια, γεγονός που καθιστά την ανακάλυψη μοναδική τόσο από λογοτεχνική όσο και από ιστορική άποψη.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι το θραύσμα πιθανότατα επαναχρησιμοποιήθηκε ως μέρος των επιδέσμων ή του καρτονάζ της μούμιας, μια συνήθης πρακτική στην αρχαιότητα, όπου τα απορριφθέντα κείμενα αξιοποιούνταν για την προετοιμασία της ταφής και όχι για συμβολικό σκοπό.
Οι αιγυπτιακές αρχές επισημαίνουν ότι το εύρημα εμπλουτίζει το ήδη πλούσιο αρχαιολογικό αρχείο της επαρχίας Αλ Μένια. Χρονολογείται ευρέως στην ελληνορωμαϊκή περίοδο, όταν η Αίγυπτος δεχόταν έντονες πολιτισμικές επιρροές από τον ελληνικό και αργότερα τον ρωμαϊκό κόσμο. Προσφέρει και μια σπάνια εικόνα για τον τρόπο με τον οποίο η κλασική γραμματεία ενσωματώνονταν στην καθημερινότητα, πολύ πέρα από τις βιβλιοθήκες των ελίτ.
Ο Χεσάμ Αλ Λέιζι, Γενικός Γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Αρχαιοτήτων, τόνισε ότι ο χώρος παρέχει νέες ενδείξεις για τις ταφικές τελετουργίες της Αλ Μπαχνάσα κατά την ελληνορωμαϊκή περίοδο. Αξιωματούχοι σημείωσαν ότι η ανακάλυψη ενισχύει τη φήμη της Οξυρρύγχου ως κομβικού τόπου για την ανάδειξη γραπτών τεκμηρίων του αρχαίου μεσογειακού κόσμου κατά την πτολεμαϊκή και αυτοκρατορική εποχή.
Το στομάχι αιγυπτιακής μούμιας έκρυβε αντίγραφο της Ιλιάδας – ertnews.gr
