Σε μια συγκινητική και υψηλού κύρους εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στα Τρίκαλα, την Κυριακή 19 Οκτωβρίου 2025, τιμήθηκε ο ιστορικός ερευνητής και συγγραφέας Δημήτρης Καλούσιος.
Την εκδήλωση συνδιοργάνωσαν το Θεσσαλικό Ημερολόγιο, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Πυργετού «Η Πρόοδος» και η Ενορία Πυργετού Τρικάλων, αναγνωρίζοντας δημόσια το τεράστιο πνευματικό και ερευνητικό έργο του τιμώμενου.
Τον έπαινο παρουσίασε ο πολυβραβευμένος ιστοριοδίφης και εκδότης του Θεσσαλικού Ημερολογίου, κ. Κώστας Σπανός, ο οποίος, με έναν λόγο βαθιά ανθρώπινο, συγκινητικό και τεκμηριωμένο, περιέγραψε το ανεκτίμητο έργο του τιμώμενου.
Ο λόγος του εκδότη Κώστα Σπανού: Ένας ύμνος στο έργο και στην προσωπικότητα του Δημήτρη Καλούσιου:
«Από πού να αρχίσω και πού να τελειώσω;»
Με αυτά τα λόγια ξεκίνησε ο κ. Σπανός, προσπαθώντας να συνοψίσει το τεράστιο εύρος της προσφοράς του Δημήτρη Καλούσιου.
Τον χαρακτήρισε:
- καλό φίλο πολλών δεκαετιών,
- τακτικό συνεργάτητου Θεσσαλικού Ημερολογίου,
- ερευνητή ακούραστο,
- άνθρωπο που αγάπησε την Τρικαλινή και Θεσσαλική ιστορία,
- πρωτοπόρο παλαιογράφο,
- επιστήμονα που τίμησε τον τόπο του.
Η συνεργασία του με το Θεσσαλικό Ημερολόγιο είναι εντυπωσιακή:
61 πολυσέλιδα άρθρα, συγκεντρωμένα σε 2.152 σελίδες μέχρι σήμερα.
Ένα corpus εργασίας ασύλληπτο σε μέγεθος, αποτέλεσμα χιλιάδων χιλιομέτρων πεζοπορίας, μελέτης, φωτογράφισης και έρευνας.
Πεζοπορώντας στα χωριά, τις μονές και τις μνήμες ενός τόπου
Ο Δημήτρης Καλούσιος έχει επισκεφθεί σχεδόν όλους τους ορεινούς οικισμούς των Τρικάλων – και πολλούς της πεδιάδας. Κάθε μοναστήρι, κάθε ναό, κάθε ξωκλήσι.
Φωτογράφησε επιγραφές, μελέτησε ενθυμήσεις σε παλιά εκκλησιαστικά βιβλία, αποκάλυψε πληροφορίες που:
- συμπλήρωσαν κενά στους επισκοπικούς καταλόγους,
- επιβεβαίωσαν την παρουσία του πατρο-Κοσμά του Αιτωλού σε ορεινά χωριά,
- έφεραν στο φως άγνωστα γεγονότα:
πλημμύρες, ανομβρίες, σεισμούς, επιδημίες, πείνες, λεηλασίες.
Η συστηματική έρευνά του στηριζόταν πάντα στο πεδίο. Εκεί όπου η πέτρα, το ξύλο, οι τοιχογραφίες και οι επιγραφές μιλούν.
Ένας αριστος παλαιογράφος – Τρεις κώδικες που έγραψαν ιστορία
Ιδιαίτερη μνεία έκανε ο κ. Σπανός στη μελέτη και έκδοση τριών πολύτιμων κωδίκων:
- Κώδικας Μητροπόλεως Λαρίσης (1647–1868)
- Κώδικας Τρίκκης ΕΒΕ 1471 (1688–1857)
- Κώδικας Τρίκκης – Μονή Βαρλαάμ Μετεώρων (1828–1865)
Με τη δημοσίευση και σχολιασμό τους, ο Δημήτρης Καλούσιος αναδείχθηκε άριστος παλαιογράφος, ανοίγοντας νέους δρόμους στην εμπεριστατωμένη καταγραφή της εκκλησιαστικής και κοινωνικής ιστορίας της Θεσσαλίας.
61 μελέτες – ένας πνευματικός θησαυρός
Η εκτενέστατη εργογραφία του περιλαμβάνει τις περίφημες σειρές «Τρικαλινά Σύμμεικτα», δεκάδες μονογραφίες, ιστορικές μελέτες, παλαιογραφικά δημοσιεύματα και πλήθος άρθρων για:
- Οικισμούς των Τρικάλων
- Τα Μετέωρα
- Μονές του Δουσίκου και της περιοχής
- Ιστορικά πρόσωπα
- Σημαντικά γεγονότα
- Εκπαιδευτική ιστορία
- Βλάχικη παράδοση
- Εκκλησιαστικά έγγραφα
- Και αμέτρητα ακόμη θέματα που φωτίζουν το ιστορικό υπόβαθρο της Θεσσαλίας
Κάθε μελέτη του αποτελεί ένα ψηφίο στο μεγάλο μωσαϊκό της θεσσαλικής ιστορίας.
«Η προσφορά του στην Ιστορία των Τρικάλων είναι ανεκτίμητη»
Με αυτά τα λόγια έκλεισε ο κ. Σπανός τον συγκινητικό του λόγο.
Η συμβολή του Δημήτρη Καλούσιου δεν είναι απλά μεγάλη – είναι ανεπανάληπτη.
Ο ίδιος, με σεμνότητα και επιμονή, έχει προσφέρει στον τόπο μια ολόκληρη βιβλιοθήκη γνώσης, ερευνών, αποκαλύψεων και καταγραφών που θα μείνουν παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές.
Η βράβευσή του αποτελεί δικαίωση για το έργο του, αλλά και αναγνώριση για όλους εκείνους που, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, εργάζονται αθόρυβα για να κρατήσουν ζωντανή τη μνήμη της ιστορίας και της παράδοσης.
Στη φωτογραφία διακρίνονται Τρικαλινοί φίλοι του Θεσσαλικού Ημερολογίου.
(Φωτογραφία: Γιώργος Μπαλής)
