Σοκαριστικά είναι τα επιστημονικά ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Nature Communications και δείχνουν ότι ο φλοιός μεταξύ του Ρήγματος Τουρκάνα – ενός τμήματος μήκους 500 χιλιομέτρων της Ανατολικής Αφρικής που εκτείνεται από την Αιθιοπία έως τη Μοζαμβίκη – έχει λεπτύνει δραματικά και με ταχύτερο ρυθμό από ό,τι αναμενόταν!
Αυτό το τεκτονικό όριο σηματοδοτεί τον αργό διαχωρισμό της αφρικανικής πλάκας από την σομαλική πλάκα, μια διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και δεκάδες εκατομμύρια χρόνια.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι πλάκες απομακρύνονται με ρυθμό περίπου 4,7 χιλιοστών ετησίως. Καθώς ο φλοιός τεντώνεται στη συνέχεια σπάει και βυθίζεται, δημιουργώντας οδούς για την ανύψωση του μάγματος από τα βάθη της Γης και την τροφοδότηση της ηφαιστειακής δραστηριότητας σε όλη την περιοχή.
Αναλύοντας ένα σπάνιο σύνολο σεισμικών δεδομένων υψηλής ανάλυσης που συλλέχθηκαν, οι ερευνητές κατάφεραν να δημιουργήσουν μία από τις πιο λεπτομερείς εικόνες του φλοιού κάτω από το ρήγμα. Τα ευρήματά τους αποκάλυψαν ότι ο φλοιός κατά μήκος του κέντρου του ρήγματος, έχει λεπτύνει σε μόλις 13 χιλιόμετρα σε ορισμένα σημεία, σε σύγκριση με περισσότερα από 35 χιλιόμετρα έξω από τη ζώνη του ρήγματος.
«Διαπιστώσαμε ότι η ρήξη σε αυτήν τη ζώνη είναι πιο προηγμένη και ο φλοιός είναι λεπτότερος από ό,τι είχε αναγνωρίσει κανείς», δήλωσε ο επικεφαλής Christian Rowan, διδακτορικός φοιτητής στο Παρατηρητήριο Γης Lamont-Doherty του Πανεπιστημίου Columbia. «Η Ανατολική Αφρική έχει προχωρήσει περισσότερο στη διαδικασία ρήξης από ό,τι πιστεύαμε προηγουμένως».
Η ομάδα αποδίδει αυτή την ακραία λέπτυνση σε μια διαδικασία γνωστή ως «λαιμό», κατά την οποία ο φλοιός τεντώνεται και στενεύει. Καθώς ο φλοιός γίνεται λεπτότερος, εξασθενεί, καθιστώντας ευκολότερο το περαιτέρω τέντωμα και αυξάνοντας την πιθανότητα η ήπειρος τελικά να διασπαστεί.
«Έχουμε φτάσει σε αυτό το κρίσιμο όριο διάσπασης του φλοιού», δήλωσε η Anne Bécel, γεωφυσικός στο Lamont-Doherty. «Πιστεύουμε ότι αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο είναι πιο επιρρεπής στον διαχωρισμό».
Αν και η διαδικασία είναι γεωλογικά σημαντική, παραμένει αργή.
Το ρήγμα Τουρκάνα άρχισε να σχηματίζεται πριν από περίπου 45 εκατομμύρια χρόνια και οι ερευνητές εκτιμούν ότι θα μπορούσαν να χρειαστούν αρκετά εκατομμύρια χρόνια ακόμη πριν η περιοχή εισέλθει στο επόμενο στάδιο ανάπτυξης, όταν αρχίζει να σχηματίζεται νέος ωκεάνιος φλοιός και το θαλασσινό νερό μπορεί τελικά να πλημμυρίσει το ρήγμα.
Πέρα από την τεκτονική, τα ευρήματα θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην εξήγηση γιατί η λεκάνη Τουρκάνα περιέχει μία από τις πλουσιότερες συλλογές πρώιμων ανθρώπινων απολιθωμάτων στον κόσμο . Η περιοχή έχει αποφέρει περισσότερα από 1.200 απολιθώματα ανθρωποειδών που χρονολογούνται πριν από τέσσερα εκατομμύρια χρόνια – περίπου το ένα τρίτο όλων των τέτοιων ανακαλύψεων στην Αφρική.
