Συνήθως το αποκαλούν “Αλπική Πρωτεύουσα της Πίνδου”.
Πριν δημιουργηθεί ο συνοικισμός της Σαμαρίνας στη θέση που βρίσκεται σήμερα, υπήρχαν διάφορες Κατούνες, δηλαδή οικισμοί από διάφορες φάρες κτηνοτρόφων, που ήταν συσπειρωμένοι γύρω από τον ανώτατο άρχοντα, τον τσέλνιγκα, Ο μεγαλύτερος συνοικισμός ήταν αυτός που βρισκόταν στο μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής, όπου οι κάτοικοι του έμεναν καθ όλη τη διάρκεια του έτους.
Η απόσταση που την χωρίζει από την πόλη των Γρεβενών είναι 52 χιλιόμετρα, ενώ το χιονοδρομικό κέντρο της Βασιλίτσας, απέχει από αυτήν μονάχα 15 χιλιόμετρα.
Για την προέλευση του ονόματος της Σαμαρίνας υπάρχουν αρκετές εκδοχές, αλλά η πιο πιθανή είναι να παράγεται από τη λέξη σαμάρι, όπου κατά τον Κώστα Κρυστάλλη, οι λέξεις σαμαράς, σαμάρι και σάγμα, θεωρούνται πιθανότερες λέξεις παραγωγής, λόγω του ότι οι Σαμαριναίοι ασχολούνταν με την κατασκευή αυτού του είδους. Ιδρυτές και πρώτοι άποικοι του χωριού πρέπει να θεωρηθούν οι κάτοικοι του χωριού Πραιτώρι της Θεσσαλίας, μιας και ο ιστορικοί χάρτες της περιοχής που τοποθετούνται τον 16ο και 17ο αιώνα, αναφέρουν τη θέση της Σαμαρίνας ως Santa Maria de Praitoria.
