Το να μην έχουν επικοινωνία δύο αδέλφια είναι κάτι πιο σύνηθες απ’ ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι. Έρευνες δείχνουν ότι περίπου το 28% των ενηλίκων έχουν περάσει τουλάχιστον μια περίοδο αποξένωσης από τον αδελφό ή την αδελφή τους. Δηλαδή, πάνω από ένα στα τέσσερα άτομα.
Οι σπόροι αυτών των «σπασμένων» σχέσεων συνήθως φυτεύονται πολύ πριν τη διακοπή επικοινωνίας. Αναπτύσσονται στην παιδική ηλικία, «ποτισμένοι» από εμπειρίες που διαμορφώνουν τον τρόπο που τα αδέρφια βλέπουν τον εαυτό τους, το ένα το άλλο και τη θέση τους στην οικογένεια.
Ακολουθούν οι εννέα παιδικές εμπειρίες που συχνά έχουν βιώσει άνθρωποι οι οποίοι έχουν λίγο ή καθόλου επαφή με τα αδέρφια τους.
1) Βίωσαν έντονη γονική εύνοια
Αυτό εμφανίζεται ξανά και ξανά στις έρευνες. Όταν οι γονείς ευνοούν ένα παιδί έναντι των άλλων, μολύνουν τη σχέση μεταξύ αδερφών – μπορεί και για μια ζωή.
Οι έρευνες δείχνουν ξεκάθαρα το πρόβλημα. Οι μελέτες δείχνουν ότι τόσο η αντίληψη για γονική εύνοια σήμερα όσο και οι αναμνήσεις από παιδική εύνοια μειώνουν σημαντικά την οικειότητα μεταξύ ενηλίκων αδερφών. Ακόμα πιο ενδιαφέρον είναι ότι αυτές οι αναμνήσεις της παιδικής ηλικίας φαίνεται να δημιουργούν μεγαλύτερη και πιο διαρκή ένταση από την εύνοια που συμβαίνει στην ενήλικη ζωή.
Όταν ένα αδερφάκι μεγαλώνει νιώθοντας ότι είναι το αγαπημένο και ένα άλλο νιώθει παραμελημένο, συσσωρεύεται πικρία. Μερικές φορές το ευνοημένο παιδί νιώθει ενοχές και βαραίνεται από προσδοκίες που ποτέ δεν ζήτησε. Άλλες φορές αναπτύσσει ένα αίσθημα ότι «του αξίζουν τα πάντα», που κάνει τις ενήλικες σχέσεις με τα αδέρφια δύσκολες ή και αδύνατες.
2) Οι γονείς τους χώρισαν ή υπήρξε σημαντική οικογενειακή αναστάτωση
Ο χωρισμός δεν χωρίζει μόνο τους γονείς. Συχνά χωρίζει και τα αδέρφια, ιδιαίτερα όταν τα παιδιά τραβιούνται σε διαφορετικές κατευθύνσεις ή αναγκάζονται να διαλέξουν πλευρά.
Η έρευνα επιβεβαιώνει ότι το διαζύγιο, ο θάνατος μέλους της οικογένειας ή τα ετεροθαλή αδέρφια συνδέονται με υψηλότερα ποσοστά απομάκρυνσης των αδερφών. Το σημαντικό δεν είναι η αναστάτωση αυτή καθαυτή, αλλά το πώς αναγκάζει τα αδέρφια να ανταγωνίζονται για περιορισμένη γονική προσοχή και συναίσθημα.
3) Είχαν λίγο κοινό χρόνο παιδικής ηλικίας
Τα μισά αδέρφια – και τα ετεροθαλή – που δεν μεγάλωσαν μαζί έχουν πολύ υψηλότερα ποσοστά απομάκρυνσης.
Πολλοί που ξαναπαντρεύτηκαν και είχαν παιδιά από προηγούμενο γάμο προσπάθησαν να έχουν κοινές εμπειρίες: οικογενειακά γεύματα, διακοπές όλοι μαζί κ.λπ.
Όταν τα παιδιά δεν έχουν αυτή τη βάση κοινών εμπειριών και αναμνήσεων, υπάρχει πιθανότητα η σχέση με τα αδέλφια να μην έχει γερά θεμέλια καθώς μεγαλώνουν.
4) Ένα αδελφάκι ανέλαβε ρόλο φροντίδας
Στην ψυχολογία το λένε parentification. Όταν ένα παιδί πρέπει να γίνει γονιός για τα αδέρφια του, αναλαμβάνοντας ευθύνες που ανήκουν σε ενήλικες.
Το μοτίβο είναι γνωστό: Το μεγαλύτερο παιδί φροντίζει τα μικρότερα ενώ οι γονείς εργάζονται ή αντιμετωπίζουν κάποια προβλήματα. Το μεγαλύτερο παιδί ως ενήλικας δεν μιλάει σε κανένα από τα αδέλφια του. Η πικρία είχε συσσωρευτεί για δεκαετίες, λόγω μιας παιδικής ηλικίας «θυσιασμένης» για τα αδέλφια του που ήταν απλώς… παιδιά.
Το βάρος των (ακατάλληλων) ευθυνών στην παιδική ηλικία δημιουργεί μια δυναμική που σχεδόν δεν μπορεί να ξεπεραστεί στην ενήλικη ζωή.
5) Υπήρξε κακοποίηση μεταξύ αδερφών
Γίναμε καλύτεροι στο να αναγνωρίζουμε τον εκφοβισμό μεταξύ συνομηλίκων, αλλά εξακολουθούμε να είμαστε κακοί στο να αναγνωρίζουμε την κακοποίηση μεταξύ αδερφών. Πολύ συχνά, γονείς βλέπουν μια απλή… αντιπαλότητα μεταξύ των αδερφών.
