Οι φωτογραφίες, οι οποίες προέρχονται από άλμπουμ Γερμανού αξιωματικού της περιόδου της Κατοχής, εμφανίστηκαν σε δημοπρασία στο eBay το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από το ελληνικό κράτος και τους πολίτες.
Το υπουργείο Πολιτισμού έχει κινήσει ήδη τις σχετικές διαδικασίες απόκτησής τους εφόσον διαπιστωθεί ότι είναι αυθεντικές, αν και, όπως και το ίδιο λέει στην ανακοίνωσή του, είναι πολύ πιθανό να είναι.
Πρόκειται για τις φωτό με την εκτέλεση 200 Ελλήνων πατριωτών στην Καισαριανή από τους ναζί, το 1944, οι οποίες βγήκαν σε δημοπρασία στο eBay, η οποία μετά τον ντόρο διεκόπη.
«Δώδεκα φωτογραφίες που παρουσιάζουν τις τελευταίες στιγμές των 200 πατριωτών, πριν από την εκτέλεσή τους, στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944, εμφανίστηκαν στον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών e-bay το Σάββατο, 14 Φεβρουαρίου. Ανήκουν σε συλλέκτη που ειδικεύεται στα αναμνηστικά του Γερμανικού Στρατού και εν γένει τεκμήρια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, και ο οποίος τις προσέφερε για πώληση» αναφέρει αρχικά το υπουργείο Πολιτισμού, και προσθέτει:
«Το ΥΠΠΟ ευαισθητοποιήθηκε άμεσα και διαπίστωσε ότι:
- Είναι πολύ πιθανόν ότι πρόκειται για αυθεντικές φωτογραφίες.
- Υπάρχουν αρκετές νομικές περιπλοκές αναφορικά με τη διεκδίκησή τους.
Αύριο Τετάρτη το θέμα θα εξεταστεί στο Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων προκειμένου να τις χαρακτηρίσει «μνημείο» και ακολούθως έτσι θα ξεκινήσει η διεκδίκησή τους από το ελληνικό κράτος.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπ. Πολιτισμού, εμπειρογνώμονες – στελέχη του ΥΠΠΟ έχουν ήδη έλθει σε επαφή με τον συλλέκτη και τις επόμενες ημέρες θα τον επισκεφθούν στην έδρα του, στη Γάνδη του Βελγίου, προκειμένου να αποτιμήσουν την αυθεντικότητα και τη νομιμότητα της προέλευσης, καθώς και τη σημασία και την αξία της συλλογής. Εάν η αυθεντικότητα και η νόμιμη προέλευση της συλλογής τεκμηριώνονται, το υπουργείο Πολιτισμού θα οριστικοποιήσει άμεσα, διά της κατάλληλης νομικής οδού, τα μέτρα για την απόκτησή της».
Υπενθυμίζεται ότι χθες ο συλλέκτης, με ανακοίνωσή του, απέσυρε από τη δημοπρασία στο eBay τις φωτό του μετά τις αντιδράσεις που προκλήθηκαν, επισημαίνοντας και τη βεβήλωση του μνημείου για την εκτέλεση στην Καισαριανή.
Στη Βουλή οι φωτό, αν αποκτηθούν
Αν το ελληνικό κράτος αποκτήσει τις φωτό, θα τις παραχωρήσει στη Βουλή των Ελλήνων, όπως συμφώνησαν σε συνομιλία τους χθες ο πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης και η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη.
Ο κ. Κακλαμάνης σημείωσε πως θα ζητήσει την Πέμπτη να τον εξουσιοδοτήσει η Διάσκεψη των Προέδρων ώστε να ελεγχθεί η γνησιότητα φωτογραφιών, προσθέτοντας πως «υπάρχει νόμος διεθνής που απαγορεύει σε αυτή την πλατφόρμα να εμπορεύεται τεκμήρια πολέμου».
