Συλλογή διηγημάτων μικρής φόρμας με έντονα υπαρξιακό χαρακτήρα είναι το ενδιαφέρον νέο βιβλίο του Αλέξανδρου Βαναργιώτη «Της εξοχής τα πρωινά» (εκδόσεις Εύμαρος), το οποίο παρουσιάστηκε με μεγάλη επιτυχία το απόγευμα της Κυριακής σε εκδήλωση του βιβλιοπωλείου Τσιοπελάκος στο Μουσείο Τσιτσάνη.
Σύμφωνα με την περιγραφή στο οπισθόφυλλο «Αφορμή για τη συγγραφή τους στάθηκαν πράγματα, μνήμες, γεγονότα και στιγμές που τράβηξαν την κόκκινη κλωστή της ανέμης και ξετύλιξαν μια ιστορία. Είναι όλα εκείνα τα ασήμαντα, που προσπερνάμε ή αφήνουμε πίσω μας κι αρνούμαστε να τα δούμε κατάματα, τα τόσο σπουδαία όμως, γιατί έχουν συνυφανθεί κάποια στιγμή με την ανθρώπινη ύπαρξη, την οποία ακολουθούν και χρωματίζουν (με μελανά ή χαρούμενα χρώματα) και την κάνουν ξεχωριστή, δίνοντάς της στο τέλος και νόημα. Μια γραφομηχανή, ένα ρούχο, τα κουμπιά, η Αποκριά, πυροδοτούν τη μνήμη και ανασύρονται ζωές και εποχές. Στο βάθος των ιστοριών αναπόφευκτα ψηλαφούμε το τραύμα, που εν γνώσει ή άγνοια κουβαλά ο καθένας μέσα του».
Μιλώντας για το βιβλίο ο φιλόλογος, σύμβουλος εκπαίδευσης φιλολόγων, ποιητής και πεζογράφος Αγαθοκλής Αζέλης τόνισε: «Βιβλίο σύντομων διηγημάτων, κατά κύριο λόγο, της κατηγορίας bonsai, τα περισσότερα ήδη δημοσιευμένα σε διάφορα περιοδικά, έντυπα και ηλεκτρονικά, αποκτούν πλέον την τελική τους χωροταξία και συλλειτουργούν από κοινού στον αναγνώστη.
Αυτό που βρίσκουμε μπροστά μας είναι ένα πολύ ωραίο βιβλίο, με άψογα ελληνικά -αναμενόμενο αυτό-, με λόγο ιδιαιτέρως ενσυναισθητικό, στο οποίο αποκωδικοποιούμε έναν νοσταλγικό απολογισμό από μια διαυγή οπτική γωνία, που δεν της λείπει μια μελαγχολική διάθεση της επίγνωσης της παροδικότητας του ανθρώπου. Απολογισμό μιας πορείας βίου, αν και είναι πολύ νωρίς ακόμη για γεροντική σοφία. Όπως και να έχει, ο συγγραφέας μας αισθάνεται ότι έχει εντοπίσει μια αρχιμήδειο βάση, και αποφασίζει να (ανα)κινήσει, για την ακρίβεια να βάλει τους αφηγητές του να ανακινήσουν τον βίο τον δικό τους ή άλλων ηρώων. Σαν να λέμε ότι ήρθε η στιγμή της ωριμότητας κατά την οποία ο βίος γίνεται αναδρομικά διαυγής και μπορεί πλέον να ερμηνευτεί, εφόσον έχουν πια ανευρεθεί τα περισσότερα κομμάτια του παζλ του.
Ένας αριθμός διηγημάτων αναφέρονται στην παιδική και νεανική ηλικία του αφηγητή ή κάποιου άλλου προσώπου ως «τόπου» επιστροφής και αναδρομικής αποκόμισης θαλπωρής, κατανόησης της συμπεριφοράς προσώπων, συγχώρεσης πραγματικής ή συμβολικής, φωτισμού της ζωής και του αναστοχασμού ενός εκπαιδευτικού στα πρώτα βήματα της σταδιοδρομίας, στοιχεία πολύτιμα τα τελευταία για ένα επάγγελμα που του προσιδιάζει συχνά ο χαρακτήρας του νομάδα στην πιο δημιουργική φάση της σταδιοδρομίας και θα πρότεινα με την ευκαιρία που είμαστε συγκεντρωμένοι στον χώρο και εκπαιδευτικοί, να επιχειρήσουμε την σύνθεση μιας ανθολογίας λογοτεχνικών κειμένων, τα οποία θα ασχολούνται με αυτό το θέμα.
Στο τέλος του βιβλίου διαβάζουμε πολύ ενδιαφέροντα διηγήματα που έχουν ως τόπο δράσης των ηρώων την Αλβανία, όπου υπηρέτησε ο συγγραφέας ως αποσπασμένος εκπαιδευτικός σε σχολεία της ομογένειας, τα οποία μας μεταφέρουν βιωματικά στοιχεία τα οποία δύσκολα διαμεσολαβούνται διαφορετικά.
Τα διηγήματα του Α. Βαναργιώτη, φαινομενικά μικρά και απλά-προσιτά κείμενα, είναι νοηματικά πολύπτυχα, ίσως και παλίμψηστα, τα οποία απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή κατά την ανάγνωσή τους, αν επιθυμούμε να εμβαθύνουμε. Αν η συντομία τους μας υποβάλει μια αδημονία να τελειώσουμε την ανάγνωση, ίσως χάσουμε κρίσιμες πλευρές της αφήγησης αλλά και της αισθητικής απόλαυσης, η οποία συνδέει την μορφή με το περιεχόμενο».
Για το βιβλίο μίλησε επίσης η φιλόλογος κα Στεργιανή Ζήση, διηγήματα διάβασαν η φιλόλογος, συγγραφέας Ελπίδα Θεοφανίδου και οι μαθήτριες Λυκείου Μελίνα Τσιαμαντά και Φιλίτσα Ντάφου. Την εκδήλωση πλαισίωσαν οι μαθητές Λυκείου Ισαβέλλα Ράπτη στο τραγούδι και ο Αλέξανδρος Μαυρογιάννης στο πιάνο και στην κιθάρα ήταν ο μαθητής Γυμνασίου Βασίλειος Ράπτης.
(Φωτορεπορτάζ: Haris Mantellos)
