Στα βουνά και στα λαγκάδια ψάχνουν συνήθως τους θησαυρούς. Αλλά θησαυροί υπήρχαν και υπάρχουν, ακόμη και μέσα στις πόλεις. Όπως και στη Λάρισα. Το 1954 κατά την εκσκαφή θεμελίων οικοδομής, στην οδό 28ης Οκτωβρίου 24-26, όπου θα κτιζόταν η Κλινική Αγγελάκη, βρέθηκε λήκυθος [1] με πάνω από 2.000 αρχαία αργυρά νομίσματα! Τα νομίσματα φυγαδεύτηκαν από τους εργάτες, οι οποίοι τα βρήκαν. Μπλέχτηκαν κι άλλα πρόσωπα και πουλήθηκαν έναντι του σημαντικού ποσού των 6.000.000 δραχμών. Η αρχαιοκαπηλία αποκαλύφθηκε τελικά, έγιναν συλλήψεις και μέρος των νομισμάτων βρέθηκε και αποδόθηκε στις αρχές. Άγνωστο πού βρίσκονται σήμερα τα νομίσματα.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της «Ε» [2], το τελευταίο δεκαήμερο του Ιουνίου 1954 άρχισε η εκσκαφή θεμελίων για την ανέγερση κλινικής, στο οικόπεδο, το οποίο είχε αγοράσει, ο ιατρός Αγγελάκης. Σήμερα, στο σημείο βρίσκεται πολυκατοικία με υπεραγορά στο ισόγειο. Την εκσκαφή είχε αναλάβει τριμελές συνεργείο εργατών, εκ των οποίων οι δύο ήταν συγγενείς. Κατά τις πρώτες ημέρες της εκσκαφής, ένας 20χρονος εκ των τριών αντιλήφθηκε σε βάθος δύο μέτρων τη λήκυθο. Αφαίρεσε το κάλυμμά της και έκπληκτος διαπίστωσε ότι ήταν γεμάτη με μικρά αργυρά νομίσματα. Αυτά είχαν άγνωστη αρχαϊκή παράσταση, μαζί με τη λέξη «Θετταλών». Ο 20χρονος προσπάθησε να καλύψει τα αρχαίο αγγείο, αλλά έγινε αντιληπτός από τον 28χρονο συνάδελφό του. Οι δύο εργάτες συνεννοήθηκαν τελικά και το απόγευμα, έχοντας καλυμμένο το πολύτιμο αγγείο με τα σακάκια τους, το μετέφεραν στο σπίτι του τρίτου του συνεργείου. Εκεί τα μέτρησαν, αλλά δε συμφωνούσαν στον ακριβή αριθμό τους. Πάντως, ήταν πάνω από 2.000 νομίσματα. Ο ένας πήρε τα 750 και τα υπόλοιπα οι άλλοι δύο, οι οποίοι ήταν συγγενείς.

Επειδή δε γνώριζαν, φυσικά, την αξία των αρχαίων, ένας εκ των δύο συγγενών απευθύνθηκε σε καταστηματάρχη της Λάρισας κι εκείνος τους παρέπεμψε σε αργυραμοιβό της πόλης. Συμφωνήθηκε η αγορά των 1.250 νομισμάτων από τον αργυραμοιβό, έναντι 6.000.000 δραχμών. Το «ταξίδι» των αρχαίων νομισμάτων συνεχίστηκε και ο Λαρισαίος αργυραμοιβός πήγε στην Αθήνα και τα μεταπώλησε σε συνάδελφό του, πιο ακριβά, περίπου έναντι 10.000-12.000 δραχμών το καθένα. Τα «νέα», όμως, έφτασαν και στο Τμήμα Ασφάλειας Λάρισας και άρχισε η παρακολούθηση των υπόπτων. Μετά από λίγες ημέρες εμφανίστηκαν στη Λάρισα ο Αθηναίος αργυραμοιβός, μαζί με δεύτερο πρόσωπο, επιβαίνοντες σε πολυτελές αυτοκίνητο. Ζήτησε να αγοράσει κι άλλα αρχαία νομίσματα, εφόσον υπήρχαν και έψαξε να βρει τον εργάτη-πωλητή των αρχαίων. Αντιλήφθηκε, όμως, ότι η Αστυνομία παρακολουθούσε τον Λαρισαίο συνάδελφό του και εξαφανίστηκε.

