Ένα συναρπαστικό ιστορικό μυθιστόρημα για την εξουσία, την πολιτική, τον έρωτα, την κοινή φύση των ανθρώπων, αλλά και για τη μακρινή αρχή μιας πολιτισμικής μεταμόρφωσης που καθόρισε την ταυτότητα των Ρώσων, των Ουκρανών και των Λευκορώσων μέχρι σήμερα, είναι το βιβλίο «Πριγκίπισσα Άννα-Από την Κωνσταντινούπολη στο Κίεβο» (εκδόσεις Ίκαρος) από τον Πρέσβη κ. Βασίλη Παπαδόπουλο, το οποίο παρουσιάστηκε με επιτυχία το απόγευμα της Πέμπτης σε εκδήλωση του βιβλιοπωλείου Τσιοπελάκος στο Μουσείο Τσιτσάνη.
Με τον συγγραφέα μίλησε ο κ. Αγαθοκλής Αζέλης, φιλόλογος, Σύμβουλος Εκπαίδευσης Φιλολόγων Νομού Τρικάλων, ο οποίος ανέφερε χαρακτηριστικά: «Το βιβλίο αποτελεί ιστορικό μυθιστόρημα, το οποίο εκτυλίσσεται στα τέλη του 10ου και στις αρχές του 11ου αι. στο Βυζάντιο και στην περιοχή της Χερσώνας και του Κιέβου. Ενσωματώνει με επιστημονική ακρίβεια την ιστορία της εποχής, κατά τρόπο που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και ως πηγή για την κατανόηση της ιστορίας της εποχής. Αν όμως τέτοιες πληροφορίες καλύπτονται από την επιστήμη της ιστορίας, τι απομένει για ένα ιστορικό μυθιστόρημα με την ίδια θεματική;
Καταρχάς το βιωματικό στοιχείο. Ο συγγραφέας μας αξιοποιεί την εμπειρία των ταξιδιών του, στα οποία η ιδιότητα του διπλωμάτη πρόσφερε κίνητρο και πλαίσιο και δυνατότητες που ξεπερνούν τον μέσο άνθρωπο. Γνωρίζει όσο λίγοι την περιοχή της νότιας Ουκρανίας και μας ταξιδεύει μαζί με τους ήρωές του σαν να συμμετέχουμε σε κινηματογραφικά πλάνα. Επιπλέον αξιοποιεί το πραγματολογικό πλαίσιο του παρελθόντος, δηλαδή γεγονότα, πρόσωπα, κοινωνικές συνθήκες, πολιτικές συγκρούσεις, πολιτισμικά χαρακτηριστικά του παρελθόντος: για παράδειγμα ο κεντρικός κορμός των προσώπων είναι υπαρκτός κι ο συγγραφέας τους προσθέτει ιδιότητες, σκέψεις και λόγια που ταιριάζουν με την εποχή και τον ρόλο τους, επινοώντας όμως έναν αφηγητή ο οποίος αντιπροσωπεύει έναν ανθρωπότυπο της εποχής.
Συνάμα, η σοφία του συγγραφέα μας, επινοώντας την αφήγηση ως μια καταγραφή της μνήμης του αφηγητή, δικαιολογεί και την όποια ενδεχόμενη απόκλιση από τα γεγονότα ως γέννημα της μνήμης και όχι ως συνειδητή απόκλιση καθεαυτήν, πράγμα ιδιαιτέρως ευφυές. Ο αφηγητής στην πεζογραφία όπως και το ποιητικό υποκείμενο του ποιήματος εκφράζουν μεν συχνά τις απόψεις του φυσικού προσώπου συγγραφέα, όμως συνάμα του προσφέρουν την τυπική αποστασιοποίηση από τα λεγόμενα, ώστε να έχει την άνεση και την ελευθερία του λόγου.
Είναι ο Δημήτριος, ο αφηγητής ένα alter ego του συγγραφέα; Ίσως ναι, στον βαθμό που χρειάζεται, ίσως πάλι όχι, όταν πάλι χρειάζεται. Ο Φλωμπέρ είπε κάποτε «Η Μαντάμ Μποβαρί είμαι εγώ». Συνάμα αναπαριστά μέσα από την αφήγηση και την περιγραφή την Κωνσταντινούπολη, το παλάτι, τους δημοσίους χώρους, την Χερσώνα, την νότια Ουκρανία έως το Κίεβο της εποχής των γεγονότων, αξιοποιώντας πηγές που δεν έχει στη διάθεσή του ο μέσος αναγνώστης. Διαμεσολαβεί τελετουργικά, ενδυμασίες, νοοτροπίες, συμπεριφορές κι ό,τι άλλο μπορεί να βάλει ο νους του ανθρώπου, συνθέτοντας ένα σενάριο ταινίας εποχής, για να μείνω σε μερικά μόνο χαρακτηριστικά ιστορικού μυθιστορήματος.
Ακόμη κι αν αρκούνταν σε όσα αναφέραμε μέχρι τώρα, το βιβλίο θα ήταν όχι μόνο χρήσιμο, αλλά και σπουδαίο. Όμως δεν περιορίζεται σε αυτά, αντιθέτως τα χρησιμοποιεί για να διερευνήσει και να φέρει στο φως κορυφαία ζητήματα του ανθρώπινου βίου, ιδιωτικού και δημοσίου, ατόμου και κοινωνίας, του ατόμου μέσα στην κοινωνία. Το κομβικό θέμα κατά την ταπεινότητά μου, το οποίο διαπερνά από την αρχή μέχρι το τέλος το βιβλίο είναι το ζήτημα της εξουσίας, όχι μόνο ως οργανωτική δομή διακυβέρνησης ανθρώπων αλλά και ως στόχος προς κατάκτηση, ως παράμετρος που επιδρά καθοριστικά στην ανθρώπινη συμπεριφορά, δίνοντάς της συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και επηρεάζοντας τις επιλογές, αλλά και τις ανθρώπινες σχέσεις σε ιδιωτικό και δημόσιο επίπεδο».
Σύμφωνα με την περιγραφή του βιβλίου η Πριγκίπισσα Άννα, αδελφή του Βουλγαροκτόνου και γεννημένη στην πορφύρα της Κωνσταντινούπολης, αναγκάζεται να παντρευτεί τον ηγεμόνα του Κιέβου Βλαδίμηρο, υπό τον όρο να βαπτιστούν ορθόδοξοι χριστιανοί όλοι οι υπήκοοί του. Ένας ταπεινός γραμματικός του παλατιού, ερωτευμένος με την πριγκίπισσα, την ακολουθεί στη Χερσώνα της Κριμαίας και κατόπιν στη νέα της πατρίδα. Στα γεράματά του αναπολεί τη μεγάλη περιπέτεια που έζησαν μαζί, από τις πολυτέλειες και τις δολοπλοκίες της βυζαντινής Αυλής μέχρι τη ζωή στο φτωχό και παγωμένο Κίεβο και το πώς αντιμετώπισαν τις αντιδράσεις των ισχυρών στους πειρασμούς και στους κινδύνους της εξουσίας και πώς αφοσιώθηκαν στην προσπάθεια μεταλαμπάδευσης του βυζαντινού πολιτισμού σε Βαράγγους και Σλάβους στην Ανατολική Ευρώπη.
(Φωτορεπορτάζ: Haris Mantellos)
