Ως Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ/ADHD) αναφέρεται η αναπτυξιακή διαταραχή που επηρεάζει παιδιά και ενήλικες και χαρακτηρίζεται, μεταξύ άλλων, από επίμονα πρότυπα απροσεξίας, υπερκινητικότητας και παρορμητικότητας. Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, περιλαμβάνει ένα σύνολο προβλημάτων όπως δυσκολία στην συγκέντρωση, με τα παιδιά συχνά να εμφανίζουν χαμηλή αυτοεκτίμηση, να χτίζουν δύσκολα σχέσεις και να σημειώνουν κακή σχολική επίδοση. Τα συμπτώματα -ήπια, μέτρια ή σοβαρά- συνήθως ξεκινούν πριν την ηλικία των 12 ετών, ενώ σε ορισμένα παιδιά μπορούν να παρατηρηθούν ακόμα και από την ηλικία των 3 ετών.
Όπως επισημαίνεται, μερικές φορές τα συμπτώματα μειώνονται με την ηλικία, ενώ σε άλλες περιπτώσεις αυτά δεν αντιμετωπίζονται ποτέ και επομένως οι άνθρωποι που έχουν διαγνωστεί πρέπει να ακολουθήσουν συγκεκριμένες στρατηγικές για να επιτύχουν σε επαγγελματικό και προσωπικό επίπεδο. Η φαρμακευτική αγωγή και οι συμπεριφορικές θεραπείες μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά με τα συμπτώματα, με την έγκαιρη διάγνωση να κάνει τη διαφορά.
300% περισσότερες πιθανότητες
Έρευνες δείχνουν ότι οι ενήλικες με ΔΕΠΥ έχουν έως και 300% περισσότερες πιθανότητες να ξεκινήσουν τη δική τους επιχείρηση σε σύγκριση με τους νευροτυπικούς συνομηλίκους τους. Οι ειδικοί εξηγούν ότι το σύστημα εργασίας έχει σχεδιαστεί για να ανταμείβει τη συμμόρφωση σε ένα πλαίσιο κανονισμών, ενώ ο εγκέφαλος ατόμων με ΔΕΠΥ είναι προγραμματισμένος για καινοτομία, ενέργεια και δημιουργικότητα. Δεν πρόκειται για κακούς υπαλλήλους, αλλά για ανθρώπους που αναζητούν διαρκώς ερεθίσματα, ενδιαφέροντα και συναισθηματική ή πνευματική διέγερση. Η εργασία βασίζεται σε γραμμικά χρονοδιαγράμματα, απαιτεί προσοχή, ενώ για παράδειγμα οι συσκέψεις προγραμματίζονται ακολουθώντας αυστηρό πρόγραμμα. Κάποιες ενέργειες που για κάποιον φαντάζουν απλές, όπως η σύνταξη ενός e-mail, για ανθρώπους με ΔΕΠΥ πρόκειται για δύσκολο εγχείρημα.
Αυτοί είναι μερικοί από τους λόγους που οδηγούν ανθρώπους με ΔΕΠΥ να δημιουργούν δικούς τους κανόνες, ιδρύοντας δικές τους επιχειρήσεις. Μπορεί να μην είναι τυχαίο το γεγονός ότι ο ιδρυτής του ομίλου Virgin, Ρίτσαρντ Μπράνσον, και εκείνος του IKEA, Ίνγκβαρ Κάμπραντ, είχαν διαγνωστεί με ΔΕΠΥ. Ο δεύτερος, μάλιστα, συχνά αναφερόταν στη διαταραχή ως πηγή δημιουργικότητας, ενέργειας και της ικανότητάς του να σκέφτεται αντισυμβατικά. Εξαιτίας της δυσλεξίας δε, δυσκολευόταν να θυμηθεί τα προϊόντα του και για αυτό το λόγο χρησιμοποίησε αρχικά ονόματα νησιών της Νορβηγίας και της Σουηδίας, μετατρέποντας έτσι μια δυσκολία σε σωστή στρατηγική. Από την άλλη, ο Μπράνσον έχει μιλήσει ανοιχτά τόσο για τη ΔΕΠΥ όσο για τη δυσλεξία, αποδίδοντας σε αυτά την επιτυχία, τη δημιουργικότητα και τη δυνατότητα να οραματίζεται, εκτιμώντας ότι η νευροδιαφορετικότητά του είναι πλεονέκτημα και όχι περιορισμός.
