Από εκείνη τη μικρή αρχική ομάδα προέκυψε ένα κοπάδι χιλιάδων ζώων, το οποίο κατάφερε να επιβιώσει για περισσότερο από έναν αιώνα σε ακραίες συνθήκες. Το 2024, γενετιστές ανέλυσαν το DNA τους – που είχε διατηρηθεί δεκαετίες πριν από την εξαφάνισή τους – και τα αποτελέσματα ανέτρεψαν μια θεωρία την οποία η επιστήμη θεωρούσε έως τότε δεδομένη.
Η ερευνητική ομάδα εργάστηκε με δείγματα που είχαν ληφθεί από ζώα το 1992 και το 2006, πριν το τελευταίο ζώο εξαλειφθεί το 2010, στο πλαίσιο προγράμματος οικολογικής αποκατάστασης του νησιού.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2024 στο επιστημονικό περιοδικό Molecular Biology and Evolution. Επικεφαλής ήταν ο γενετιστής Ματιέ Γκοτιέ, σε συνεργασία με ερευνητές του INRAE και του Πανεπιστημίου της Λιέγης στο Βέλγιο.
Τι ανακάλυψαν οι επιστήμονες
Το γονιδίωμα των βοοειδών αποκάλυψε δύο σαφώς διακριτές γενεαλογικές γραμμές. Το μεγαλύτερο μέρος, περίπου τα τρία τέταρτα, προερχόταν από ευρωπαϊκές φυλές ταύρων, συγγενικές με τη σημερινή Jersey, οι οποίες είχαν ιστορικά προσαρμοστεί σε ψυχρά, υγρά και ανεμοδαρμένα κλίματα. Το υπόλοιπο ένα τέταρτο αντιστοιχούσε σε ζεμπού (Βους ο ταύρος ο ινδικός), συνδεδεμένα με βοοειδή της Μαδαγασκάρης και της Μαγιότ.
Αυτός ο συνδυασμός, που υπήρχε ήδη πριν από την άφιξη των ζώων στο νησί, φαίνεται ότι εξηγεί γιατί μόλις πέντε αγελάδες μπόρεσαν να ευδοκιμήσουν σε ένα τόσο αφιλόξενο περιβάλλον.
SAS 06-27-2017 / Wikimedia Commons
Το κεντρικό εύρημα της μελέτης αναιρεί προηγούμενη έρευνα του 2017, που είχε δημοσιευθεί στο Scientific Reports και υποστήριζε ότι το κοπάδι είχε υποστεί ταχύ νησιωτικό νανισμό: μείωση έως και κατά τρία τέταρτα του αρχικού μεγέθους του μέσα σε λίγο περισσότερο από έναν αιώνα.
Η νέα γενετική ανάλυση δεν εντόπισε κανένα ίχνος φυσικής επιλογής υπέρ της μείωσης του μεγέθους. Τα δεδομένα δείχνουν ότι οι ιδρυτικοί πληθυσμοί ήταν ήδη μικρόσωμοι όταν έφτασαν στο νησί και ότι η διπλή τους καταγωγή τούς έδωσε εξαρχής τα βιολογικά εργαλεία για να προσαρμοστούν στους θυελλώδεις ανέμους, το κρύο και τη σπανιότητα γλυκού νερού στη Νήσο Άμστερνταμ.
Πώς επιβίωσαν για 130 χρόνια
Με τόσο μικρή αρχική ομάδα, η αναπαραγωγή μεταξύ συγγενικών ζώων ήταν αναπόφευκτη για πολλές γενιές. Οι ερευνητές εκτίμησαν τα επίπεδα αιμομειξίας κοντά στο 30%, ένα όριο που στους περισσότερους ζωικούς πληθυσμούς αυξάνει τον κίνδυνο κληρονομικών ασθενειών και μπορεί να οδηγήσει ακόμη και στην εξαφάνιση. Παρά ταύτα, το κοπάδι δεν κατέρρευσε. Οι επιστήμονες δεν εντόπισαν ενδείξεις συσσώρευσης επιβλαβών γενετικών παραλλαγών ούτε σημάδια πληθυσμιακής υποβάθμισης.
Αυτό που φαίνεται ότι απέτρεψε την κατάρρευση ήταν η ταχύτητα της πληθυσμιακής αύξησης. Το κοπάδι επεκτάθηκε αρκετά γρήγορα ώστε να διατηρήσει τη γενετική του ποικιλότητα, πριν η αιμομειξία προλάβει να τη διαβρώσει.
Το γεγονός ότι η ανάλυση αυτή κατέστη δυνατή οφείλεται στη διατήρηση βιολογικών δειγμάτων από ερευνητές τις δεκαετίες πριν από την εξάλειψη των ζώων. Παρότι δεν υπήρχε επίσημο πρόγραμμα γενετικής διατήρησης όταν θανατώθηκαν τα τελευταία ζώα το 2010, τα δείγματα αυτά επέτρεψαν, χρόνια αργότερα, την ανασύνθεση της πλήρους γενετικής ιστορίας ενός κοπαδιού που ξεκίνησε από πέντε αγελάδες σε ένα απομονωμένο νησί.
