Αρχαιολόγοι εντόπισαν έξι ανεξάρτητες αλλά διασυνδεδεμένες υπόγειες δομές κάτω από το αίθριο της Αγίας Σοφίας, οι οποίες αποκαλύπτουν ιδιαίτερα δεδομένα για τη βυζαντινή μηχανική, με τις ανασκαφές που πραγματοποιούνται φέρνουν στο φως εντυπωσιακούς θόλους και δομές.
Η ανακάλυψη παραπέμπει σε μια «πόλη κάτω από την πόλη», η πολυπλοκότητα της οποίας εξέπληξε τους ειδικούς. Όλα ξεκίνησαν στις αρχές του 2025, όταν πραγματοποιούνταν εργασίες συντήρησης στο αίθριο της Αγίας Σοφίας, την αυλή που προηγούνταν του αρχικού ναού και αποκάλυψαν μια σειρά από ημιθαμμένους θόλους. Αυτό που φαινόταν ως μια τεχνική παρέμβαση κατέληξε να γίνει μια από τις πιο σημαντικές αρχαιολογικές ανακαλύψεις των τελευταίων ετών στην Κωνσταντινούπολη, ξεπερνώντας όλες τις προβλέψεις των ειδικών και των εργατών.
Τι βρέθηκε στις ανασκαφές;
Καθώς οι ανασκαφές προχωρούσαν, οι ομάδες βρήκαν κρυφές διακλαδώσεις, αγωγούς νερού από διαφορετικές εποχές και μια υπόγεια αρχιτεκτονική πολύ πιο περίπλοκη από την αναμενόμενη. Οι ερευνητές αναγνώρισαν ότι το σύστημα ξεπέρασε τις προβλέψεις, τόσο λόγω της έκτασής του όσο και λόγω της δομικής του ποικιλομορφίας. Μεταξύ των πιο σημαντικών στοιχείων βρίσκεται ένα τούνελ μήκους άνω των 160 μέτρων, το οποίο είναι προγενέστερο ακόμα και από την ανοικοδόμηση της Αγίας Σοφίας κατά την εποχή του αυτοκράτορα Ιουστινιανού τον 6ο αιώνα.
Η ανάλυση αποκαλύπτει ότι αυτές οι κατασκευές δεν ανήκουν σε μια μοναδική εποχή, αλλά εκτείνονται από την Ύστερη Αρχαιότητα έως πιο πρόσφατες περιόδους, διαμορφώνοντας ένα δίκτυο ποικίλων χρήσεων. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν σήραγγες κυκλοφορίας και συντήρησης, υδραυλικά συστήματα, αγωγοί νερού, θόλοι, υπόγειοι θάλαμοι, καθώς και χώροι που πιθανώς προορίζονταν για αποθήκευση ή τελετουργικές δραστηριότητες. Αυτό το πλέγμα αποδεικνύει την πολυπλοκότητα της βυζαντινής μηχανικής και μαρτυρά τον τρόπο με τον οποίο το μνημείο προσαρμοζόταν στο πέρασμα των αιώνων.
Αν και η μελέτη κάτω από το αίθριο επικεντρώνεται σε έξι μεγάλες δομές, ευρύτερες έρευνες υποδηλώνουν ότι το υπόγειο δίκτυο της Αγίας Σοφίας εκτείνεται πολύ παραπέρα. Ορισμένες εργασίες κάνουν λόγο για διασυνδεδεμένους διαδρόμους που ξεπερνούν το ένα χιλιόμετρο σε μήκος, σχηματίζοντας έναν υπόγειο λαβύρινθο κάτω από το θρησκευτικό συγκρότημα. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια των εργασιών αποκατάστασης έχουν τεκμηριωθεί έως και επτά γραμμές σηράγγων βυζαντινής προέλευσης, ηλικίας περίπου 1.600 ετών, οι οποίες συνδέουν διαφορετικούς θαλάμους.
Η αντίδραση των Τουρκικών Αρχών
Οι τουρκικές αρχές υπογράμμισαν ότι οι ανασκαφές θα συνεχιστούν υπό αυστηρή επιστημονική επίβλεψη. Ο κύριος στόχος είναι η περαιτέρω εξερεύνηση και η διατήρηση αυτών των δομών, πολλές από τις οποίες παρέμειναν σφραγισμένες για αιώνες. Αν και δεν θα είναι προσβάσιμες όλες οι ζώνες, ορισμένοι τομείς θα μπορούσαν να ανοίξουν για το κοινό στο μέλλον, επιτρέποντας την ανακάλυψη μιας νέας διάστασης στο μνημείο
Κωνσταντινούπολη: Ανακαλύφθηκε μια ολόκληρη υπόγεια πόλη κάτω από την Αγία Σοφία (protothema.gr)
