Την Δευτέρα, 18 Μαΐου 2026 κάναμε την γνωριμία μας ως 9ο Γυμνάσιο Τρικάλων, με το Μουσείο-Πινακοθήκη Δημήτρη & Λέγκως Κατσικογιάννη στο πλαίσιο του μαθήματος της Ιστορίας και του εορτασμού της παγκόσμιας ημέρας Μουσείων, αρχαιολογικών χώρων και πολιτιστικής κληρονομιάς. Οι υπεύθυνες καθηγήτριες της δράσης Ηλιάδη Αμαλία, φιλόλογος-ιστορικός, Δ/ντρια 9ου Γυμνασίου Τρικάλων και Διαμαντή Αριάδνη, φιλόλογος ειδικής αγωγής επέλεξαν το Μουσείο Δημήτρη και Λέγκως Κατσικογιάννη για την διεύρυνση των πολιτισμικών και πνευματικών οριζόντων των μαθητών/τριών τους της Β’ Τάξης γιατί το έργο του Κατσικογιάννη ανθρωπιστικό και πάντα επίκαιρο, παρουσιάζει ολόκληρη την πολεμική, ειρηνική και επαναστατική ζωή των λαών που αγωνίζονται για τα ανθρώπινα ιδανικά της ελευθερίας και της δημοκρατίας.
Η καταπληκτική ξενάγηση της κ. Μαρίας Τσιούτσια, αναπληρώτριας προϊσταμένης του τμήματος πολιτισμού του Δήμου Τρικκαίων, με μέθοδο μουσειοπαιδαγωγικών αξιών, επικοινωνιακό-διαδραστικό τρόπο και ουσιαστικό περιεχόμενο, ώθησε τους μαθητές/τριες σε δημιουργική συμμετοχή που πραγματικά «έπιασε τόπο». Την ευχαριστούμε θερμά που με επιστημονική προετοιμασία και παιδαγωγική ελκυστικότητα κράτησε το μαθητικό μας κοινό σε πνευματική και ψυχική εγρήγορση αποκομίζοντας τα μέγιστα εικαστικά και εκπαιδευτικά οφέλη από μια τέτοια υψηλού επιπέδου μορφωτική εμπειρία!
Το Μουσείο Κατσικογιάννη ιδρύθηκε το 1994 από το Δήμο Τρικκαίων. Στεγάζεται στο ειδικά διαμορφωμένο κτήριο επί της οδού Τρικάλων – Πύλης (πρώην ψυγεία ΑΓΡΕΞ) και ανήκει στο Τμήμα Πολιτισμού του Δήμου Τρικκαίων. Η εκπληκτικά πλούσια συλλογή του αριθμεί 1236 έργα ζωγραφικής και 114 γλυπτά, καθώς και σχέδια πρώτης έμπνευσης. Αποτελούν δωρεά των κληρονόμων του έργου του Δ. Κατσικογιάννη οι οποίοι με αυτό τον τρόπο ικανοποίησαν μια διακαή επιθυμία του καλλιτέχνη.
Ο Κατσικογιάννης αντλεί τα θέματά του από τα προσωπικά του βιώματα και εκφράζεται με ένταση για την κοινωνική τραγικότητα της εποχής του. Τα έργα του Κατσικογιάννη εμπνευσμένα μέσα από την κοσμοθεωρία του δημιουργού τους, ξεδιπλώνουν τη μεγαλειότητα, τον δυναμισμό και τη διαχρονικότητα που χαρακτηρίζει ένα έργο τέχνης. Ο ίδιος έλεγε «Το έργο μου δεν είναι χρήμα αλλά μόχθος και θυσία., Δεν σκοπεύω να κρεμάσω εκατομμύρια δραχμές στο Μουσείο αλλά μαρτυρίες της βασανισμένης αγωνιστικής ζωής του λαού μας» και ότι «το έργο μου είναι εμπνευσμένο από το Λαό και μόνο σε αυτόν ανήκει».
Ο Κατσικογιάννης συνήθιζε να κατατάσσει τα έργα του σε θεματικές “οικογένειες”, όπως είναι η Κατοχή, η Αντίσταση, ο Εμφύλιος, οι Εξορίες, οι Φυλακές, η Χούντα, το Πολυτεχνείο, ο Πόλεμος και η Ειρήνη, ο Καπιταλισμός, η Γυναίκα, η Μαχόμενη Αγροτιά, η Μάνα, αλλά και πολλές άλλες. Η εικονογραφία του, που εμπνέεται από τη δράση και την ιστορία του εγχώριου κομμουνιστικού κινήματος, η επίμονη ενασχόλησή του με την ανθρώπινη μορφή και ειδικότερα με τις “μαρτυρικές” μορφές των αγωνιστών της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, αποτελεί την ουσία της τέχνης του. Το έργο του παίρνει θέση μάχης απέναντι στα γεγονότα της εποχής του, στοχεύει στην ανάδειξη της ταξικής πάλης και την αναγκαιότητά της, απαιτεί το έργο τέχνης να μη στέκεται μόνο στην κοινωνική κατακραυγή ενάντια στην κοινωνική καταπίεση, αλλά να υποδεικνύει ότι ο κόσμος πρέπει να αλλάξει.
Πιστός στο καθήκον του καλλιτέχνη έλεγε πως «ο καλλιτέχνης είναι δύσκολο να σωπαίνει, πρέπει να μιλάει με τη σιωπούσα ομιλία του για τα κοινωνικά γεγονότα της εποχής του και να μην είναι ξεκομμένος απ’ αυτά». Ανταποκρινόμενος στο κάλεσμα της εποχής του, στο κάλεσμα των μελλοντικών γενεών να τους μιλήσει για τον ιστορικό ρόλο της Τέχνης, μνημείωσε με τον χρωστήρα του την κοινωνική τραγικότητα της εποχής του όπως ο ίδιος την βίωσε. Το έργο του, σημαντική παρακαταθήκη για την πόλη μας, αποτελεί μοναδικό μνημείο μεταπολεμικής καλλιτεχνικής έκφρασης, τόσο στον Ελλαδικό, όσο και στον Βαλκανικό χώρο.
Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογος-ιστορικός, Δ/ντρια 9ου Γυμνασίου Τρικάλων
