Κάθε γενιά έχει δυνατά σημεία και η γενιά της δεκαετίας του ’60/’70 δεν είναι «καλύτερη» από οποιαδήποτε άλλη, αλλά σύμφωνα με νέα έρευνα, όσοι μεγάλωσαν σε εκείνα τα χρόνια φέρουν κάποια πολύ ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Η ψυχολογία έχει πολλά να πει για το πώς το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνετε διαμορφώνει τον χαρακτήρα.
1) Υψηλή ανοχή στην απογοήτευση
Μία από τις πιο υποτιμημένες δεξιότητες στη ζωή είναι η ικανότητα να παραμένεις σταθερός όταν κάτι είναι ενοχλητικό, αργό ή άβολο.
Οι άνθρωποι που μεγάλωσαν στις δεκαετίες του ’60 και του ’70 συχνά έπρεπε να αντιμετωπίζουν τις τριβές ως ένα φυσιολογικό μέρος της καθημερινής ζωής. Αν ήθελες κάτι, περίμενες. Αν βαριόσουν, το έβρισκες. Αν κάτι έσπαγε, προσπαθούσες να το φτιάξεις. Δεν υπήρχε μια συνεχής ροή άμεσης ανακούφισης. Από ψυχολογικής άποψης, αυτό σχετίζεται με την ανοχή στην αγωνία – την ικανότητα να αντιμετωπίζεις δυσάρεστα συναισθήματα ή καταστάσεις χωρίς να χρειάζεται να ξεφύγεις αμέσως από αυτά. Και σε έναν κόσμο σχεδιασμένο να μειώνει την ταλαιπωρία σε κάθε βήμα, η ανοχή στην αγωνία έχει γίνει εκπληκτικά σπάνια.
Πολλοί άνθρωποι που μεγάλωσαν εκείνη την εποχή ανέπτυξαν μια νοοτροπία «χειρίσου το μόνος σου». Όχι επειδή δεν είχαν συναισθηματική υποστήριξη (αν και κάποιοι ήταν), αλλά επειδή η ανεξαρτησία ήταν απλώς αναμενόμενη. Περπατούσες σε μέρη. Ψυχαγωγούσες τον εαυτό σου. Έδινες λύσεις σε μικρά προβλήματα χωρίς βοήθεια.
Δεν αφηγούσουν τη ζωή σου για επιβεβαίωση. Σήμερα, είναι εύκολο να νιώσεις ότι όλα χρειάζονται ανατροφοδότηση – likes, σχόλια, επιβεβαίωση, κάποιον που σου λέει ότι το κάνεις σωστά. Αλλά η ανεξαρτησία χωρίς… χειροκροτήματα είναι μια ισχυρή μορφή εσωτερικής σταθερότητας. Είναι η ικανότητα να ενεργείς με βάση αξίες και όχι αναγνώριση.
Και αυτό είναι ένα ψυχολογικό πλεονέκτημα σε κάθε εποχή – ειδικά σε μια εποχή που έχει εμμονή με το να σε βλέπουν.
3) Μια πρακτική σχέση με τα συναισθήματα
Μερικοί άνθρωποι που μεγάλωσαν στις δεκαετίες του ’60 και του ’70 διδάχτηκαν να χαμηλώνουν τα συναισθήματα, να «σκληραίνουν» και να μην μιλάνε ποτέ για ό,τι πονούσε.
Αυτό δεν είναι υγιές. Υπάρχει όμως και μια δεξιότητα που συχνά συνοδεύει αυτή την ανατροφή: η ικανότητα να λειτουργούν μέσω του συναισθήματος χωρίς να κυριαρχούνται πλήρως από αυτό. Με άλλα λόγια: μπορούσαν να νιώθουν άγχος και να πηγαίνουν στη δουλειά. Νιώθουν λύπη και να εμφανίζονται χαρούμενοι στην οικογένεια. Νιώθουν εκνευρισμό αλλά κάνουν αυτό που πρέπει. Ψυχολογικά, μοιάζει με συναισθηματική ρύθμιση – όχι με την άρνηση των συναισθημάτων, αλλά με την ικανότητα να διατηρούν τη συμπεριφορά ευθυγραμμισμένη με τους μακροπρόθεσμους στόχους, ακόμη και όταν ο εσωτερικός κόσμος είναι ακατάστατος. Πολλά σύγχρονα μηνύματα διδάσκουν κατά λάθος στους ανθρώπους ότι αν νιώθουν κάτι έντονα, πρέπει να ενεργήσουν αμέσως. Αλλά η δύναμη είναι συχνά το αντίθετο: να νιώθουν το κύμα και να επιλέγουν την αντίδρασή τους.
