Με ιδιαίτερο σεβασμό προς την ιστορική μνήμη και με στόχο την ενίσχυση της ιστορικής γνώσης και συνείδησης των μαθητών, η σχολική κοινότητα του 4ου Πειραματικού Λυκείου «Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης» πραγματοποίησε, την Τρίτη 31 Μαρτίου 2026, εκδήλωση αφιερωμένη στην επέτειο της 1ης Απριλίου 1955. Η ημέρα αυτή σηματοδοτεί την έναρξη του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ (Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών) και την προσπάθεια του κυπριακού ελληνισμού να αποτινάξει τη βρετανική αποικιοκρατία και να διεκδικήσει την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Επίσημος προσκεκλημένος ήταν ο πρόεδρος του Συλλόγου Κυπρίων Τρικάλων κ. Μοδέστου Χρήστος ο οποίος αποδέχθηκε την πρόσκληση του διευθυντή του σχολείου κ. Κουφογιάννη Ευθυμίου να παραβρεθεί και να έχει ενεργό ρόλο στην εκδήλωση.
Το πρόγραμμα της εκδήλωσης περιλάμβανε ομιλία του κ. Μοδέστου, ιστορικές αφηγήσεις, απαγγελίες ποιημάτων, τραγούδια αφιερωμένα στην Κύπρο και στον αγώνα της ΕΟΚΑ, καθώς και προβολή σχετικού οπτικοακουστικού υλικού.
Ο κ. Μοδέστου αρχικά έκανε μία σύντομη ιστορική αναδρομή στις πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες που επικρατούσαν στην Κύπρο κατά την περίοδο της βρετανικής κυριαρχίας και στις προσπάθειες του κυπριακού λαού να διεκδικήσει το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης. Όταν πλέον έγινε αντιληπτό ότι η Βρετανική Αυτοκρατορία δεν θα παραχωρούσε το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης στον κυπριακό λαό, τότε αποφασίστηκε ο ένοπλος αγώνας, ο ανταρτοπόλεμος από την Ε.Ο.Κ.Α. με αρχηγό τον στρατηγό Γεώργιο Γρίβα ο οποίος με το ψευδώνυμο «Διγενής» έδωσε το σύνθημα του Αγώνα την 1η Απριλίου 1955.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά στους αγωνιστές της ΕΟΚΑ που θυσίασαν τη ζωή τους για τα ιδανικά της ελευθερίας, όπως ο μαθητής Ευαγόρας Παλληκαρίδης, ο Μιχαλάκης Καραολής, ο Ανδρέας Δημητρίου και πολλοί ακόμη αγωνιστές, οι οποίοι απαγχονίστηκαν από τους Βρετανούς για τη δράση τους και τάφηκαν μέσα στις φυλακές της Λευκωσίας, στα σημερινά Φυλακισμένα Μνήματα. Ξεχωριστή μνεία έγινε στον αγωνιστή Γρηγόρη Αυξεντίου που περικυκλωμένος από εκατοντάδες Βρετανούς αρνήθηκε να παραδοθεί και συνέχισε να πολεμά μέχρι που βρήκε τον θάνατο. Ρίγη συγκίνησης προκάλεσε το τέλος του έφηβου Ευαγόρα Παλληκαρίδη ο οποίος ήταν άριστος μαθητής κι εγκατέλειψε το σχολείο στα δεκαεφτά του χρόνια για να συμμετέχει στον ένοπλο αγώνα. Λίγο πριν οδηγηθεί στην αγχόνη των Βρετανών, έγραψε ένα ποίημα κι ένα τελευταίο γράμμα στους παλιούς συμμαθητές του καταλήγοντας «είναι καλό να πεθαίνεις για την Ελλάδα», που αναγνώσθηκε στην εκδήλωση.
Στο πλαίσιο της εκδήλωσης παρουσιάστηκε επίσης η εξέλιξη των ιστορικών γεγονότων που ακολούθησαν τον αγώνα της ΕΟΚΑ και οδήγησαν, το 1960, στη δημιουργία του ανεξάρτητου κράτους της Κυπριακής Δημοκρατίας με πρώτο πρόεδρο τον αρχιεπίσκοπο Μακάριο Γ’ – και πολιτικό αρχηγό της Ε.Ο.Κ.Α. – το οποίο όμως δεν έμελλε να μακροημερεύσει.
Τον Ιούλιο του 1974 η Κύπρος βρέθηκε αντιμέτωπη με την τουρκική εισβολή, η οποία είχε ως αποτέλεσμα την κατοχή του 37% της μεγαλονήσου, τον εκτοπισμό χιλιάδων Κυπρίων από τις πατρογονικές τους εστίες και τη διχοτόμησή της που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
Στην εκδήλωση συμμετείχαν οι μαθήτριες Γκουλιώνη Δέσποινα, Δημόγιαννη Φωτεινή οι οποίες είχαν τον ρόλο του συντονισμού και της αφήγησης του χρονικού των γεγονότων, οι μαθήτριες Πασχάλη Βασιλική και Κωνσταντούλα Κλεοπάτρα που ερμήνευσαν με τη συνοδεία του κ. Μοδέστου υπέροχα τραγούδια αφιερωμένα στον κυπριακό αγώνα και οι μαθήτριες Σκρέτα Αγάπη και Σκρέκα Βιργινία που ανέγνωσαν ποιήματα του Ευαγόρα Παληκαρίδη και του ποιητή Γιάννη Ρίτσου. Την εκδήλωση υποστήριξε και ο εκπαιδευτικός Δημόπουλος Κωνσταντίνος.
Η εκδήλωση αυτή, όπως τόνισε στο κλείσιμό της ο διευθυντής κ. Κουφογιάννης, έδωσε την ευκαιρία σε μαθητές/τριες και εκπαιδευτικούς να προσεγγίσουν ένα σημαντικό κεφάλαιο της σύγχρονης ιστορίας του ελληνισμού και να αποτίσουν φόρο τιμής στους κύπριους αγωνιστές που, με θάρρος, αυτοθυσία και αφοσίωση στα ιδανικά της ελευθερίας, αγωνίστηκαν για την αποτίναξη του βρετανικού ζυγού και την Ένωση με τη Μητέρα Ελλάδα. Η σχολική κοινότητα, μέσα από τέτοιες δράσεις, επιδιώκει να διατηρεί ζωντανή τη μνήμη των αγώνων που σημάδεψαν την ιστορία του ελληνισμού και να μεταδίδει στις νεότερες γενιές τις αξίες και τα ιδανικά που ενέπνευσαν τους αγωνιστές της Κύπρου. Υπενθύμισε δε, στο τέλος τη φράση «Δεν ξεχνώ», την εισβολή δηλαδή και την κατοχή της Κύπρου από την Τουρκία αλλά και τους νεκρούς, τους αγνοούμενους και τους 200.000 Ελληνοκύπριους που ξεριζώθηκαν βίαια διωγμένοι από τη Β. Κύπρο και έγιναν πρόσφυγες στην ίδια τους την πατρίδα.
