Μια μοναδική καταγραφή ξεδιπλώνεται στο νέο βίντεο-οδοιπορικό της ηλεκτρονικής μας εφημερίδας, με φόντο τις πέτρινες στέγες της Μαγνησίας και τους μυστηριώδεις αγροτικούς θόλους που παραμένουν ξεχασμένοι αλλά ακλόνητοι στον χρόνο. Οι κάμερες καταγράφουν την άγνωστη ιστορία μιας ξεχωριστής αρχιτεκτονικής παράδοσης, με επίκεντρο τον μοναχικό θόλο του Παλιουρίου, λίγα χιλιόμετρα δυτικά του Βόλου.
Θόλοι: Μια παγκόσμια αρχιτεκτονική στα ελληνικά βουνά
Όπως εξηγεί ο αρχιτέκτονας Δημήτριος Καραγκούνης, Επίτιμος Προϊστάμενος του Τμήματος Αρχαιολογικών Έργων και Μελετών της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λάρισας, οι θόλοι είναι κτίσματα με τεχνική εκφορικής ή σφηνωτής δόμησης, κατασκευασμένα από ακατέργαστη πέτρα και θολωτή στέγαση σε κωνικό σχήμα.
Αντίστοιχες κατασκευές εντοπίζονται σε περισσότερες από 50 περιοχές της Ευρώπης και της Μεσογείου – από τους trullo της Ιταλίας, μέχρι τα kazun της Κροατίας και τις girna της Μάλτας. Στην Ελλάδα, το ανάλογο παράδειγμα βρίσκουμε στα μιτάτα της Κρήτης, τους βόλτους της Λευκάδας και φυσικά, στα ορεινά σημεία της Μαγνησίας.
Ο θόλος του Παλιουρίου: Κατοικία, μαντρί και προπύργιο κατά των ζωοκλεπτών
Ο φακός μας εισχωρεί στον μοναδικό αυτόν θόλο στο Παλιούρι, έναν από τους καλύτερα διατηρημένους της περιοχής, με στρογγυλή ελλειψοειδή κάτοψη, θολωτή πέτρινη στέγη και κτιστές “πλατφόρμες” (πεζούλια) γύρω του, που οριοθετούσαν παλαιότερα τους στάλους και τα μαντριά. Οι στενές είσοδοι τους επέτρεπαν μόνο σε ένα πρόβατο να περάσει κάθε φορά, διευκολύνοντας το άρμεγμα ή το κούρεμα των ζώων.
Όπως καταγράφεται στο ρεπορτάζ, τέτοιοι θόλοι χτίστηκαν κυρίως από τον 16ο έως τον 19ο αιώνα, και χρησίμευαν είτε ως κατοικίες βοσκών είτε ως αποθήκες αγροτικών προϊόντων, προσφέροντας καταφύγιο από τις καιρικές συνθήκες αλλά και προστασία από επιδρομές.
Από την Σουβάλα και τον Μάραθο, μέχρι το Στουρνάρι και τη Μεγάλη Βελανιδιά
Το οδοιπορικό μας συνεχίζεται σε διάσπαρτα σημεία της Μαγνησίας – Μελισσάτικα, Στουρνάρι, Μάραθος, Κλήμα, Βαθύρεμα, Λέστιανη – όπου δεκάδες πέτρινοι θόλοι επιβιώνουν σε διάφορες μορφές και καταστάσεις. Άλλοι καλοδιατηρημένοι, άλλοι ετοιμόρροποι, στέκουν σαν μάρτυρες μιας ζωής που πια χάθηκε, αλλά άφησε πίσω της λιθόκτιστα αποτυπώματα.
Δείτε το βίντεο: Σχόλια, εικόνες και μαρτυρίες στο Παλιούρι
Στο βίντεο που συνοδεύει το ρεπορτάζ, ο Δημήτρης Καραγκούνης περιηγείται στον θόλο του Παλιουρίου και αναλύει τη σημασία, την τεχνική και την πολιτιστική αξία αυτών των κατασκευών, καλώντας την τοπική αυτοδιοίκηση και τους πολιτιστικούς φορείς να προστατεύσουν αυτό το μοναδικό κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς του Πηλίου.
📌 Μυστηριώδεις θόλοι, ξεχασμένα μνημεία
- Οι απόκρυφοι δίδυμοι θόλοι στον Μάραθο
- Ο μοναχικός θόλος στο Παλιούρι
- Τα ίχνη στα πετρώδη εδάφη του Στουρναρίου
- Οι θόλοι της Σουβάλας στη Μεγάλη Βελανιδιά
