Κύπρος‧ γη μαρτύρων και αγίων. Κύπρος‧ νήσος Αγιοτόκος και μαρτυρική,.Ονομάζεται έτσι όχι μόνο γιατί στο έδαφός της έζησαν Άγιοι και Μάρτυρες της Ορθοδοξίας, αλλά και γιατί οι κάτοικοί της υπέστησαν πολλά μαρτύρια στην ιστορική τους διαδρομή. Τους τελευταίους αιώνες πολλοί κατακτητές κατέλαβαν την μεγαλόνησο.
Τελευταίοι κατακτητές υπήρξαν οι Άγγλοι (από το 1878).Το αδούλωτο και υπερήφανο πνεύμα του Κυπριακού Ελληνισμού δεν μπορούσε να ζει στην σκλαβιά. Επιθυμούσε την Ελευθερία του. Ήθελε να ζει και να είναι κυρίαρχος στον τόπο του και επιθυμούσε την Ένωση με την μητέρα Ελλάδα.
Οι Κύπριοι αδελφοί μας προσπαθούν με ειρηνικά μέσα να αποκτήσουν την ανεξαρτησία τους και την Ένωση πριν καταφύγουν στα όπλα. Την 15η Ιανουαρίου 1955 σε δημοψήφισμα το 75,5% ψήφισε υπέρ της Ένωσηs. Οι Άγγλοι δεν αναγνώρισαν το αποτέλεσμα.
Στην Αθήνα συγκροτείται 12μελής επιτροπή από εξέχοντες πολίτες της Κύπρου και της Ελλάδας με Πρόεδρο τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο και αποφασίζει την διεκδίκηση, με δυναμικό τρόπο, της ανεξαρτησίας του νησιού και την Ένωση με την Ελλάδα .Η επιτροπή ορίζει τον έμπειρο αξιωματικό Γεώργιο Γρίβα, με το ψευδώνυμο «Διγενής», στρατιωτικό αρχηγό της προσπάθειας αυτής.
Σε μυστική σύσκεψη τα μέλη της Επιτροπής την 7η Μαρτίου 1953 επισφραγίζουν την απόφαση για ένοπλο αγώνα. Ο όρκος ήταν μόλις 48 λέξεις: «Ορκίζομαι εις το όνομα της Αγίας και ομοουσίου και Αδιαιρέτου Τριάδος να φυλάξω, θυσιάζων και την ιδίαν μου ζωήν, υποφέρων και τα πλέον σκληρά βάσανα, μυστικόν παν, ό, τι γνωρίζω και θέλω ακούσει διά την υπόθεσιν της Ενώσεως της Κύπρου. Θα υπακούω δε εις τας εκάστοτε διδομένας μοι διαταγάς.». Τον όρκο υπέγραψαν οι Αρχιεπίσκοπος Μακάριος, Γεώργιος Γρίβας, Σωκράτης Λοϊζίδης, Νικόλαος Παπαδόπουλος, Γεώργιος Στράτος, Ηλίας Τσατσόμοιρος, Δημήτρης Σταυρόπουλος, Σάββας Λοϊζίδης, Αντώνιος Αυγίκος, Δημήτριος Βεζανής, Ηλίας Αλεξόπουλος και Γεράσιμος Κονιδάρης. Η συνάντηση έγινε στο σπίτι του τελευταίου στην Αθήνα, οδός Ασκληπιού 36.
Ο Γρίβας με επιτόπιες επισκέψεις στο νησί χαρτογραφεί και ετοιμάζει τα επιτελικά σχέδια και συγχρόνως πλοία με πολεμικό υλικό, μυστικά και συνωμοτικά, καταφθάνουν στην Κύπρο και αποθηκεύονται σε ασφαλή σημεία. Παράλληλα κατασκευάζονται τουφέκια και μυούνται στα μυστικά της ΕΟΚΑ (Εθνική Οργάνωσις Κυπρίων Αγωνιστών), το όνομα της οργάνωσης των Ελλήνων της Κύπρου για τον ένοπλο αγώνα. Οι αγωνιστές, πριν γίνουν μέλη της ΕΟΚΑ, έδιναν όρκο με τον οποίο δεσμεύονταν ότι θ’ αγωνιστούν με όλες τους τις δυνάμεις για την απελευθέρωση της Κύπρου. Έλεγαν ορκιζόμενοι:
«Ορκίζομαι εις το όνομα της Αγίας Τριάδος ότι:
- Θα αγωνισθώ με όλας μου τας δυνάμεις δια την απελευθέρωσιν της Κύπρου από τον Αγγλικόνζυγόν, θυσιάζων και αυτήν την ζωήν μου.
- Δεν θα εγκαταλείψω τον αγώνα υπό οιονδήποτε πρόσχημα παρά μόνον όταν διαταχθώ υπό του Αρχηγού της Οργανώσεως και αφού εκπληρωθεί ο σκοπός του αγώνος.
