Πολλοί κάτοικοι της Τεχεράνης κατάφεραν να φύγουν από την πόλη όταν ξεκίνησε η επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ, αλλά άλλοι που δεν μπορούσαν να περιγράψουν τη ζωή τους υπό βομβαρδισμό.
Σειρές από πολυκατοικίες υπό κατάρρευση. Το ένα τετράγωνο μετά το άλλο γεμάτο με παραμορφωμένα μέταλλα, θραύσματα γυαλιού και χαρτιά. Ένα δωμάτιο νοσοκομείου με τα παράθυρα σπασμένα, τούβλα και συντρίμμια να καλύπτουν το κρεβάτι.
Αυτές ήταν οι σκηνές στην Τεχεράνη τη Δευτέρα, καθώς οι ΗΠΑ και το Ισραήλ συνέχιζαν την επίθεσή τους στο Ιράν, όπως περιγράφουν οι κάτοικοι και καταγράφονται σε βίντεο και εικόνες. Και μετά από τέσσερις ημέρες βομβαρδισμού, η επίθεση φαινόταν μόνο να εντείνεται, ανέφεραν κάτοικοι της πρωτεύουσας.
Αργά την ίδια μέρα, ο ισραηλινός στρατός εξέδωσε επείγουσα εντολή εκκένωσης για τους κατοίκους της γειτονιάς της διαβόητης φυλακής Evin , όπου φυλακίζονται πολιτικοί αντιφρονούντες. «Η παρουσία σας σε αυτήν την περιοχή θα θέσει σε κίνδυνο τη ζωή σας», προειδοποίησε ο στρατός. Λίγο αργότερα, οι κάτοικοι της Τεχεράνης ανέφεραν ότι η πόλη τους συγκλονίστηκε από εκρήξεις.
Οι αεροπορικές επιδρομές στόχευσαν τα γραφεία της κρατικής τηλεόρασης στην οδό Vali Asr, κοντά στην ιστορική πρώην έδρα του Κοινοβουλίου στο κέντρο της πόλης, και άλλα μέρη της πρωτεύουσας, σύμφωνα με επίσημα δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης και κατοίκους. Σε έναν ιστότοπο κοινωνικής δικτύωσης, κάτοικοι της Τεχεράνης ακούγονταν να μιλούν ζωντανά σε ένα δημαρχείο όταν διακόπηκε ο ήχος από μαχητικά αεροσκάφη, βροντές και κραυγές.
«Απόψε, οι επιθέσεις είναι ακόμη πιο μαζικές», δήλωσε ένας κάτοικος της Τεχεράνης, ο Kamran, σε μήνυμα κειμένου σε δημοσιογράφο των New York Times. «Μοιάζει με βόμβες σε καταφύγια ή κάτι τέτοιο – έκρηξη μετά από έκρηξη». Όπως και άλλοι Ιρανοί που έδωσαν συνέντευξη, ζήτησε να μην χρησιμοποιηθεί το πλήρες όνομά του, επικαλούμενος φόβους για την ασφάλειά του.
Η ιρανική πρωτεύουσα είναι γνωστή για την έντονη ενέργειά της, την κουλτούρα των καφέ και τα ατελείωτα μποτιλιαρίσματα, αλλά τη Δευτέρα ήταν ήσυχη, ανέφεραν σε συνεντεύξεις έξι κάτοικοι της Τεχεράνης και ένας φωτογράφος που περιόδευσε στην πόλη. Τα παντοπωλεία ήταν κλειστά, όπως και τα φαρμακεία και τα περισσότερα άλλα καταστήματα. Οι δρόμοι και οι αυτοκινητόδρομοι ήταν άδειοι.
Πολλοί κάτοικοι της Τεχεράνης είχαν εγκαταλείψει την πόλη, αναζητώντας ασφάλεια στα βουνά και στο βόρειο τμήμα της χώρας κατά μήκος των ακτών της Κασπίας Θάλασσας. Αλλά κάποιοι δεν μπορούσαν να φύγουν – ή δεν είχαν πουθενά να πάνε.
Σε συνεντεύξεις και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης περιέγραψαν σκηνές χάους και πανικού, με οικογένειες να άρπαζουν υπάρχοντα, να τα βάζουν σε πλαστικές σακούλες και να εγκαταλείπουν τις βομβαρδισμένες γειτονιές.
