Αυτοκινητόδρομοι του μέλλοντος: επεκτάσεις, “πράσινη” ενέργεια, έξυπνα συστήματα, ηλεκτρονικά διόδια και ηλεκτροκίνηση * Το δίκτυο θα φθάσει και στο τμήμα Ξυνιάδα – Τρίκαλα

Διαφορετικοί υπόσχονται να είναι οι ελληνικοί αυτοκινητόδρομοι του μέλλοντος. Το δίκτυο αναμένεται να επεκταθεί σε πολλές περιοχές της χώρας, ενώ θα εγκατασταθούν ηλεκτρονικά διόδια. Οι δρόμοι θα λειτουργούν με έξυπνα συστήματα, πιο φιλικά προς το περιβάλλον ενώ θα “γεμίσουν” με φορτιστές κατά μήκος του δικτύου. Παράλληλα ενισχύεται η προσπάθεια με την τοποθέτηση ΑΠΕ μειώνοντας το ανθρακικό αποτύπωμα που αφήνουν στο περιβάλλον.

Οι επεκτάσεις που είτε βρίσκονται σε κατασκευή είτε σε δημοπράτηση πρόκειται να λάβουν χώρα στην Κρήτη με την κατασκευή του ΒΟΑΚ, στη Δυτική Ελλάδα με το Πύργος-Καλό Νερό-Τσακώνα, στην Πελοπόννησο με τον άξονα Καλαμάτα-Πύλος-Μεθώνη, στην Αττική με τις επεκτάσεις της Αττικής Οδού, στην Ήπειρο με το Ιωάννινα-Κακαβιά, στην Κεντρική Ελλάδα με την παράκαμψη Χαλκίδας.

Στόχος είναι στο τέλος της τρέχουσας δεκαετίας η χώρα να φτάσει σχεδόν τα 3.000 χιλιόμετρα κλειστών αυτοκινητόδρομων που θα αυξήσουν περαιτέρω τα επίπεδα οδικής ασφάλειας, την ικανότητα της χώρας να μεταβληθεί σε κόμβο των οδικών μεταφορών προς και από την Ευρώπη και την προσπάθεια για ανάπτυξη μέσα από αυτούς τους άξονες.

Που θα επεκταθεί το δίκτυο

Το σημερινό δίκτυο αυτοκινητόδρομων της Ελλάδας έχει μήκος σχεδόν 2.500 χιλιόμετρα και καλύπτει σχεδόν όλη τη χώρα. Η Ολυμπία Οδός (Ελευσίνα-Κόρινθος-Πάτρα-Πύργος), η Ιόνια Οδός (Αντίρριο-Ιωάννινα), η Νέα Οδός (Μεταμόρφωση-Σκάρφεια), η Κεντρική Οδός (Ξυνιάδα-Τρίκαλα και Πέταλο Μαλιακού), η Αυτοκινητόδρομος Αιγαίου (Ράχες-Λάρισα-Κλειδί Ημαθίας), η Αυτοκινητόδρομος Μορέας (Κόρινθος-Καλαμάτα και Λεύκτρο-Σπάρτη) μαζί με το ευρύ δίκτυο της Εγνατίας Οδού (Ηγουμενίτσα-Θεσσαλονίκη-Κήποι Έβρου και κάθετοι άξονες) έχουν δημιουργήσει ένα σημαντικό δίκτυο.

Η νέα μεγάλη προσθήκη του δικτύου μέχρι το τέλος της τρέχουσας δεκαετίας θα είναι ο ΒΟΑΚ με μήκος σχεδόν 300 χιλιόμετρα. Σήμερα και οι τρεις εργολαβίες είναι σε εξέλιξη, Δηλαδή το βασικό τμήμα Χανιά-Ηράκλειο-Χερσόνησος (και η προαίρεση Κίσσαμος-Χανιά), το μεσαίο τμήμα Χερσόνησος-Νεάπολη και το ανατολικό τμήμα Νεάπολη-Άγιος Νικόλαος, το πρώτο που ξεκίνησε να κατασκευάζεται.