3.ΘαπειθαρχήσωαπολύτωςειςταςδιαταγάςτουΑρχηγούτηςΟργανώσεωςκαιμόνοντούτου.
- Συλλαμβανόμενος θα τηρήσω απόλυτονεχεμύθειαν τόσον επί των μυστικών της Οργανώσεως όσον και επί των ονομάτων των συμμαχητών μου, έστω και εάν βασανισθώ δια να ομολογήσω.
- Δεν θα ανακοινώ εις ουδένα διαταγήν της Οργανώσεως ή μυστικόν το οποίον περιήλθεν εις γνώσιν μου παρά μόνον εις εκείνους δι’ ους έχω εξουσιοδότησιν υπό του Αρχηγού της Οργανώσεως.
- Τας πράξεις μου θα κατευθύνει μόνον το συμφέρον του αγώνος και θα είναι απηλλαγμέναι πάσης ιδιοτέλειας ή κομματικού συμφέροντος.
- Εάν παραβώ τον όρκον μου θα είμαι ΑΤΙΜΟΣ και άξιος πάσης τιμωρίας ως προδότης, και θα με καλύψει η αιωνία καταφρόνησις».
Το βράδυ της 30 Μαρτίου προς 1 Απριλίου 1955 η ΕΟΚΑ αρχίζει τον αγώνα. Εκρήξεις συγκλονίζουν την Λευκωσία, την Λάρνακα και την Λεμεσό και το αίμα του αγωνιστή Μόδεστου Παντελή, του πρώτου νεκρού του αγώνα, ποτίζει το δένδρο της ελπίδας και της Ελευθερίας. Οι Βρετανοί αιφνιδιάζονται και ψάχνουν να βρουν τον Διγενή που υπογράφει την πρώτη προκήρυξη.
«Με την βοήθειαν του Θεού, με πίστιν εις τον τίμιον αγώνα μας, με την συμπαράστασιν ολοκλήρου του Ελληνισμού και με την Βοήθειαν των Κυπρίων, αναλαμβάνομεν τον αγώνα δια την αποτίναξιν του Αγγλικού ζυγού, με σύνθημα εκείνο το οποίον μας κατέλιπαν οι προγονοί μας ως ιεράνπαρακαταθήκην: “Η τάν ή επί τας”. Αδελφοί Κύπριοι, από τα Βάθη των αιώνων μας ατενίζουν όλοι εκείνοι οι οποίοι ελάμπρυναν την Ελληνικήν Ιστορίαν, δια να διατηρήσουν την ελευθερίαν των: οι Μαραθωνομάχοι, οι Σαλαμινομάχοι, οι Τριακόσιοι του Λεωνίδα και οι νεώτεροι του Αλβανικού έπους. Μας ατενίζουν οι αγωνισταί του 1821, οι οποίοι και μας εδίδαξαν ότι η απελευθέρωσις από τον ζυγόνδυνάοτου αποκτάται πάντοτε με το αίμα. Μας ατενίζει ακόμη σύμηας ο Ελληνισμός, ο οποίος και μας παρακολουθεί με αγωνίαν, αλλά και με εθνικήνυπερηφάνειαν. Ας απαντήσωμεν με έργα, ότι θα γίνωμεν “πολλώκάρρονες” τούτων. Είναι καιρός να δείξωμεν εις τον κόσμον, ότι εάν η διεθνής διπλωματία είναι άδικος και εν πολλοίς άνανδρος, η Κυπριακή ψυχή είναι γενναία. Εάν οι δυνάσται μας δεν θέλουν να αποδώσουν την λευτεριά μας, μπορούμε να την διεκδικήσωμεν με τα ίδια μας τα χέρια και με το αίμα μας. Ας δείξωμεν εις τον κόσμον ακόμη μίαν φοράν ότι και του “σημερινού Έλληνος ο τράχηλος ζυγόν δεν υπομένει”. Ο αγών θα είναι σκληρός. Ο δυνάστης διαθέτει τα μέσα και τον αριθμόν. Ημείς διαθέτομεν την ψυχήν, έχομεν και το δίκαιον με το μέρος μας.
Διεθνείς διπλωμάται, ατενίσατε το έργον σας. Είναι αίσχος εν εικοστώ αιώνι, οι λαοί να χύνουν το αίμα των δια να αποκτήσουν την λευτεριά των, το θείον αυτό δώρον, για το οποίον και εμείς επολεμήσαμεν παρά το πλευρόν των λαών σας, και για το οποίον σεις τουλάχιστον διατείνεσθε ότι επολεμήσατε εναντίον του ναζισμού και του φασισμού. Έλληνες, όπου και αν ευρίσκεσθε, ακούσατε την φωνήν μας: Εμπρός, όλοι μαζί για την λευτεριά της Κύπρου μας,
Ε.Ο.Κ.Α. Ο Αρχηγός Διγενής».