Κάποιοι είπαν ότι ο κίνδυνος φαινόταν να παραμονεύει προς κάθε κατεύθυνση. Και ενώ οι δρόμοι της πρωτεύουσας ήταν τρομακτικά άδειοι από αυτοκίνητα, οι δρόμοι που οδηγούσαν έξω από αυτήν ήταν γεμάτοι κίνηση, είπαν. Οι δυνάμεις ασφαλείας και οι πράκτορες των μυστικών υπηρεσιών έχουν λάβει θέσεις σε όλη την Τεχεράνη σε σημεία ελέγχου για να σταματούν και να ερευνούν αυτοκίνητα και περαστικούς, ανέφεραν μάρτυρες.
«Οι επιθέσεις ήταν πολύ κοντά μας χθες το βράδυ και σήμερα το πρωί», δήλωσε σε τηλεφωνική συνέντευξη η Γιασαμάν, μια 40χρονη φωτογράφος. «Δεν έχω κοιμηθεί εδώ και τέσσερις νύχτες». Δεν είναι σαφές πόσοι άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στην πρωτεύουσα, αλλά σε ολόκληρη την κομητεία, δήλωσε τη Δευτέρα η Εταιρεία Ερυθράς Ημισελήνου του Ιράν. Ανάμεσά τους ήταν τουλάχιστον 175 άνθρωποι, πολλοί από τους οποίους ήταν παιδιά, που φέρονται να σκοτώθηκαν όταν χτυπηθηκε το σχολείο τους στο νότιο Ιράν.
Όπως πολλές πόλεις, η Τεχεράνη, μια εκτεταμένη μητρόπολη με περισσότερους από 10 εκατομμύρια κατοίκους, είναι πυκνοκατοικημένη και δεν διαχωρίζει τις εμπορικές, κυβερνητικές και στρατιωτικές ζώνες από τις κατοικημένες περιοχές. Αυτό αφήνει τους πολίτες ιδιαίτερα ευάλωτους, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επεκτείνουν τον κατάλογο των στόχων τους από πυραυλικές και πυρηνικές εγκαταστάσεις σε κυβερνητικές δομές, γραφεία κρατικών ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων και αρχηγεία ασφαλείας και αστυνομίας.
«Τα πιο σκληρά χτυπήματα δεν έχουν έρθει ακόμη από τον αμερικανικό στρατό», δήλωσε τη Δευτέρα ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Ήδη, τεράστια σύννεφα καπνού που υψώνονται από πολλαπλές τοποθεσίες, μέρα και νύχτα, έχουν γίνει μέρος του ορίζοντα της πόλης. «Η Τεχεράνη είναι μια πόλη που είναι πλήρως αλληλένδετη», δήλωσε σε τηλεφωνική συνέντευξη ο Νασίμ, κάτοικος της πρωτεύουσας. «Σε ένα τετράγωνο μπορείς να έχεις ένα σχολείο, ένα αστυνομικό τμήμα, ένα νοσοκομείο και γύρω του πολυκατοικίες».
Την Κυριακή το βράδυ, η Μίνα, μια 61χρονη μηχανικός, έβλεπε τηλεόραση στο σαλόνι της στην πολυτελή λεωφόρο Jordan στη βόρεια Τεχεράνη όταν χτυπήθηκε ένα κτήριο γραφείων τρεις πόρτες μακριά από το σπίτι της, είπε. Η δύναμη της έκρηξης έσπασε τα παράθυρα και τις πόρτες της, καθώς και τα παράθυρα κάθε κτιρίου και σπιτιού στο τετράγωνό της, είπε. Η Μίνα είπε ότι δεν είχε ιδέα γιατί το κτήριο κοντά της έγινε στόχος.
«Οι επιθέσεις είναι πολύ κοντά, οι ήχοι είναι τεράστιοι, προσευχόμαστε να τα καταφέρουμε να περάσουμε τη νύχτα», είπε η Μίνα σε φωνητικό μήνυμα.
Η Νασίμ, επίσης, έγινε μάρτυρας μιας τεράστιας έκρηξης το βράδυ της Κυριακής, στην περίπτωσή της καθώς στεκόταν δίπλα στο παράθυρο, είπε. Η έκρηξη, η οποία πυροδότησε μια τεράστια κόκκινη μπάλα φωτιάς και καπνού, τράνταξε το κτίριό της και ράγισε τον τοίχο του σαλονιού της.
