Το οροπέδιο του Θιβέτ, γνωστό ως «υδάτινος πύργος της Ασίας», τροφοδοτεί με νερό μερικούς από τους σημαντικότερους ποταμούς της ηπείρου και, κατ’ επέκταση, σχεδόν δύο δισεκατομμύρια ανθρώπους. Τα τελευταία χρόνια, όμως, αποκτά και έναν νέο χαρακτηρισμό: τον «ενεργειακό πύργο της Ασίας».
Η Κίνα επενδύει μαζικά στην υδροηλεκτρική ενέργεια της περιοχής, επιδιώκοντας να καλύψει τις αυξανόμενες ενεργειακές της ανάγκες και να μειώσει την εξάρτησή της από τα ορυκτά καύσιμα. Στην καρδιά αυτής της στρατηγικής βρίσκεται το γιγαντιαίο έργο Motuo (ή Medog) στον ποταμό Γιαρλούνγκ Τσανγκπό, τον οποίο η Ινδία και το Μπανγκλαντές γνωρίζουν ως Βραχμαπούτρα.
Οι εργασίες ξεκίνησαν το 2025 και το κόστος του έργου εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσει τα 160 δισ. δολάρια. Όταν ολοκληρωθεί, αναμένεται να παράγει περισσότερη υδροηλεκτρική ενέργεια από οποιοδήποτε άλλο έργο στον κόσμο, ξεπερνώντας κατά πολύ το σημερινό ρεκόρ του Φράγματος των Τριών Φαραγγιών.
Το σχέδιο αξιοποιεί τη θεαματική μορφολογία της περιοχής. Μέρος της ροής του ποταμού θα εκτρέπεται μέσω σηράγγων που θα διανοιχθούν μέσα από ορεινούς όγκους των Ιμαλαΐων, επιτρέποντας στο νερό να κατεβαίνει από μεγάλο υψόμετρο και να παράγει τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας.
Ωστόσο, η περιοχή συγκαταλέγεται στις πιο σεισμογενείς του πλανήτη. Επιστήμονες προειδοποιούν ότι η κατασκευή και λειτουργία ενός τόσο μεγάλου φράγματος σε ζώνη έντονης τεκτονικής δραστηριότητας αυξάνει τους κινδύνους από σεισμούς και κατολισθήσεις. Παράλληλα, η κλιματική αλλαγή επιταχύνει το λιώσιμο των παγετώνων των Ιμαλαΐων, δημιουργώντας επιπλέον αβεβαιότητες για τη μακροχρόνια βιωσιμότητα του έργου.
Ανησυχίες εκφράζονται και για τις επιπτώσεις στους πληθυσμούς που ζουν κατά μήκος του Βραχμαπούτρα. Η μεταβολή της φυσικής ροής του ποταμού ενδέχεται να επηρεάσει την άρδευση, την αγροτική παραγωγή και την παροχή νερού σε εκατομμύρια ανθρώπους στην Ινδία και το Μπανγκλαντές.
Ιδιαίτερα κρίσιμο θεωρείται το ζήτημα των φερτών υλών που μεταφέρει ο ποταμός. Τα ιζήματα αυτά λειτουργούν ως φυσικό λίπασμα για τις καλλιεργήσιμες εκτάσεις και συμβάλλουν στη διατήρηση του δέλτα Γάγγη–Βραχμαπούτρα, μιας από τις πιο πυκνοκατοικημένες και ευάλωτες περιοχές του κόσμου απέναντι στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Παράλληλα, οργανώσεις που παρακολουθούν την κατάσταση στο Θιβέτ εκφράζουν ανησυχίες για πιθανές μετακινήσεις πληθυσμών και για την απώλεια πολιτιστικών και θρησκευτικών χώρων που ενδέχεται να επηρεαστούν από το έργο.
Το Πεκίνο παρουσιάζει το φράγμα ως βασικό εργαλείο για τη μετάβαση σε καθαρότερες μορφές ενέργειας και τη μείωση της χρήσης άνθρακα. Πολλοί ειδικοί αναγνωρίζουν ότι το έργο μπορεί να συμβάλει σημαντικά στους κλιματικούς στόχους της χώρας. Την ίδια στιγμή, όμως, επισημαίνουν ότι η υδροηλεκτρική ενέργεια δεν είναι απαλλαγμένη από περιβαλλοντικό κόστος, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για παρεμβάσεις τέτοιας κλίμακας.
Η έλλειψη διαφάνειας γύρω από το έργο τροφοδοτεί επίσης γεωπολιτικές ανησυχίες. Στην Ινδία υπάρχουν φόβοι ότι η Κίνα, ως χώρα που ελέγχει τα ανάντη τμήματα του ποταμού, αποκτά ακόμη μεγαλύτερη επιρροή πάνω σε έναν υδάτινο πόρο ζωτικής σημασίας για ολόκληρη τη Νότια Ασία.
Παρότι αρκετοί αναλυτές θεωρούν απίθανο η Κίνα να χρησιμοποιήσει το νερό ως πολιτικό ή στρατηγικό όπλο, συμφωνούν ότι η ολοκλήρωση του έργου θα ενισχύσει σημαντικά τον έλεγχό της σε έναν από τους σημαντικότερους ποταμούς της ηπείρου.
Για πολλούς ειδικούς, το κεντρικό ερώτημα δεν είναι μόνο αν το έργο θα πετύχει ενεργειακά, αλλά και αν οι χώρες της περιοχής θα καταφέρουν να συνεργαστούν αποτελεσματικά για τη διαχείριση ενός κοινού φυσικού πόρου που γίνεται ολοένα και πιο πολύτιμος.
Το μεγαλύτερο υδροηλεκτρικό έργο στον κόσμο υψώνεται στο Θιβέτ και η Ασία ανησυχεί | ΣΚΑΪ (skai.gr)