Η ευελιξία, η επίλυση προβλημάτων με δημιουργικό τρόπο, η καινοτομία, η αυτονομία κι η δομή που ακολουθεί τις προσωπικές ανάγκες και όχι τις ανάγκες άλλων, οδηγούν πολύ συχνά τους ανθρώπους με ΔΕΠΥ να αναπτύσσουν δικές τους επιχειρήσεις, ενώ παρατηρείται ότι ομάδες με επικεφαλής νευροδιαφορετικούς ανθρώπους είναι συχνά πιο καινοτόμες, πιο συμπεριληπτικές και προσαρμόζονται ευκολότερα στην αλλαγή.
Παλαιότερες έρευνες επιβεβαιώνουν τα ευρήματα
Παλαιότερη μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Βάασα στη Φινλανδία εστίασε στην επίδραση της διαταραχής στην επιχειρηματικότητα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι άνθρωποι με ΔΕΠΥ έχουν σημαντικά υψηλότερη πιθανότητα να γίνουν επιχειρηματίες. Επιπλέον, προέκυψε ότι φοιτητές με περισσότερα συμπτώματα παρουσιάζουν μεγαλύτερη επιθυμία να ξεκινήσουν τη δική τους επιχείρηση, σε σύγκριση με τους υπόλοιπους. Παράλληλα, τείνουν να έχουν μεγαλύτερη ανάγκη για αυτονομία, σε σχέση με όσους δεν έχουν διαγνωστεί με τη διαταραχή.
Όσο για τη δημιουργικότητα και την ανάληψη ρίσκου, άνθρωποι με ΔΕΠΥ συσχετίστηκαν με υψηλότερα επίπεδα δημιουργικότητας και ήταν πιο πρόθυμα να ρισκάρουν. Ενώ συμμετέχοντες με ADHD σημείωσαν υψηλότερη βαθμολογία στις περισσότερες κατηγορίες επιχειρήσεων, οι ερωτηθέντες χωρίς ADHD έτειναν να σημειώνουν υψηλότερη βαθμολογία σε σχέση με το κίνητρο και την αποφασιστικότητα.
Ανάλογα είναι τα αποτελέσματα έρευνας του τμήματος Στρατηγικής Διοίκησης και Επιχειρηματικότητας στο Πανεπιστήμιο Εράσμους του Ρότερνταμ. Σε δείγμα περισσότερων από 10.000 φοιτητών, επιβεβαιώνεται ότι όσοι εμφάνισαν περισσότερα συμπτώματα ΔΕΠΥ ήταν πιθανότερο να ιδρύσουν τη δική τους επιχείρηση και να ρισκάρουν περισσότερο. Όπως εξηγούν οι ειδικοί, οι ενήλικες με αυτή τη διαταραχή τείνουν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην επιλογή μιας σταδιοδρομίας και, όταν τελικά δεσμευτούν σε αυτήν, συχνά εμφανίζουν κατώτερη απόδοση σε μισθωτή απασχόληση. Αντιθέτως, η προτίμηση και η επιτυχία τους στο επιχειρείν, αποδίδεται στο ότι συχνά αναζητούν αισθητηριακά ερεθίσματα για να ικανοποιήσουν τη χρόνια υπερδιέγερση τους, κάτι που μπορεί να καλυφθεί από την επιχειρηματικότητα.
Παράλληλα, αυτοί οι άνθρωποι είναι πιθανό να αναπτύξουν τρόπους αντιμετώπισης των αντιξοοτήτων και ως εκ τούτου παρουσιάζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα. Επομένως, αποδεικνύονται πιο παραγωγικοί από ότι στη θέση του μισθωτού. Από την άλλη, επιχειρηματίες με ΔΕΠΥ μπορεί να σημειώνουν καλύτερη απόδοση όταν ενσωματωθούν σε επιχειρηματικές ομάδες, καθώς τα άλλα μέλη μπορούν να αντισταθμίσουν τις «ελλείψεις» που σχετίζονται με τη διαταραχή, ενώ ταυτόχρονα να επωφεληθούν από τις ασυνήθιστες συμπεριφορές τους.
Έκθεση από επιστήμονες στα Πανεπιστήμια του Λιντς και του Σάσεξ ανέλυσαν δεδομένα γύρω από διαφορετικές πτυχές της ζωής ανθρώπων ηλικίας 10, 32 και 42 ετών και κατέληξαν ότι όσοι εκδήλωσαν συμπτώματα ΔΕΠΥ στην παιδική ηλικία, είχαν έως και 6% περισσότερες πιθανότητες να αποκτήσουν τη δική τους επιχείρηση.
