Μεσολόγγι πόλη Ιερή. Κάθε χρόνο την Κυριακή των Βαΐων εορτάζει και πανηγυρίζει την ηρωική έξοδο των Ελεύθερων Πολιορκημένων. Την έξοδο των προγόνων της προς την Ελευθερία ή τον θάνατο. Απόφαση συνειδητή των τότε επαναστατών και όχι πράξη απόγνωσης και απελπισίας. Μαχητές αδούλωτοι, Έλληνες χριστιανοί γαλουχημένοι με τα νάματα της ορθοδοξίας και της Ελεύθερης Ελλάδας. Το αδιανόητο για εμάς εγχείρημα πρόσφερε πάρα πολλά εις τον αγώνα της παλιγγενεσίας.
Για ποιο λόγο αποφάσισαν την ηρωική έξοδο οι Μεσολογγίτες την νύκτα από άλλο τόπο την άμυνα. Οι πολιορκητές Τούρκοι ενισχυμένοι με δυνάμεις Αιγυπτίων και άλλων συμμάχων πολιορκούν την Ιερή πόλη από την Άνοιξη του 1825. Ο Οθωμανικός στρατός είναι δεκαπλάσιος από τους υπερασπιστές της πόλεως. Οι καπετάνιοι Ανδρέας Μιαούλης και Γεώργιος Σαχτούρης με τα πλοία τους τροφοδοτούν τους Μεσολογγίτες με τρόφιμα και πολεμικό υλικό. Πολεμούν, αντιστέκονται και κάνουν τους Οθωμανούς να λυσσάνε. Οι τούρκοι από Μάρτιο του 1826 γίνονται κυρίαρχοι των νησίδων Βασιλάδι και Ντολμά τα πράγματα δυσκολεύουν για τους ήρωες. Η τροφοδοσία και οι ενισχύσεις σταματάνε. Τα αποθέματα σιγά σιγά περιορίζονται και η παροχή νερού διακόπτεται. Οι πολιορκητές Οθωμανοί περισφίγγουν τον πολιορκητικό κλοιό. Οι αδάμαστοι υπερασπιστές της πόλης αντιστέκονται και πολεμούν. Η πείνα και οι ασθένειες προκαλούν πολλούς θανάτους. Για να ξεγελάσουν το στομάχι τους καταναλώνουν καταρχήν τα καθαρά τετράποδα και αργότερα και τα ακάθαρτα. Ο θάνατος κάνει κάθε μέρα και πιο αισθητή την παρουσία του.
Καταστρώνουν το σχέδιο της εξόδου-σωτηρίας. Μελετούν κάθε λεπτομέρεια και καταστρώνουν σχέδιο διαφυγής στηριζόμενο εις τον αιφνιδιασμό του εχθρού. Την απόφαση της εξόδου αναλυτικά μπορεί να την διαβάσειγραμμένες σε μεγάλη μαρμάρινη πλάκα ο επισκέπτης του Κήπου των Ηρώων.
Διαβάζουμε εις τις πρώτες γραμμές: «Εν ονόματι της Αγίας Τριάδος»
«Βλέποντες τον εαυτόν μας, το στράτευμα και τους πολίτας εν γένει μικρούς και μεγάλους παρ’ ελπίδαν υστερημένους από όλα τα κατεπείγοντα αναγκαία της ζωής προ 40 ημέρας και ότι εκπληρώσαμεν τα χρέη μας ως πιστοί στρατιώται της πατρίδος εις την στενήν πολιορκίαν ταύτην και ότι, εάν μίαν ημέραν υπομείνωμεν περισσότερον, θέλομεν αποθάνει όρθιοι εις τους δρόμους όλοι.
Θεωρούντες εκ του άλλου ότι μας εξέλιπεν κάθε ελπίς βοηθείας και προμηθείας, τόσον από την θάλασσαν καθώς και από την ξηράν, ώστε να δυνηθώμεν να βαστάξωμεν, ενώ ευρισκόμεθα νικηταί του εχθρού, αποφασίσαμεν ομοφώνως». Ακολουθεί το κείμενο με τις λεπτομερείς αποφάσεις και τελειώνει με την ημερομηνία Εν Μεσολογγίω 10 Απριλίου 1826»
Πριν επιχειρήσουν την έξοδο οι ελεύθεροι πολιορκημένοι λειτουργήθηκαν, αλληλοσυγχωρήθηκαν και μετάλαβαν των Αχράντων Μυστηρίων. Έχουν συναίσθηση των στιγμών. Σε λίγες ώρες άλλοι θα βρίσκονται εις τον ουρανό προσευχόμενοι για την Ελευθερία της Ελλάδος και άλλοι ζωντανοί αγωνιζόμενοι σε άλλο τόπο για τον κοινό σκοπό. Ήταν φυσικό μα υπάρχουν άνθρωποι που δεν μπορούν να ακολουθήσουν την έξοδο όπως ανάπηροι, βαριά ασθενείς κλπ αυτοί συγκεντρώθηκαν εις την οικία του Ιωάννη Καψάλη και περίμεναν τους Τούρκους ψάλλοντας νεκρώσιμα τροπάρια. Όταν οι εξαγριωμένοι Οθωμανοί όρμησαν μέσα εις το σπίτι ο Καψάλης πυροδότησε την έκρηξη της πυριτιδαποθήκης και παρέσυρε εις τον θάνατο πάρα πολλούς επίδοξους πλιατσικολόγους Οθωμανούς. ΟΙ Τούρκοι και οι σύμμαχοί τους προέβησαν σε πρωτοφανείς αγριότητες δεν άφησαν σπίτι να μη λεηλάτησαν ή και έκαψαν και όσες γυναίκες βρήκαν τις ατίμασαν και τις έστειλαν εις τα σκλαβοπάζαρα, ενώ ο μητροπολίτης Ρωγών Ιωσήφ ανατίναξε τον Ανεμόμυλο, στην τελευταία πράξη αντίστασης, όταν κυκλώθηκε από τους εχθρούς
Οι πολιορκητές δεν αιφνιδιάστηκαν γιατί το σχέδιο προδόθηκε από εκχριστιανισθέντα Τούρκο ο οποίος φοβήθηκε και θέλησε να σώσει το φθαρτό σαρκίο του και έτσι στερήθηκε της δόξης που έλαβαν και λαμβάνουν οι ένδοξοι Ελεύθεροι πολιορκημένοι.