4) Κοινωνική αυτοπεποίθηση που χτίζεται μέσω της πρακτικής στον πραγματικό κόσμο
Οι άνθρωποι που μεγάλωσαν στις δεκαετίες του ’60 και του ’70 συχνά έπρεπε να εξασκούν κοινωνικές δεξιότητες με τον παλιομοδίτικο τρόπο: βρισκόμενοι πραγματικά κοντά σε ανθρώπους. Διαπραγματεύονταν τις διαφορές της γειτονιάς αυτοπροσώπως. Πραγματοποιούσαν τηλεφωνήματα (χωρίς προεπισκόπηση κειμένου για να απαλύνουν την αμηχανία). Έμαθαν πώς να διαβάζουν τα πρόσωπα, τον τόνο και τους άρρητους κανόνες ενός δωματίου. Αυτού του είδους η έκθεση χτίζει αυτό που οι ψυχολόγοι ονομάζουν κοινωνική αυτοαποτελεσματικότητα – την πεποίθηση ότι μπορείτε να χειριστείτε κοινωνικές καταστάσεις με επάρκεια. Δεν σημαίνει ότι είστε εξωστρεφής. Σημαίνει ότι δεν φοβάστε την κανονική ανθρώπινη τριβή. Σήμερα, πολλοί άνθρωποι μεγαλώνουν με λιγότερη έκθεση στον πραγματικό κόσμο και πιο επιμελημένη αλληλεπίδραση. Κάτι που μπορεί να είναι άνετο… αλλά δεν αναπτύσσει πάντα κοινωνική ανθεκτικότητα.
Ένα πράγμα που θαυμάζω στους ανθρώπους εκείνης της εποχής είναι το πόσο ευρηματικοί μπορούν να είναι. Θα επιδιορθώσουν πράγματα, θα αυτοσχεδιάσουν, θα τα επαναχρησιμοποιήσουν και θα συνεχίσουν. Δεν χρειάζονταν όλα αναβάθμιση. Δεν απαιτούσε κάθε βλάβη μια νέα αγορά. Ψυχολογικά, αυτό συμπίπτει με την αντιμετώπιση που επικεντρώνεται στο πρόβλημα – την τάση να ανταποκρίνεται κανείς στο άγχος αναλαμβάνοντας πρακτικά μέτρα. Αντί να καταλήγει σε στοχασμό, ρωτάς: «Τι μπορώ να κάνω με αυτό που έχω;». Σε έναν κόσμο που ενθαρρύνει τη συνεχή κατανάλωση, το «τα καταφέρνω» είναι ήσυχα επαναστατικό. Χτίζει ικανότητα. Και η ικανότητα χτίζει αυτοπεποίθηση.
6) Υπομονή για μεγάλα χρονοδιαγράμματα
Πολλοί άνθρωποι που μεγάλωσαν στις δεκαετίες του ’60 και του ’70 έχουν μια διαφορετική σχέση με τον χρόνο. Συχνά είναι λιγότερο φρενήρεις για τα άμεσα αποτελέσματα Μέρος αυτού οφείλεται στην κουλτούρα: λιγότερα πράγματα κινούνταν με υπερβολική ταχύτητα. Οι επιστολές χρειάζονταν χρόνο. Τα νέα έρχονταν σε καθορισμένες ώρες. Η πρόοδος ήταν πιο αργή, αλλά πιο γραμμική. Αλλά μέρος αυτού οφείλεται στην ψυχολογική εκπαίδευση: όταν μεγαλώνεις χωρίς συνεχή άμεση ικανοποίηση, αναπτύσσεις υπομονή αλλά σίγουρες ανταμοιβές. Και η ψυχολογία είναι σαφής ότι η καθυστερημένη ικανοποίηση συσχετίζεται με καλύτερα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα σε πολλούς τομείς της ζωής. Σήμερα, οι άνθρωποι συχνά αποθαρρύνονται πριν καν δώσουν σε κάτι χρόνο να λειτουργήσει. Μια επιχείρηση «πρέπει» να απογειωθεί γρήγορα. Μια σχέση «πρέπει» να είναι καταπληκτική αμέσως. Μια νέα συνήθεια «πρέπει» να δείχνει αποτελέσματα σε μια εβδομάδα Η ανατροφή των δεκαετιών του ’60/’70 έτεινε να δημιουργεί μια πιο ήσυχη ικανότητα να εμμένεις σε κάτι. Να αφήνεις τον χρόνο να κάνει τη δουλειά του.
7) Μια γειωμένη αίσθηση ταυτότητας (λιγότερη απόδοση, περισσότερη ουσία)
Αυτό ίσως είναι το πιο σπάνιο δυνατό σημείο όλων σήμερα: να μην χρειάζεται να επιδεικνύεις συνεχώς την ταυτότητά σου. Πολλοί άνθρωποι που μεγάλωσαν εκείνη την εποχή δεν διαμορφώθηκαν από αλγόριθμους. Δεν τους ζητήθηκε να αυτοπροσδιοριστούν ως brand. Δεν μεγάλωσαν συγκρίνοντας την προσωπική τους ζωή με τα highlights όλων των άλλων. Έτσι, η αίσθηση του εαυτού τους προέρχεται συχνά περισσότερο από αυτό που κάνουν και τον τρόπο που ζουν, παρά από το πώς εμφανίζονται. Αυτό δεν σημαίνει ότι ρομαντικοποιούμε το παρελθόν – η κοινωνική πίεση εξακολουθούσε να υπάρχει. Αλλά δεν ήταν τόσο αμείλικτη, εξατομικευμένη και πανταχού παρούσα όσο είναι τώρα. Και ψυχολογικά, μια σταθερή ταυτότητα είναι μια μορφή ανθεκτικότητας. Όταν ξέρεις ποιος είσαι, είναι λιγότερο πιθανό να σε παρασύρουν τάσεις, κύκλοι οργής ή κοινωνικές συγκρίσεις.
