Σύμφωνα με νέα έκθεση του ESABCC, οι σημερινές προσπάθειες προσαρμογής στις αυξανόμενες θερμοκρασίες χαρακτηρίζονται «ανεπαρκείς, αποσπασματικές και συχνά καθυστερημένες»
Ο Maarten van Aalst, μέλος του Ευρωπαϊκού Επιστημονικού Συμβουλευτικού Συμβουλίου για την Κλιματική Αλλαγή (ESABCC), τόνισε πως η προστασία της Ευρώπης από τα ακραία καιρικά φαινόμενα «δεν είναι πυρηνική φυσική», αλλά ζήτημα πολιτικής βούλησης, προετοιμασίας και κοινής λογικής.
«Είναι ένα δύσκολο έργο, αλλά ταυτόχρονα απολύτως εφικτό. Δεν είναι πυρηνική φυσική», δήλωσε χαρακτηριστικά ο van Aalst, πρώην επικεφαλής του κλιματικού κέντρου του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού και νυν γενικός διευθυντής του Βασιλικού Μετεωρολογικού Ινστιτούτου της Ολλανδίας (KNMI).
Σύμφωνα με νέα έκθεση του ESABCC, οι σημερινές προσπάθειες προσαρμογής στις αυξανόμενες θερμοκρασίες χαρακτηρίζονται «ανεπαρκείς, αποσπασματικές και συχνά καθυστερημένες». Το Συμβούλιο καλεί τα κράτη-μέλη να προετοιμαστούν για ένα σενάριο υπερθέρμανσης του πλανήτη κατά 2,8 έως 3,3 βαθμούς Κελσίου μέχρι το 2100 σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.
Θανατηφόρα καιρικά φαινόμενα και πρωτοφανείς καταστροφές
Τα τελευταία χρόνια, τα ακραία καιρικά φαινόμενα στην Ευρώπη έχουν ξεπεράσει ακόμα και τις πιο δυσοίωνες προβλέψεις των επιστημόνων. Οι καταρρακτώδεις βροχές στην κοιλάδα Ahr της Γερμανίας το 2021 κόστισαν τη ζωή σε 134 ανθρώπους, ενώ στην περιοχή της Βαλένθιας στην Ισπανία, το 2024, 229 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από πλημμύρες.
Παράλληλα, οι θερινές θερμοκρασίες προκαλούν κάθε χρόνο δεκάδες χιλιάδες θανάτους σε ολόκληρη την ήπειρο, με μελέτες να αποδίδουν από το 50% έως και τα δύο τρίτα αυτών των απωλειών στην κλιματική αλλαγή που προκαλείται από την καύση ορυκτών καυσίμων. Την ίδια ώρα, οι πυρκαγιές του περασμένου έτους κατέκαψαν περισσότερες εκτάσεις από ποτέ άλλοτε στα ευρωπαϊκά χρονικά.
Την περασμένη εβδομάδα, η Πορτογαλία δέχθηκε ισχυρές πιέσεις να εκπονήσει άμεσα σχέδια προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, καθώς μια πρωτοφανής ακολουθία καταιγίδων άφησε πίσω της τουλάχιστον 16 νεκρούς και ζημιές που υπολογίζονται σε 775 εκατ. ευρώ.
«Πληρώνουμε ήδη το τίμημα»
Ο van Aalst υπογράμμισε ότι πριν από δύο δεκαετίες, οι επιστήμονες θεωρούσαν πως τέτοια ακραία φαινόμενα θα πλήττουν κυρίως φτωχότερες χώρες, χωρίς την ικανότητα να προστατευθούν. «Σήμερα διαπιστώνουμε ότι η ίδια η Ευρώπη είναι ευάλωτη, ιδίως απέναντι σε φαινόμενα που δεν είχε αντιμετωπίσει ποτέ στο παρελθόν», σημείωσε.
Όπως ανέφερε, η ήπειρος ήδη «πληρώνει το τίμημα» της ανεπαρκούς προετοιμασίας και χρειάζεται επειγόντως αναβάθμιση των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, της πολιτικής προστασίας και των υποδομών.
Η έκθεση του ESABCC προτείνει υποχρεωτικές αξιολογήσεις κλιματικού κινδύνου για όλα τα κράτη, ενσωμάτωση της ανθεκτικότητας σε κάθε δημόσια πολιτική και σημαντική αύξηση των επενδύσεων σε μέτρα προστασίας, ακόμη και μέσω ιδιωτικών κεφαλαίων.
Στο όριο των δυνατοτήτων προσαρμογής
Ο van Aalst, που συμμετείχε και στη σύνταξη της τελευταίας έκθεσης της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), τόνισε πως το πιο κρίσιμο μήνυμα είναι η ανάγκη αποφυγής ενός τόσο ακραίου σεναρίου υπερθέρμανσης.
«Η IPCC είναι ξεκάθαρη: πρόκειται για ένα εξαιρετικά προβληματικό μέλλον, με ραγδαία αυξανόμενους κινδύνους. Και για ορισμένους από αυτούς, θα φτάσουμε στα όρια της προσαρμογής», προειδοποίησε.
Ένα τέτοιο σενάριο σημαίνει υπερδιπλάσια αύξηση της θερμοκρασίας σε σχέση με τον στόχο της Συμφωνίας των Παρισίων του 2015, που προέβλεπε συγκράτηση της υπερθέρμανσης κάτω από τους 1,5°C. Το ESABCC καλεί, μάλιστα, τις κυβερνήσεις να δοκιμάσουν τα σχέδιά τους ακόμη και σε πιο ακραία σενάρια, προκειμένου να διασφαλιστεί η ανθεκτικότητα των κοινωνιών.