Στην Κεντρική Οδό-Ε65 ολοκληρώνεται καθώς απομένει το βόρειο τμήμα (Καλαμπάκα-Κηπουρειό Γρεβενών).  Εκτιμάται πως μέχρι το καλοκαίρι του 2026 θα ολοκληρωθεί και θα αποκτήσει την τελική του μορφή συνδέοντας την Στερεά Ελλάδα με τη Δυτική Μακεδονία σε λιγότερο από 2 ώρες προσθέτοντας σχεδόν 70 χιλιόμετρα αυτοκινητόδρομων.

Στην Ολυμπία μετά την παράδοση πριν από λίγες ημέρες του τμήματος Πάτρα-Πύργος, ξεκίνησε η κουβέντα για την προσπάθεια χρηματοδότησης του τελευταίου τμήματος δηλαδή το Πύργος-Καλό Νερό-Τσακώνα μήκους 90 χιλιομέτρων. Εφόσον η Κομισιόν δώσει το πράσινο φως, το έργο θα ολοκληρώσει τον άξονα της Ολυμπίας Οδού αλλά και συνολικά το οδικό κύκλωμα στην Πελοπόννησο.

Επίσης προχωρούν τα έργα για  το έργο-ΣΔΙΤ για το τμήμα Καλαμάτα-Πύλος-Μεθώνη, το Ιωάννινα-Κακαβιά που ολοκληρώνετι την Ιόνια Οδό, στον κάθετο άξονα της Εγνατίας, Ξάνθη-Εχίνος, τον Περιφερειακό Αλεξανδρούπολης. Σε θέση εκκίνησης είναι επίσης τα έργα για τα οδικά τμήματα Θεσσαλονίκη-Έδεσσα και Δράμα-Αμφίπολη μέσω ΣΔΙΤ καθώς πριν λίγες ημέρες κατατέθηκαν οι δεσμευτικές προσφορές. Με αυτές τις προσθήκες το ελληνικό δίκτυο αυτοκινητόδρομων θα ξεπεράσει τα 2.900 χιλιόμετρα και θα φτάσει σχεδόν τα 3.000 χιλιόμετρα.

Στην Αθήνα προχωρά ο σχεδιασμός για τις επεκτάσεις της Αττικής Οδού πιθανόν με 5 επεκτάσεις. Είναι η επέκταση της Λεωφόρου Κύμης η αστική Ηλιούπολης (Κατεχάκη-Λ.Βουλιαγμένης), ο άξονας Ελευσίνα-Οινόφυτα και οι τα τμήματα Κορωπί-Λαύριο και Σπάτα-Ραφήνα. Στην Θεσσαλονίκη τρέχει το έργο για το flyover της Περιφερειακής που θα ανακουφίσει με τη λειτουργία του την κυκλοφοριακή κίνηση στον άξονα αυτό.

Οι “έξυπνοι” αυτοκινητόδρομοι

Στο μέλλον οι ελληνικοί αυτοκινητόδρομοι, θα είναι “έξυπνοι” καθώς σειρά από συστήματα. Αυτό δεν είναι μια διαδικασία που θα γίνει σε μια ημέρα, αλλά ήδη έχει αρχίσει να πραγματοποιείται. Από τα πρώτα συστήματα είναι αυτά της Ολυμπίας Οδού με το “νερό από τον αέρα”, ένα πρωτοποριακό σύστημα το οποίο χρησιμοποιεί την υγρασία του αέρα για να την μετατρέψει σε νερό προς χρήση.

Στο μέλλον όμως προβλέπεται ο έλεγχος γεφυρών και σηράγγων από έξυπνα συστήματα τα οποία θα λειτουργούν κυρίως προληπτικά και θα μπορούν να διαγνώσουν βλάβες, διαρροές ή φθορές στις υποδομές αλλά και να ειδοποιούν τους χρήστες σε περίπτωση ατυχημάτων.

