Νέα γενετική μελέτη δείχνει ότι το γονίδιο για τα κόκκινα μαλλιά αυξήθηκε σημαντικά σε συχνότητα στην Ευρώπη τα τελευταία 10.000 χρόνια, ως αποτέλεσμα φυσικής επιλογής.
Η έρευνα βασίστηκε στην ανάλυση DNA από σχεδόν 16.000 αρχαία ανθρώπινα δείγματα και περισσότερους από 6.000 σύγχρονους ανθρώπους, προσφέροντας μία από τις πιο εκτεταμένες καταγραφές εξελικτικών αλλαγών στον άνθρωπο. Οι επιστήμονες εντόπισαν 479 γενετικές παραλλαγές που αυξήθηκαν σε συχνότητα με την πάροδο του χρόνου, μεταξύ των οποίων και εκείνες που σχετίζονται με κόκκινα μαλλιά και ανοιχτόχρωμο δέρμα.
Η μελέτη δεν εξέτασε τις ακριβείς αιτίες πίσω από κάθε επιμέρους χαρακτηριστικό, αλλά κατέγραψε τη συνολική εικόνα της φυσικής επιλογής στη Δυτική Ευρασία. Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι άτομα με ανοιχτόχρωμο δέρμα και κόκκινα μαλλιά μπορούν να συνθέτουν πιο αποτελεσματικά βιταμίνη D, κάτι που ενδέχεται να αποτέλεσε πλεονέκτημα σε περιοχές με περιορισμένη ηλιοφάνεια.
Τα ευρήματα εντάσσονται σε ένα ευρύτερο συμπέρασμα ότι η ανθρώπινη εξέλιξη συνεχίστηκε ενεργά και μετά τη μετάβαση στη γεωργία, επηρεάζοντας εκατοντάδες γονίδια που σχετίζονται με την υγεία και τη φυσιολογία.
Ορισμένες από τις εξελικτικές τάσεις είναι λιγότερο εύκολο να ερμηνευθούν. Μια γενετική μετάλλαξη που αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο κοιλιοκάκης εμφανίστηκε πριν από περίπου 4.000 χρόνια και έκτοτε γίνεται όλο και πιο συχνή. Παρά τη σύνδεσή της με αυτοάνοση νόσο, οι φορείς της φαίνεται ότι είχαν αυξημένες πιθανότητες επιβίωσης και αναπαραγωγής.
Ανάλογη εικόνα καταγράφεται και για ένα γονίδιο του ανοσοποιητικού συστήματος, το TYK2, το οποίο αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο φυματίωσης. Η συχνότητά του αυξήθηκε σταθερά μεταξύ 9.000 και 3.000 ετών πριν από σήμερα, πριν αρχίσει στη συνέχεια να μειώνεται. Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι τέτοιες γενετικές παραλλαγές παρείχαν πλεονεκτήματα έναντι παθογόνων που ήταν πιο διαδεδομένα σε συγκεκριμένες ιστορικές περιόδους.
Η μελέτη κατέγραψε επίσης μείωση στη συχνότητα γονιδιακών παραλλαγών που συνδέονται με αυξημένη αποθήκευση λίπους. Οι ερευνητές συνδέουν το εύρημα με την υπόθεση των «οικονομικών γονιδίων», σύμφωνα με την οποία η ικανότητα αποθήκευσης ενέργειας ήταν χρήσιμη σε περιόδους έλλειψης τροφής για τους κυνηγούς-τροφοσυλλέκτες, αλλά έγινε λιγότερο ευνοϊκή όταν η γεωργία εξασφάλισε πιο σταθερή πρόσβαση σε τροφή.
Οι επιστήμονες σημειώνουν ότι τα δεδομένα αφορούν κυρίως πληθυσμούς της Δυτικής Ευρασίας και δεν είναι σαφές αν παρόμοιες εξελικτικές τάσεις καταγράφονται και σε άλλες περιοχές. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση Nature.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Nature.
Τι δείχνει νέα μελέτη DNA για την εξάπλωση των κόκκινων μαλλιών στην Ευρώπη | LiFO
