Ο ήλιος δύει στην Πάλπιτε, μια μικρή πόλη στην άκρη του απέραντου βάλτου της Ζαπάτα της Κούβας, όταν ξαφνικά ο δρόμος γεμίζει με δραστηριότητα. Αλλά όχι με τα κόκκινα καβούρια της ξηράς που κάποτε προσέλκυαν εκατοντάδες χιλιάδες τουρίστες ετησίως σε έναν από τους κορυφαίους προορισμούς οικοτουρισμού του νησιού.
Τα πλήθη τώρα είναι κάτοικοι της περιοχής που ξεχύνονται από τα σπίτια τους αναζητώντας σήμα κινητού τηλεφώνου όταν τα φώτα τρεμοπαίζουν ξανά εν μέσω ενεργειακού αποκλεισμού των ΗΠΑ που έχει καταδικάσει ένα μεγάλο μέρος του νησιού να ζει χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα.
«Ποιος τουρίστας θα θέλει να μας επισκεφτεί υπό αυτές τις συνθήκες;» θρηνεί η Μανουέλα Αρένσιμπια Μπάεζ, ιδιοκτήτρια ενός ενοικιαζόμενου σπιτιού – τώρα σχεδόν άδειου – ακριβώς κάτω από το δρόμο στην παραθαλάσσια Πλάγια Λάργκα, 2 μίλια μακριά και τον κορυφαίο προορισμό διανυκτέρευσης της περιοχής.
Δήλωσε στο Reuters ότι είχε χάσει τον λογαριασμό από όλες τις κρατήσεις που έπρεπε να ακυρώσει, συμπεριλαμβανομένων εκείνων από τουρίστες που βρίσκονται ήδη στη χώρα και δεν μπορούν να βρουν οδηγό ταξί με αρκετή βενζίνη για να κάνουν το δίωρο ταξίδι νότια και ανατολικά από την Αβάνα.
Τα επίσημα στοιχεία υπογραμμίζουν τις ανησυχίες της Αρένσιμπια. Οι διεθνείς αφίξεις τουριστών μειώθηκαν κατά 56% τον Φεβρουάριο σε σχέση με ένα χρόνο νωρίτερα. Και τα δύο ξενοδοχεία της Πλάγια Λάργκα είναι κλειστά. Τα περισσότερα τουριστικά αξιοθέατα είναι επίσης κλειστά.
Η Κούβα μαστίζεται εδώ και δεκαετίες από ελλείψεις, που παρεμποδίζονται από την κρατική οικονομία και το εμπορικό εμπάργκο των ΗΠΑ της εποχής του Ψυχρού Πολέμου που περιπλέκει τα πάντα, από τις οικονομικές συναλλαγές έως την εισαγωγή καυσίμων. Αλλά αυτή τη φορά τα πράγματα είναι διαφορετικά, δήλωσαν στο Reuters περισσότεροι από δώδεκα κάτοικοι και εργαζόμενοι στον τουριστικό κλάδο της περιοχής Ζαπάτα.
«Είμαστε σε πολύ χειρότερη κατάσταση ακόμη και από ό,τι κατά τη διάρκεια της πανδημίας του κορονοϊού», δήλωσε η Αρένσιμπια, αναφέροντας μια λίστα με χαμένες κρατήσεις από χώρες όπως η Ελβετία, ο Καναδάς, η Γαλλία και η Γερμανία.
Οι διακοπές ρεύματος διαρκούν πλέον 22 ώρες την ημέρα, με μόνο μερικές ώρες φωτός, κατά τις οποίες οι κάτοικοι σπεύδουν να καλέσουν αγαπημένα πρόσωπα στο Μαϊάμι ή την Αβάνα ή να ετοιμάσουν φαγητό πριν σαπίσει στα ψυγεία.
Σε πολλές κοινότητες υπάρχει έλλειψη νερού. Οι ιατρικές υπηρεσίες – πάντα περίπλοκες σε απομακρυσμένες γωνιές της χώρας – είναι πλέον μια απομακρυσμένη πιθανότητα, καθώς παρεμποδίζονται από διακοπές ρεύματος και έλλειψη επικοινωνιών. Τα καύσιμα για ανεξάρτητους ταξιδιώτες που κάποτε συνέρρεαν στην περιοχή με ενοικιαζόμενα αυτοκίνητα δεν είναι σε μεγάλο βαθμό διαθέσιμα.
Το εμπάργκο καυσίμων του Τραμπ συνέπεσε με αυτό που ιστορικά ήταν η περίοδος αιχμής του τουρισμού για την Κούβα, σχεδόν εξασφαλίζοντας μια καταστροφική χρονιά, μια καμπάνα θανάτου για μια βιομηχανία που ήδη μαστιζόταν από ελλείψεις, αλλά που το 2024 εξακολουθούσε να αντιπροσωπεύει έως και το 10% των εσόδων από ξένο νόμισμα.
Πολλά ξενοδοχεία και υπηρεσίες, από την ανατολική Αβάνα μέχρι τους κορυφαίους παραθαλάσσιους προορισμούς Βαραντέρο, Κάγιο Σάντα Μαρία και Κάγιο Κόκο, αναγκάστηκαν να κλείσουν όταν οι ελλείψεις καυσίμων ώθησαν πολλές αεροπορικές εταιρείες να μειώσουν τις πτήσεις.
