Ένα νέο σύστημα που εφαρμόζεται ήδη με επιτυχία στο εξωτερικό φαίνεται πως μπορεί να αποτελέσει πραγματικότητα και στην Ελλάδα, με τις αρμόδιες αρχές να επιδιώκουν τον εκσυγχρονισμό του συστήματος διοδίων και την ευθυγράμμισή του με τις πρακτικές που ακολουθούνται σε ολοένα και περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη.
Σε αυτό το πλαίσιο, η λύση που βρίσκεται στο τραπέζι είναι το σύστημα Ελεύθερης Ροής (Free Flow) για τα διόδια.
Πρόκειται για ένα σύστημα που επιτρέπει στα οχήματα να διέρχονται από τους αυτοκινητόδρομους χωρίς καμία απολύτως καθυστέρηση ή ανάγκη μείωσης της ταχύτητάς τους, εισάγοντας παράλληλα μια δίκαιη χιλιομετρική χρέωση, όπου το αντίτιμο υπολογίζεται με ακρίβεια βάσει των χιλιομέτρων που πραγματικά διανύει κάθε όχημα εντός της ζώνης χρέωσης.
Ουσιαστικά, μιλάμε για μια τεράστια αλλαγή σtον τρόπο που λειτουργούν τα διόδια, αφού το εν λόγω σύστημα καταργεί το παραδοσιακό μοντέλο για τους σταθμούς με τις μπάρες και τους υπαλλήλους, επιτρέποντας στους οδηγούς να χρεώνονται αποκλειστικά για τη διαδρομή που πραγματοποιούν, με βάση την ακριβή χιλιομετρική απόσταση που διανύουν.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν έρθει στο φως της δημοσιότητας τα τελευταία χρόνια, αρχή για το σύστημα διοδίων χωρίς μπάρες στην Ελλάδα αναμένεται να γίνει στον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ). Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, ο νέος αυτοκινητόδρομος θα είναι ο πρώτος στη χώρα που θα λειτουργήσει εξ ολοκλήρου με το σύστημα της Ελεύθερης Ροής.
Μάλιστα, το επόμενο βήμα είναι η τεχνολογία αυτή να αποτελέσει τον «οδηγό» για τη σταδιακή μετάβαση και των υπόλοιπων μεγάλων οδικών αξόνων της χώρας, όπως για παράδειγμα η Αττική Οδός και η ΠΑΘΕ, σε ένα καθεστώς αναλογικής χρέωσης, όπου ο οδηγός θα πληρώνει αποκλειστικά για τα χιλιόμετρα που πραγματικά διανύει και όχι ένα καθορισμένο ποσό κάθε φορά που περνάει από το σταθμό.
Ως προς το πώς θα λειτουργεί το νέο σύστημα στην πράξη σύμφωνα με όσα εφαρμόζονται στο εξωτερικό, αντί για μπάρες και σταθμούς διοδίων, πάνω από τον αυτοκινητόδρομο τοποθετούνται ειδικές ψηφιακές πύλες , οι οποίες είναι εξοπλισμένες με κάμερες υψηλής ευκρίνειας για την καταγραφή των πινακίδων κυκλοφορίας, αισθητήρες λέιζερ που αναγνωρίζουν την κατηγορία και τα χαρακτηριστικά του οχήματος, καθώς και συστήματα ανάγνωσης πομποδεκτών e-pass.
Με αυτόν τον τρόπο, τα οχήματα θα διέρχονται με την κανονική ταχύτητα κίνησης τους, χωρίς να απαιτείται επιβράδυνση ή στάση, γεγονός που συμβάλλει στη συνεχή ροή της κυκλοφορίας και στη μείωση του μποτιλιαρίσματος.
Η χρέωση θα πραγματοποιείται αποκλειστικά με ψηφιακά μέσα, είτε μέσω πομποδέκτη e-pass που συνδέεται με ηλεκτρονικό πορτοφόλι και χρεώνεται αυτόματα κατά τη διέλευση, είτε μέσω ειδικής εφαρμογής ή ιστοσελίδας για όσους δεν διαθέτουν τη συσκευή.
Στην περίπτωση αυτή, η πινακίδα καταγράφεται από το σύστημα και ο οδηγός καλείται να ολοκληρώσει την πληρωμή εντός συγκεκριμένου χρονικού ορίου.
Φυσικά, θα υπάρχει ειδική μέριμνα για όσους θέλουν να εκμεταλλευτούν τη νέα λογική για ίδιο όφελος, αφού σε περίπτωση που όχημα περάσει χωρίς να πληρώσει, το σύστημα προχωρά σε αυτόματη βεβαίωση παράβασης, με τα στοιχεία του οχήματος να διασταυρώνονται μέσω των αρμόδιων βάσεων δεδομένων και το πρόστιμο να αποστέλλεται ηλεκτρονικά στον ιδιοκτήτη. Η διαδικασία είσπραξης αναμένεται να γίνεται μέσω φορολογίας, πιθανώς από την ΑΑΔΕ.
Σημειώνεται πως στο νέο αυτό σύστημα, κομβικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσει η Hellastron, η οποία αναλαμβάνει τα ηνία της υλοποίησης ως ο ενιαίος φορέας των αυτοκινητοδρόμων της χώρας, λειτουργώντας πρακτικά ως ο αποκλειστικός, κοινός «εισπράκτορας» των διοδίων τελών πανελλαδικά.
Υπενθυμίζεται, τέλος, πως το σύστημα χρέωσης ανά χιλιόμετρο έχει ήδη εφαρμοστεί από το 2021 στην Ολυμπία Οδό, αποκλειστικά για τους κατόχους e-Pass. Το σύστημα που αναμένεται να δούμε στον ΒΟΑΚ, ωστόσο, πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα, καθώς αν προχωρήσει προβλέπεται να αποτελέσει τον κεντρικό τρόπο διέλευσης και πληρωμής σε δρόμους και ζώνες χρέωσης.