«Νόμιζα ότι το διαμέρισμά μας θα κατέρρεε», είπε. «Ήταν τρομακτικό».
Βίντεο που τραβήχτηκαν από τα κυβερνητικά μέσα ενημέρωσης από το εξωτερικό και το εσωτερικό του Νοσοκομείου Γκάντι, μετά την επίθεση που δέχθηκε από αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις στην Τεχεράνη. Η επίθεση αυτή στόχευε τον τηλεπικοινωνιακό πύργο ενός κρατικού τηλεοπτικού καναλιού, ο οποίος βρισκόταν απέναντι από το Νοσοκομείο Γκάντι. Το ιδιωτικό νοσοκομείο, γνωστό για τις θεραπείες γονιμότητας που προσφέρει, υπέστη σημαντικές ζημιές και αναγκάστηκε να εκκενώσει ασθενείς, συμπεριλαμβανομένων μωρών σε θερμοκοιτίδες, δήλωσαν το Υπουργείο Υγείας του Ιράν και αξιωματούχοι νοσοκομείων.
«Έχουμε νεογέννητα μωρά», δήλωσε ο πρόεδρος του νοσοκομείου, Δρ. Μοχάμεντ Χασάν Μπάνι Άσαντ, σε συνέντευξη που δημοσιεύτηκε στα ιρανικά μέσα ενημέρωσης. «Είχαμε οκτώ ασθενείς στη ΜΕΘ, δύο σε κρίσιμη κατάσταση. Γυναίκες που γεννούσαν. Έμβρυα στο τμήμα γονιμότητάς μας».
Ο πόλεμος εκτυλίσσεται με φόντο μια κοινωνία που έχει ήδη πληγεί βαθιά από την βάναυση καταστολή των αντικυβερνητικών διαδηλωτών από την κυβέρνηση τον Ιανουάριο, κατά την οποία σκοτώθηκαν τουλάχιστον 7.000 άνθρωποι, σύμφωνα με ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι διαμαρτυρίες πυροδοτήθηκαν από την οικονομία του Ιράν, η οποία έχει υποστεί πλήγμα λόγω των αμερικανικών κυρώσεων, της διαφθοράς και της κακοδιαχείρισης. Ο πληθωρισμός είναι περίπου 60%, σύμφωνα με αναφορές των ιρανικών κρατικών μέσων ενημέρωσης.
«Απλοί άνθρωποι τραυματίζονται», δήλωσε ο Εχσάν, ένας 36χρονος επιστήμονας. «Ακόμα κι αν δεν σκοτωθούν ή τραυματιστούν, όταν χάνεις το σπίτι ή την επιχείρησή σου είναι πολύ δύσκολο να ανακάμψεις σε αυτούς τους οικονομικούς καιρούς».
Ένα από τα παλαιότερα κτίσματα στην Τεχεράνη, το Παλάτι Γκολεστάν, υπέστη σημαντικές ζημιές στην περίφημη αίθουσα με τους καθρέφτες και στον συμμετρικό περσικό κήπο του. Το παλάτι, μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO που χρονολογείται από το 1404, επέζησε από πολέμους, εισβολές, πραξικοπήματα και επαναστάσεις. Ωστόσο, υπέστη ζημιές από επιθέσεις σε κοντινό αστυνομικό τμήμα, σύμφωνα με ιρανικά μέσα ενημέρωσης.
«Εάν οι συνεχείς βομβαρδισμοί προκαλέσουν ζημιές σε ιστορικά μνημεία, πολιτιστικούς χώρους και κτίρια κατοικιών, ο πόλεμος θα θεωρηθεί από τους Ιρανούς όχι μόνο ως επίθεση σε στρατιωτικές και πυρηνικές εγκαταστάσεις, αλλά και στον ίδιο τον πολιτισμό και τον λαό του Ιράν, στην ιστορία, την ταυτότητα και την πολιτιστική μνήμη του», δήλωσε ο Ομίντ Μεμαριάν, ειδικός σε θέματα Ιράν στο DAWN, ένα think tank με έδρα την Ουάσινγκτον.
