Άρθρο του Γιώργου Ηλιάδη*
Ο νέος Κώδικας Δήμων παρουσιάζεται από την Κυβέρνηση ως μεταρρύθμιση, όμως στην πραγματικότητα συνιστά μια σοβαρή υποχώρηση για την αυτοδιοίκηση και τη δημοκρατία. Οι αλλαγές δεν ενισχύουν τους δήμους αλλά τους αποδυναμώνουν. Αντί να προχωρήσουμε σε μια πραγματική αποκέντρωση, οδηγούμαστε σε ένα πιο συγκεντρωτικό μοντέλο, όπου οι τοπικές κοινωνίες έχουν λιγότερη ισχύ και οι αποφάσεις λαμβάνονται όλο και πιο μακριά από τον πολίτη.
Η κατάργηση του δεύτερου γύρου για την εκλογή δημάρχου πλήττει τη δημοκρατική νομιμοποίηση. Η επιλογή του δημάρχου δεν μπορεί να βασίζεται σε αλγοριθμικές «δεύτερες επιλογές» που κανείς δεν κατανοεί. Χωρίς τον καθαρό δεύτερο γύρο, ο δήμαρχος εκλέγεται με ασθενέστερη εντολή και μεγαλύτερη έκθεση σε πολιτικές πιέσεις και παρασκηνιακές ισορροπίες.
Ταυτόχρονα, ο Κώδικας αφαιρεί αρμοδιότητες από τους δήμους χωρίς να εξασφαλίζει τους αναγκαίους πόρους για όσες παραμένουν. Αυτό συνεπάγεται μικρότερη ικανότητα έργων, περιορισμένες κοινωνικές παρεμβάσεις, περισσότερη εξάρτηση από την κεντρική διοίκηση. Για έναν δήμο μεσαίου μεγέθους, όπως ο Δήμος Τρικκαίων, το πλήγμα θα είναι ορατό στην καθημερινότητα των πολιτών: περαιτέρω καθυστέρηση έργων, δυσκολίες στις υπηρεσίες κ.α.
Η φωνή του δημότη υποβαθμίζεται. Συμμετοχικοί θεσμοί περιορίζονται, διαδικασίες γίνονται πιο κλειστές, ο έλεγχος και η λογοδοσία δυσχεραίνονται. Η τοπική δημοκρατία δεν χρειάζεται αλγόριθμους και έλεγχο από την κεντρική διοίκηση. Χρειάζεται το οξυγόνο της αποδέσμευσης από τον σφιχτό εναγκαλισμό της, για να επιτελέσει τον ρόλο που της αναλογεί, ως ο πιο κοντινός θεσμός στον πολίτη.
Αντί η Κυβέρνηση να επιβάλει περιορισμούς, θα όφειλε να στηρίξει ουσιαστικά τους δήμους με σταθερούς πόρους, τεχνογνωσία και θεσμικά εργαλεία που ενισχύουν τη διαφάνεια και τη συμμετοχή. Μια σύγχρονη αυτοδιοίκηση χρειάζεται ελευθερία κινήσεων, όχι δεσμά. Χρειάζεται εμπιστοσύνη, όχι επιτήρηση. Μόνο έτσι μπορούν οι τοπικές αρχές να ανταποκριθούν στις σύνθετες ανάγκες μιας κοινωνίας που αλλάζει.
Η υπεράσπιση της τοπικής δημοκρατίας δεν αφορά μόνο τα αιρετά στελέχη. Είναι υπόθεση των πολιτών, των συλλόγων, των φορέων, όλων όσοι πιστεύουν σε μια αυτοδιοίκηση που λειτουργεί με κανόνες διαφάνειας και συμμετοχής. Η συζήτηση για τον νέο Κώδικα είναι η ευκαιρία να διεκδικήσουμε ξανά τον χώρο και τον ρόλο που δικαιούται η Τοπική Αυτοδιοίκηση στο δημοκρατικό μας σύστημα.
Ο προτεινόμενος νέος Κώδικας δεν είναι το αύριο αλλά το χθες της Αυτοδιοίκησης και πρέπει να αλλάξει. Οι δήμοι δεν μπορούν να κυβερνιούνται με λιγότερη δημοκρατία και λιγότερη δύναμη. Οι πολίτες αξίζουν μια αυτοδιοίκηση ισχυρή, αυτόνομη και πραγματικά κοντά στις ανάγκες τους.
*ο Γιώργος Ηλιάδης είναι Επικεφαλής Μείζονος Αντιπολίτευσης Δήμου Τρικκαίων, Μέλος Γ.Σ. ΚΕΔΕ