Την πολιορκία του Μεσολογγίου έζησαν και ευρωπαίοι φιλέλληνες. Ο Ελβετός δημοσιογράφος Ιωάννης Ιάκωβος Μάγερ ήταν μεταξύ όσων ακολούθησαν την ιδέα τους. Ήταν αυτός που έστησε και λειτούργησε την πρώτη τυπωμένη εφημερίδα στην Ελλάδα, τα Ελληνικά Χρονικά και έγραψε το «Ημερολόγιον της πολιορκίας του Μεσολογγίου». Παντρεύτηκε την Αλτάνη Μάγερ και απέκτησε μαζί της παιδιά. Πήρε μέρος στην Έξοδο και φονεύθηκε με όλη του την οικογένεια. Λίγο πριν είχε γράψει σε επιστολή του «…Εγώ δε καυχώμαι διότι εντός ολίγου το αίμα ενός Ελβετού, ενός απογόνου του Γουλιέλμου Τέλλου, μέλει να συμμιχθή με τα αίματα των Ηρώων της Ελλάδος».
Δύο χρόνια πριν την Έξοδο, τον Ιανουάριο του 1824 φτάνει εις το Μεσολόγγι το ατίθασο παιδί του ευρωπαϊκού ρομαντισμού, ο φημισμένος Λόρδος Μπάιρον. Είναι ο διάσημος ποιητής της Ευρώπης, ο επαναστάτης ευγενής που ήρθε εις την Ελλάδα με ένα και μόνο σκοπό. Όπως έλεγε ο ίδιος «Θα μείνω εδώ ώσπου να βεβαιωθώ ότι ή η Ελλάδα θα αποτινάξει τον τουρκικό ζυγό ή θα πέσει πάλι στην εξουσία τους. Όλα τα εισοδήματά μου θα δαπανηθούν γι’ αυτόν τον σκοπό. Ό,τι προσφέρω από το δικό μου εισόδημα και τις προσωπικές μου προσπάθειες, θα τα δώσω με την ευχαρίστησή μου».
Μετά από την ηρωική Έξοδο το κίνημα του φιλελληνισμού άρχισε να παίρνει μεγάλες διαστάσεις και να συγκινεί μεγάλες μάζες ευρωπαίων πολιτών κι οι κυβερνήσεις των άρχισαν να βλέπουν με συμπάθεια τον επικό , τον άνισο αλλά δίκαιο αγώνα των Ελλήνων. Η μεταστροφή είναι τέτοια που και ο σκληρός ανθέλληνας ηγέτης της Ιεράς Συμμαχίας Μέτερνιχ αρνήθηκε να βοηθηθεί από την συμμαχία η οθωμανική αυτοκρατορία.
Ο εθνικός ποιητής μας Διονύσιος Σολωμός ακούγοντας από τη Ζάκυνθο τους ήχους του πολέμου εμπνεύστηκε το θαυμάσιο αριστούργημά του «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι». Ο Διονύσιος Σολωμός γράφει:
“Άκρα του τάφου σιωπή στον κάμπο βασιλεύει / λαλεί πουλί, παίρνει σπυρί, κι η μάνα το ζηλεύει. / Τα μάτια η πείνα εμαύρισε, στα μάτια η μάνα μνέει / στέκει ο Σουλιώτης ο καλός παράμερα και κλαίει: “Έρμο τουφέκι σκοτεινό, τί σ’ έχω γω στο χέρι; Οπού συ μου ’γινες βαρύ κι ο Αγαρηνός το ξέρει.”
Ο πρώτος κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας το 1829 όρισε κάθε χρόνο την ημέρα των Βαΐων το ελληνικό έθνος να τιμά την μνήμη και την προσφορά των «Ελεύθερων Πολιορκημένων» εις την παλιγγενεσία του 21 και επιπλέον τα οστά όλων των ηρωικώς πεσόντων να συγκεντρωθούν σε ένα κοινό τάφο και να μη είναι διασκορπισμένα.
Το πτωχό αυτό κείμενο προσπαθεί να ψελλίσει ένα μεγάλο ευχαριστώ εις τους ήρωες αυτούς και να δηλώσει με υπερηφάνεια πάντα υπήρχαν, υπάρχουν κα θα υπάρχουν Έλληνες αποφασισμένοι να πολεμήσουν και να δωρίσουν το αίμα των και την ζωή τους υπέρ του Χριστού και της Ελλάδας. Δεν έχει σημασία αν έλθουν μέρα ή νύκτα.
«Εις οιωνός άριστος αμύνεσθαι περί πάτρης».
Δεν ξεχνούμε το « ΜολώνΛαβέ» του Λεωνίδα εις τις Θερμοπύλες, το «ταν ή επί τας» ( ή νικητής ή νεκρός) των Σπαρτιατισσών προς τα τέκνα των όταν πήγαιναν εις τον πόλεμο.
Εμείς ελπίζουμε να υπάρξει λογική και δεν θα χρειαστεί να τα αποδείξουμε όλα αυτά εις την πράξη.
(*) Μυργιώτης Παναγιώτης
Μαθηματικός