Παράλληλα αναμένεται να προχωρήσει το ασύρματο δίκτυο 5G για να καλύψει πλήρως το δίκτυο αυτοκινητόδρομων της χώρας προσφέροντας διαδικτυακές υπηρεσίες που θα μπορούν μεταξύ άλλων να συνδέουν τους αυτοκινητόδρομους με τους χρήστες. Με αυτό τον τρόπο θα μπορούν οι χρήστες μελλοντικά να ενημερώνονται για την κυκλοφοριακή κατάσταση του άξονα που κινούνται, τον καιρό που επικρατεί, που εκτελούνται έργα, πιθανές εναλλακτικές διαδρομές κ.α.

Παράλληλα οι παραχωρησιούχοι έχουν προχωρήσει στην εγκατάστση φωτοβολταϊκών πάρκων κατά μήκος των αξόνων τους, μειώνοντας το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα. Στο μέλλον αναμένεται να πληθύνουν παρόμοια έργα και μάλιστα ίσως δούμε ακόμα και δρόμους να καλύπτονται από φωτοβολταϊκά, καθώς αυτό έχει ήδη συμβεί σε αντίστοιχες περιπτώσεις στο εξωτερικό.

Ηλεκτροκίνηση και ηλεκτρονικά διόδια

Το μέλλον και των ελληνικών αυτοκινητοδρόμων προβλέπεται να είναι ηλεκτρικό. Στο εξωτερικό υπάρχουν και άλλου είδους καινοτομίες, οι περισσότερες σε πειραματικό επίπεδο, όπως η λωρίδα φόρτισης ηλεκτρικών φορτηγών από εναέρια καλώδια, η λωρίδα φόρτισης οχημάτων από την πρόσφυση των ελαστικών κ.α.

Στο ελληνικό δίκτυο ήδη οι περισσότεροι παραχωρησιούχοι έχουν προχωρήσει την εγκατάσταση φορτιστών ηλεκτρικών οχημάτων στα ΣΕΑ των αξόνων που λειτουργούν. Στο μέλλον το δίκτυο φορτιστών αναμένεται να πυκνώσει και να είναι διαθέσιμο σχεδόν παντού για την ικανοποίηση των αναγκών που θα προκύψουν καθώς θα αυξάνονται τα επίπεδα ηλεκτροκίνησης.

Το σημαντικότερο όμως είναι οι ταχυφορτιστές οι οποίοι θα επιτρέπουν την γρήγορη επαναφόρτιση των μπαταριών για την γρήγορη συνέχιση του ταξιδιού των χρηστών. Η τεχνολογία είναι ακόμα στα πρώτα της στάδια και προς το παρόν η χώρα μας περιλαμβάνεται στις πέντε τελευταίες χώρες μέλη της Ε.Ε., όσον αφορά τον αριθμό φορτιστών για ηλεκτρικά οχήματα ανά 100 χιλιόμετρα του οδικού δικτύου.

Επίσης ενδέχεται να δούμε και την περίφημη φόρτιση εν κινήσει, δηλαδή την εγκατάσταση συστημάτων ηλεκτρικής φόρτισης στο έδαφος που θα φορτίζει τα οχήματα την ώρα που κινούνται πάνω στον άξονα.

Τέλος, τα ηλεκτρονικά διόδια υπόσχονται έξυπνες και κυρίως δίκαιες χρεώσεις. Ο κεντρικός σχεδιασμός του υπουργείου Υποδομών είναι η εγκατάσταση ενός σύγχρονου “έξυπνου” συστήματος που θα χρεώνει τους χρήστες αναλογικά με τα χιλιόμετρα που θα διανύουν. Ουσιαστικά το όχημα θα καταγράφεται δορυφορικά όταν εισέρχεται και εξέρχεται από τον αυτοκινητόδρομο. Παράλληλα θα μπορούν να ελεχθούν συμβάντα παραβατικότητας από επαγγελματικά οχήματα. Το επόμενο διάστημα αναμένεται η Hellastron να κατεβάσει πρόταση για την λειτουργία ηλεκτρονικών διοδίων στο δίκτυο των ελληνικών αυτοκινητοδρόμων με διόδια.