Διαμάχη για την εμπορευματοποίηση ιστορικών ντοκουμέντων -Σταμάτησε τη δημοπρασία ο Βέλγος πωλητής
Η δημόσια συζήτηση γύρω από την απόκτηση των φωτογραφιών έχει ανοίξει και μια ευρύτερη συζήτηση για την εμπορευματοποίηση ιστορικών ντοκουμέντων. Ειδικοί και ερευνητές επισημαίνουν ότι αυτές οι φωτογραφίες αποτελούν σπάνια τεκμήρια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και της ναζιστικής Κατοχής στην Ελλάδα, τονίζοντας την ανάγκη να παραμείνουν ως δημόσια κληρονομιά και να μη χρησιμοποιούνται για εμπορικούς σκοπούς.
Οι πρώτες ταυτοποιήσεις
Εν τω μεταξύ, από την έρευνα του ΚΚΕ προκύπτει ότι πιθανώς σε μία από τις φωτογραφίες απεικονίζονται ο 30χρονος Θρασύβουλος Καλαφατάκης -είναι ο άνδρας με το λευκό πουκάμισο- και ο ποντιακής καταγωγής Δημήτρης Παπαδόπουλος, στα αριστερά του.
Ποιος ήταν ο Θρασύβουλος Καλαφατάκης
Ο Θρασύβουλος Καλαφατάκης, 30 χρόνων, του Γρηγόρη και της Πελαγίας, γεννήθηκε το 1914 στον Πλατανιά Χανίων, στην Κρήτη, από εύπορη και πολυμελή οικογένεια. Ήταν ψηλός, εύσωμος, αρρενωπός και χειροδύναμος. Επαγγελματικά ασχολήθηκε με τη γεωργία και τη γαλακτοκομία. Παντρεύτηκε πολύ μικρός την Αικατερίνη Χάλη και απέκτησαν δύο κόρες, τη Μαρία και την Ιφιγένεια.
Από νέος, μαθητής του γυμνασίου, διακρινόταν για την επιμέλειά του και την καθαρή πολιτική του σκέψη. Οργανώθηκε στο ΚΚΕ από το μέλος της Κ.Ε. Βαγγέλη Κτιστάκη και συνεργάστηκε με τους Γιώργη Τσιτίλο, Χαρίλαο Ψυλλάκη, Γιώργη Πατεράκη και τους Νίκο Μαριακάκη και Παναγιώτη Κορνάρο, που εκτελέστηκαν μαζί του την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής με τους 200 πατριώτες κομμουνιστές. Οι πιέσεις που δεχόταν ως πρωτοπόρος του προοδευτικού κινήματος ήταν πολλές και ιδιαίτερα από τον ενωμοτάρχη του Σταθμού Χωροφυλακής Πλατανιά, για να υπογράψει δήλωση αποκήρυξης του ΚΚΕ. Απέρριπτε συνεχώς όλες τις προτάσεις και τις απειλές που του έκαναν.
Στα χρόνια της δικτατορίας του Μεταξά, συνεχίζοντας τη δράση του, οργάνωσε πολλούς νέους στο χωριό του και στα γύρω χωριά. Ως μέλος της Νομαρχιακής Επιτροπής έλαβε μέρος μαζί με άλλους στο αντιδικτατορικό κίνημα τον Ιούλη του 1938. Αντέδρασαν, επίσης, με τη ρίψη προκηρύξεων στην υποδοχή του αγγλικού πλοίου στο λιμάνι της Σούδας, που είχε προσκληθεί από τον βασιλιά Γεώργιο και τον Μεταξά. Πράξη που απαιτούσε για την εποχή εκείνη μεγάλη γενναιότητα. Συνελήφθη το 1939, καταδικάστηκε σε 5 χρόνια φυλακή και τον έκλεισαν στην επανορθωτική φυλακή Χανίων. Αργότερα μεταφέρθηκε στις φυλακές Αβέρωφ, στην Αθήνα, και από κει στην Ακροναυπλία. Στη συνέχεια πήγε στο ιταλικό στρατόπεδο της Λάρισας και στις αρχές του Σεπτέμβρη του 1943 ήρθε μαζί με τους Ακροναυπλιώτες στο Χαϊδάρι. Ως μάγειρας του στρατοπέδου φρόντιζε τους μικρούς κρατούμενους με προσεγμένο και περισσότερο φαγητό. Προς τιμήν του αξέχαστου αγωνιστή, ο Δήμος Χανίων έδωσε το όνομά του σ’ έναν δρόμο στην περιοχή του Αγίου Λουκά.
