Η κοινή πρωτοβουλία Ζαχαράκη – Παπαστεργίου που βάζει τέλος στα deepfakes και θωρακίζει τα προσωπικά δεδομένα των μαθητών
Ένα σαφές και αυστηρό πλαίσιο κανόνων για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στα σχολεία θεσπίζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Η κοινή πρωτοβουλία της Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφίας Ζαχαράκη, και του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρη Παπαστεργίου, θέτει τις βάσεις για μια ασφαλή, διαφανή και παιδαγωγικά υπεύθυνη αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών στην τάξη.
Στόχος του νέου πλαισίου είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη να λειτουργεί αποκλειστικά ως υποστηρικτικό εργαλείο μάθησης και όχι ως υποκατάστατο της κριτικής σκέψης, της προσωπικής προσπάθειας των μαθητών ή του ρόλου του εκπαιδευτικού.
Η ενσωμάτωση των εργαλείων ΤΝ στην εκπαιδευτική διαδικασία διέπεται από τις εξής αρχές:
- Προαιρετικός χαρακτήρας: Η χρήση είναι απολύτως εθελοντική τόσο για τους μαθητές όσο και για τους εκπαιδευτικούς.
- Ανθρώπινη εποπτεία: Κάθε εφαρμογή τελεί πάντοτε υπό την καθοδήγηση και την επίβλεψη του δασκάλου ή καθηγητή.
- Καμία σύνδεση με βαθμολογία: Η χρήση ή μη των συστημάτων ΤΝ δεν επηρεάζει την αξιολόγηση των μαθητών ή την υπηρεσιακή κατάσταση των εκπαιδευτικών.
- Απαγόρευση στις εξετάσεις: Τα εργαλεία ΤΝ απαγορεύονται κατά τη διάρκεια τεστ και διαγωνισμάτων (εκτός αν οριστεί διαφορετικά από τον εκπαιδευτικό), ενώ οι μαθητικές εργασίες δεν επιτρέπεται να παράγονται εξ ολοκλήρου από αυτά.
Ρητές απαγορεύσεις και «κόκκινες γραμμές»
Για την αντιμετώπιση φαινομένων παραπληροφόρησης και αλγοριθμικών στρεβλώσεων, εισάγονται για πρώτη φορά αυστηρές απαγορεύσεις. Συγκεκριμένα, απαγορεύονται:
- Η δημιουργία και διάδοση περιεχομένου deepfake χωρίς συναίνεση.
- Η παραγωγή ψευδών βιβλιογραφικών αναφορών ή ανύπαρκτων πηγών.
- Η μη εξουσιοδοτημένη ανάπτυξη ή χρήση σχετικών εφαρμογών.
- Η πλήρως αυτοματοποιημένη αξιολόγηση της σχολικής κοινότητας.
Απόλυτη προστασία των προσωπικών δεδομένων
Το νέο πλαίσιο υψώνει «τείχος» προστασίας γύρω από τα δεδομένα των ανηλίκων. Απαγορεύεται ρητά η δημιουργία προφίλ μαθητών, η επεξεργασία στοιχείων συμπεριφοράς και η καταχώριση ευαίσθητων πληροφοριών σε συστήματα ΤΝ. Στα εργαλεία αυτά δεν επιτρέπεται να εισάγονται:
- Ονοματεπώνυμα, φωτογραφίες και φωνητικά δείγματα.
- Βαθμολογίες και δεδομένα υγείας.
- Οποιοδήποτε άλλο στοιχείο μπορεί να οδηγήσει σε ταυτοποίηση προσώπου.
Θεσμοθετείται ο «Συντονιστής ΤΝ» σε κάθε σχολείο
Μια σημαντική καινοτομία είναι η καθιέρωση του ρόλου του «Συντονιστή χρήσης ΤΝ» σε κάθε σχολική μονάδα. Ο υπεύθυνος εκπαιδευτικός θα επιβλέπει την ορθή εφαρμογή των εργαλείων, θα συντονίζει τις δράσεις και θα αποτελεί το σημείο αναφοράς για ζητήματα ασφάλειας.
Παράλληλα, η πρόσβαση στα συστήματα θα γίνεται ελεγχόμενα μέσω του Πανελλήνιου Σχολικού Δικτύου με ασφαλή αυθεντικοποίηση. Πριν από οποιαδήποτε εφαρμογή, θα διενεργείται υποχρεωτικά Εκτίμηση Αντικτύπου (DPIA) βάσει του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων (GDPR), ενώ θα εφαρμόζονται τεχνικές ανωνυμοποίησης.
Επιμόρφωση και ενημέρωση
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει την υλοποίηση ετήσιων δράσεων ενημέρωσης για γονείς και μαθητές από κάθε σχολείο. Ταυτόχρονα, οι εκπαιδευτικοί θα λάβουν στοχευμένη επιμόρφωση —εγκεκριμένη από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ)— γύρω από τις βασικές αρχές της ΤΝ, τους κινδύνους μεροληψίας, την προστασία των δεδομένων και τις τεχνικές prompt engineering.