Κυκλοφορεί και η δήλωση του Διγενή: «Ανέλαβον τον αγώνα εναντίον των παλαιών φίλων και συμμάχων μου, δια να υπεραμυνθώ των ιδίων ακριβώς ιδεωδών, δια τα οποία είχομεν συμπολεμήσει μετ’ αυτών εις τα πεδία του πρώτου και δευτέρου παγκοσμίου πολέμου. Ο αγώνας της Κύπρου ουδέν αντιβρετανικόν ελατήριον υπέκρυπτεν. Υπηγορεύθη από αδήριτον ανάγκην και κατέστη αναγκαίος μετά την διάψευσιν των ελπίδων και των προσδοκιών του Ελληνικού και ιδιαιτέρως του Κυπριακού λαού»
Οι Τουρκοκύπριοι αντιδρούν στον αγώνα και για να γνωρίσουν τον σκοπό της εξέγερσης κυκλοφορεί προκήρυξη στην τουρκική γλώσσα αναφέροντας ότι σκοπός είναι η αποτίναξη του βρετανικού ζυγού.
Είναι σίγουρο ότι «Ελλαδίτες ιθύνοντες, ακόμα και άνθρωποι γύρω από τον Παπάγο, βοηθούσαν στο πρώτο αυτό στάδιο την ΕΟΚΑ». Κατά τη διάρκεια του 4ετούς αγώνα η Ε.Ο.Κ.Α. δαπάνησε χρηματικό ποσό 140.000 λιρών. Το μεγαλύτερο μέρος του ποσού αυτού καταβλήθηκε από την Εκκλησία. Ακαθόριστο χρηματικό ποσό στάλθηκε και από τον τότε υπουργό Εξωτερικών της Ελλάδος Ευάγγελο Αβέρωφ μέσω της ελληνικής πρεσβείας της Λευκωσίας.
Στην εναγώνια προσπάθεια των Βρεττανών για την ανακάλυψη του Διγενή έδωσε τέλος ο ηγέτης του ΚΚΕ Νίκος Ζαχαριάδης με άρθρο του την 24η Απριλίου 1955 το οποίο μετέδωσε ο ραδιοφωνικός σταθμός «Ελεύθερη Ελλάδα». Αναφέρει ότι Διγενής είναι ο Γεώργιος Γρίβας και αφήνει υπόνοιες ότι ο Γρίβας είναι πράκτορας των Άγγλων! Το κείμενο αυτό δημοσιεύει και το δημοσιογραφικό όργανο του ΑΚΕΛ την επόμενη μέρα.
Ο αγώνας του ελληνισμού συνεχίζεται με σκαμπανεβάσματα, ανάλογα με τις περιστάσεις, με νεκρούς μαχητές , μαθητές, εργάτες, πλούσιους και φτωχούς. Το αίμα των θεριεύει την δίψα για Ελευθερία και θυσία υπέρ της ένωσης. Ο Μακάριος εξορίζεται, μα ο αγώνας συνεχίζεται. Η Βρετανία αρχίζει να συζητά το θέμα.
Τον Νοέμβριο του 1958 συζητείται στον ΟΗΕ το Κυπριακό και στις 5 Δεκεμβρίου ψηφίζεται από την Γενική Συνέλευση το σχέδιο του Μεξικού «περί ειρηνικής, δημοκρατικής και δικαίας λύσεως του Κυπριακού, συμφώνως προς το Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών».
Ακολουθούν συνομιλίες στο Παρίσι μεταξύ Ελλάδας, Τουρκίας που καταλήγουν στις συμφωνίες Ζυρίχης . Την 19η Φεβρουαρίου 1959 υπογράφονται οι συμφωνίες από την Ελλάδα, την Τουρκία, τον Μακάριο και τον τουρκοκύπριο Φασίλ Κουτσιούκ.
Με την υπογραφή των συμφωνιών λήγει ο αγώνας της ΕΟΚΑ και αρχίζει η συγκρότηση του νέου Κυπριακού κράτους. Την 16η Αυγούστου 1960 εγκαθιδρύεται η Κυπριακή Δημοκρατία και αρχίζει νέα περίοδος της Ιστορίας της μαρτυρικής και Αγιοτόκου Κύπρου.
Το παρόν κείμενο αποτελεί μνημόσυνο μνήμης και τιμής στους αγωνιστές και ήρωες αδελφούς της Κύπρου που πότισαν με το αίμα τους το δένδρο της Ελευθερίας και της ανεξαρτησίας της μεγαλονήσου.
Ο Ελληνισμός δεν συμβιβάζεται. Πολεμά, αγωνίζεται. Για: Ελευθερία, Δημοκρατία και για τα Ιερά και Όσια του Γένους.
Αιωνία αυτών η μνήμη.
(*) Μυργιώτης Παναγιώτης
Μαθηματικός