«Αυτούς τους μήνες, είμαι πάντα κρατημένος», δήλωσε ο Φιντέλ Σιλβέστρε Φουέντες, ένας 67χρονος ιδιοκτήτης ενοικιαζόμενου σπιτιού που παρέχει εδώ και καιρό καταλύματα σε παρατηρητές πουλιών που έρχονται από όλο τον κόσμο για να δουν το κολίβριο, το μικρότερο στον κόσμο, μεταξύ άλλων ενδημικών ειδών. «Τώρα, είμαστε άδειοι».
Πόλη-φάντασμα
Η περιοχή του βάλτου Ζαπάτα, μεγάλο μέρος του οποίου περιλαμβάνεται σε ένα παρθένο εθνικό πάρκο, έχει ωστόσο περισσότερες ιδιωτικές ενοικιαζόμενες κατοικίες ανοιχτές στους τουρίστες από ό,τι ακόμη και ο κορυφαίος προορισμός για ηλιοθεραπεία και παραλία της Κούβας, το Βαραδέρο. Τώρα όμως, μοιάζει με πόλη-φάντασμα.
Οι λακκούβες έχουν γίνει βαθύτερες κατά μήκος του μοναδικού δρόμου πρόσβασης της περιοχής. Η παράκτια διαδρομή μεταξύ της λευκής άμμου της Πλάγια Λάργκα στους πρόποδες του κόλπου, και της Playa Girón, πιο μακριά, μοιάζει εγκαταλελειμμένη, κατοικημένη κυρίως από αδέσποτα καβούρια, αδέσποτους κατοίκους με άλογα και άνδρες και γυναίκες με ποδήλατα.
Ακόμα και τα κορυφαία αξιοθέατα της περιοχής είναι κλειστά. Η Κούεβα ντε λος Πέσες, μια διαφανής φαινομενικά απύθμενη σπηλιά γεμάτη με πολύχρωμα τροπικά ψάρια, έχει κλείσει εδώ και δύο μήνες, δήλωσε ένας φύλακας σε δημοσιογράφο.
Οι επιπτώσεις είναι ιδιαίτερα τρομερές σε περιοχές όπως η Ζαπάτα, η οποία προσφέρει στους κατοίκους λίγες άλλες επιλογές για εργασία πέρα από τον τουρισμό.
«Αν δεν έχεις ενοικιαζόμενο σπίτι, εργάζεσαι σε εστιατόριο. Ή, αν δεν εργάζεσαι στον τομέα, ίσως είσαι συγγενής με κάποιον που εργαζόταν», δήλωσε ο Χόρχε Αλμπέρτο Μπρίτο, πωλητής καπέλων και σουβενίρ, ο οποίος τώρα ζει με ελάχιστα πέσος την ημέρα. «Χωρίς αμφιβολία έχουμε φτάσει στον πάτο».
Λίγοι τυχεροί
Ο Φιντέλ Φουέντες Ραγιό, ο οποίος νοικιάζει ένα σπίτι στην Πλάγια Λάργκα, είναι ανάμεσα στους λίγους τυχερούς που έχουν αρκετά χρήματα για να αγοράσουν ηλιακούς συλλέκτες και μια μπαταρία λιθίου για αποθήκευση, δίνοντας στο σπίτι του ένα προβάδισμα έναντι του ανταγωνισμού.
Αυτό δεν βοήθησε, τόνισε.
«Οι τουρίστες δεν έρχονται στην Κούβα για άνετη διαμονή, έρχονται μόνο για να περιηγηθούν στο Εθνικό Πάρκο και να απολαύσουν παρατήρηση πουλιών, υπηρεσίες καταδύσεων, βόλτες με βάρκα, ψάρεμα με μύγα… εμπειρίες που απλώς δεν είναι διαθέσιμες τώρα», είπε, επικαλούμενος ελλείψεις καυσίμων και προκλήσεις μεταφοράς.
Ωστόσο, μερικοί διάσπαρτοι τουρίστες εξακολουθούν να ρίχνουν τα ζάρια στα ταξίδια τους στην περιοχή.
Η Μπλερ Άντριους, Αμερικανίδα τουρίστρια, έχει επιστρέψει επανειλημμένα στην Κούβα, αρκετά ώστε να βρίσκεται με το μικρό της όνομα με τους οδηγούς σε μια επιχείρηση καταδύσεων στον Κόλπο των Χοίρων.
Η 51χρονη δήλωσε στο Reuters ότι το ηλεκτρικό ρεύμα και η κινητή τηλεφωνία ήταν οι λιγότερες από τις ανησυχίες της.
«Επιστρέφω επειδή ο κουβανικός λαός είναι καλοί οικοδεσπότες και έχει μια όμορφη κουλτούρα», είπε καθώς έδενε ένα φανελάκι στην πλάτη της πριν βουτήξει στα καθαρά γαλαζοπράσινα νερά του Κόλπου των Χοίρων. «Είμαι πολύ λυπημένη για αυτό που τους συμβαίνει».