Οι αστυνομικοί συνέλαβαν στις 7 Ιουλίου τους τρεις εργάτες, τον Λαρισαίο αργυραμοιβό, αλλά και άλλα πρόσωπα, τα οποία εμπλέκονταν. Στην κατοχή τους βρέθηκε μέρος των νομισμάτων. Παραλλήλως, έγιναν έρευνες και συλλήψεις και στην Αθήνα (του αργυραμοιβού και άλλων προσώπων) και συγχρόνως άρχισαν έρευνες σε χωριό της Λάρισας στον Κάτω Όλυμπο, όπου και το πατρικό σπίτι ενός εκ των τριών εργατών. Ο εισαγγελέας τους απήγγειλε κατηγορίες για: Κλοπή αρχαίων σε βαθμό πλημμελήματος και παράλειψη εμπρόθεσμης δήλωσης ανεύρεσης αρχαίων (στους βασικούς δράστες) και στους υπόλοιπους, οι οποίοι αναμίχθηκαν στην εμπορία των αρχαίων, για αποδοχή προϊόντων εγκλήματος. Στο μεταξύ, στο χωριό του Κάτω Ολύμπου και στο πατρικό σπίτι ενός εκ των τριών αρχικών δραστών, βρέθηκαν 500 από τα αργυρά νομίσματα, τα οποία είχαν δοθεί για φύλαξη στη μητέρα του. Αναμενόταν και η σύλληψη του Αθηναίου αργυραμοιβού, ο οποίος είχε αγοράσει τα περισσότερα αρχαία νομίσματα.

Ο πρώην υπουργός και μετέπειτα δήμαρχος Λαρίσης Δημ. Χατζηγιάννης [3], ο οποίος γνώριζε αρκετά πράγματα για την αρχαία ιστορία της Λάρισας διευκρίνισε τότε, ότι: Δεν επρόκειτο για ιδιωτικό θησαυρό, από αρχαία οικογένεια της Λάρισας, αλλά πιθανότατα ήταν δημόσια χρήματα εκείνης της εποχής. Ο πρώην υπουργός γνώριζε ότι στη διασταύρωση των οδών 28ης Οκτωβρίου-Παπακυριαζή εκτεινόταν το Ωδείο της αρχαίας Λάρισας και ο θησαυρός μάλλον ανήκε εκεί ή γενικά στην πολιτεία της Λάρισας. Όσο για τη χρονολόγηση του θησαυρού, ο Δημ. Χατζηγιάννης είχε την άποψη ότι ήταν μάλλον των Μακεδονικών χρόνων.

Ο χώρος στη γωνία Παπακυριαζή και 28ης Οκτωβρίου ανήκει σήμερα στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και εκτιμάται ότι σε περίπτωση εκσκαφής είναι πιθανό να βρεθούν αρχαία. Εκεί βρισκόταν το αρχοντικό του 19ου αιώνα του Παύλου Στεφάνοβικ-Σκυλίτση [4], πλούσιου Έλληνα τραπεζίτη από την Κωνσταντινούπολη. Αρχές του 20ού αιώνα ο ιδιοκτήτης του απεβίωσε και έγινε κατόπιν προσωρινή κατοικία του διαδόχου Κωνσταντίνου, κάθε φορά που βρισκόταν στη Λάρισα. Όταν το 1913, μετά τη δολοφονία του Γεωργίου Α’ στη Θεσσαλονίκη, έγινε βασιλιάς, στο κτίριο Στεφάνοβικ στεγάστηκαν μέχρι το 1925 τα γραφεία της 1ης Μεραρχίας.

———————————————————————-

[1]. Η λήκυθος είναι τύπος ελληνικής αγγειοπλαστικής, η οποία χρησίμευε για την τοποθέτηση ελαιόλαδου. Αποτελείται από ένα στενό σώμα, ένα λεπτό και μακρύ λαιμό και μια λαβή που συνδέει το λαιμό με το σώμα. Χρησίμευε για την τοποθέτηση ελαιόλαδου στον τάφο ανύπανδρων νεκρών. (Βικιπαίδεια).

[2]. Εφημερίδα «Ελευθερία», 9 Ιουλίου 1954.

[3]. Εφημερίδα «Ελευθερία», 10 Ιουλίου 1954.

[4]. Νικ. Παπαθεοδώρου «Μια εικόνα χίλιες λέξεις – Το αρχοντικό Στεφάνοβικ έδρα της 1ης Μεραρχίας», εφημερίδα «Ελευθερία», 24 Μαΐου 2015.

Από τον Βαγγέλη Ρηγόπουλο / [email protected] / Φωτοθήκη Λάρισας