Δημήτρης Παπαδόπουλος
Καταγόταν από τον Πόντο. Από τους παλιότερους και καλύτερους αγωνιστές οικοδόμους. Πήρε μέρος στο συνδικαλιστικό κίνημα μόλις ήρθε ως πρόσφυγας στην Ελλάδα το 1922-1924. Στα 1928 βγήκε στη διοίκηση της Βιομ. Ένωσης Οικοδόμων, για να ανέβει σε λίγο στην Εκτελεστική Επιτροπή της Ομοσπονδίας Οικοδόμων και να γίνει γενικός γραμματέας της. Στα χρόνια αυτά, 1928-1936, οργάνωσε και καθοδήγησε τους αγώνες των εργατών-οικοδόμων. Για τους αγώνες του αυτούς πολλές φορές φυλακίζεται και εξορίζεται. Το 1936, όντας γραμματέας της Πανελληνίου Ομοσπονδίας Οικοδόμων, συλλαμβάνεται από τη μοναρχοφασιστική δικτατορία της 4ης Αυγούστου, στέλνεται εξορία, κι από εκεί στην Ακροναυπλία. Το 1941 παραδίδεται από τους μοναρχοφασίστες στους Γερμανούς. Μεταφέρεται στο Χαϊδάρι και την 1η Μάη του 1944 τουφεκίζεται μαζί με τους 200 αγωνιστές του λαού.
Το 902 σημειώνει ότι τα βιογραφικά στοιχεία αντλήθηκαν από την έκδοση της ΤΟ Ανατολικών Συνοικιών της ΚΟΑ του ΚΚΕ, με τίτλο «ΣΚΟΠΕΥΤΗΡΙΟ ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗΣ» (Νοέμβριος 2016), και οι φωτογραφίες από το αρχείο της Κ.Ε. του ΚΚΕ.
Η συνταρακτική εξομολόγηση του εγγονού του Θ. Καλαφατάκη
«Εμένα αυτές οι φωτογραφίες ήρθαν στα χέρια μου πριν από δύο ημέρες. Μία ηλικιωμένη γυναίκα τον αναγνώρισε. Τη φωτογραφία την είδε από την κόρη της. Μου τις έστειλε το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας για να τις ταυτοποιήσουμε. Δεν έχασα στιγμή και ξεκίνησα να ψάχνω μόνος μου. Πήγα σε μια γυναίκα, η οποία είναι 90 χρόνων, και της έδειξα τη φωτογραφία, και μου είπε: “Ναι. Αυτός είναι ο παππούς σου. Αυτός είναι ο Θρασύβουλος Καλαφατάκης”», είπε στο iefimerida.gr ο εγγονός του εκτελεσθέντος από τις κατοχικές δυνάμεις, Θ. Καλαφατάκη, Θρασύβουλος Μαράκης.
Ο ίδιος ο Θρασύβουλος Μαράκης λέει γεμάτος συγκίνηση: «Ο παππούς μου ήταν ένας λεβεντάνθρωπος. Ένας αγωνιστής της Αριστεράς, που δεν φοβόταν τίποτα. Παιδί του γυμνασίου ακόμα, οργάνωσε μαζί με άλλους δύο το Κομμουνιστικό Κόμμα εδώ στον Πλατανιά. Τον βλέπετε στη φωτογραφία. Ψηλός, αδύνατος χωρίς ίχνος φόβου, προχωράει προς τον τοίχο της Καισαριανής».