Ωστόσο, κάθε μορφή κακοποίησης από αδελφό/αδελφή αφήνει σημάδια εξίσου βαθιά με κάθε άλλη κακοποίηση. Ίσως και βαθύτερα, λόγω της προδοσίας που εμπεριέχει.
Όταν οι γονείς προσπαθούν να μειώσουν ή αγνοούν αυτή την κακοποίηση, όταν λένε στο παιδί-θύμα να «το λύσει μόνο του» ή «μην είσαι τόσο ευαίσθητος», ουσιαστικά προτιμούν την άνεση του θύτη αδερφού από την ασφάλεια του θύματος. Αυτό δεν είναι κάτι που οι περισσότεροι μπορούν να συγχωρήσουν ή να ξεχάσουν.
6) Μεγάλωσαν σε περιβάλλον χωρίς συναισθηματική έκφραση
Κάποιες οικογένειες λειτουργούν με τη φιλοσοφία «μην ταράζεις τα νερά». Πολλά θέματα θάβονται κάτω από το χαλί. Κανείς δεν μιλάει για τα συναισθήματα. Όλοι υποκρίνονται ότι όλα είναι καλά, ακόμα κι όταν δεν είναι.
Σε αυτά τα σπίτια οι πικρίες μεταξύ αδερφών δεν εκφράζονται ποτέ, άρα δεν επιλύονται. Απλώς συσσωρεύονται, μέχρι το βάρος να γίνει ανυπόφορο.
Αν δεν μπορείς να μιλήσεις για το τι σε πονάει, δεν μπορείς να το θεραπεύσεις.
Τα παιδιά που μεγαλώνουν σε συναισθηματικά καταπιεσμένα σπίτια συχνά δεν έχουν τα εργαλεία να επανορθώσουν σχέσεις ως ενήλικες. Είτε αποφεύγουν εντελώς τις συγκρούσεις, αφήνοντας την απόσταση να μεγαλώνει φυσιολογικά, είτε εκρήγνυνται όταν πιεστούν, δημιουργώντας ρήξεις που μοιάζουν μη αναστρέψιμες.
7) Ένα αδερφάκι έγινε ο «αποδιοπομπαίος τράγος» της οικογένειας
Κάθε δυσλειτουργική οικογένεια χρειάζεται κάποιον για να κατηγορεί. Ο «προβληματικός», το «μαύρο πρόβατο», το «παιδί-θύμα». Όπως κι αν το ονομάζουν, είναι τοξικό για όλους.
Το παιδί που στιγματίζεται μεγαλώνει εσωτερικεύοντας το μήνυμα ότι είναι ελαττωματικό. Τα αδέρφια του, εν τω μεταξύ, συμμετέχουν σε όλο αυτό είτε ενεργά είτε με σιωπηλή συνενοχή. Όσο όλοι επικεντρώνονται στο «πρόβλημα», η πίεση μειώνεται για τους υπόλοιπους.
Ως ενήλικας, το «μαύρο πρόβατο» συχνά συνειδητοποιεί ότι τίποτα από αυτά δεν ήταν δικό του λάθος. Και συχνά αποφασίζει να αποξενωθεί από το οικογενειακό περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένων των αδερφών που ποτέ δεν στάθηκαν στο πλευρό του.
8) Είχαν πολύ διαφορετικές εμπειρίες μέσα στην ίδια οικογένεια
Κάτι που εκπλήσσει τους ανθρώπους: αδέρφια που μεγαλώνουν στο ίδιο σπίτι με τους ίδιους γονείς συχνά βιώνουν εντελώς διαφορετικές παιδικές ηλικίες.
Η σειρά γέννησης μετράει. Οι οικονομικές συνθήκες της οικογένειας αλλάζουν. Η ψυχική υγεία των γονιών μεταβάλλεται. Η κατάθλιψη της μητέρας μπορεί να υποχωρήσει ανάμεσα στο πρώτο και το τρίτο παιδί. Η κατανάλωση αλκοόλ του πατέρα μπορεί να επιδεινωθεί ανάμεσα στο δεύτερο και το τέταρτο παιδί. Το αποτέλεσμα είναι ότι κάθε παιδί μεγαλώνει σε μια οικογένεια που μοιάζει εντελώς διαφορετική.
Η έρευνα για την απομάκρυνση αδερφών επιβεβαιώνει αυτό το μοτίβο. Όταν οι παιδικές εμπειρίες διαφέρουν σημαντικά, τα αδέρφια καταλήγουν με ασύμβατες οικογενειακές αφηγήσεις. Το ένα θυμάται μια ευτυχισμένη παιδική ηλικία, το άλλο θυμάται τραύματα. Το ένα υπερασπίζεται τους γονείς, το άλλο χρειάζεται αναγνώριση της βλάβης. Αυτές οι συγκρουόμενες πραγματικότητες καθιστούν τις ενήλικες σχέσεις σχεδόν αδύνατες.
9) Οι γονείς τους χρησιμοποιούσαν την απομάκρυνση ως στρατηγική επίλυσης συγκρούσεων
Τα παιδιά μαθαίνουν παρακολουθώντας. Αν οι γονείς σου «παγώνουν» τις σχέσεις όταν υπάρχει σύγκρουση, αυτό γίνεται και το μοντέλο σου.
Πολλοί όταν οι διαφωνίες φαίνονται ανυπέρβλητες, απομακρύνονται, γιατί αυτό τους δίδαξαν μεγαλώνοντας.
Είναι μια μάθηση αντίδρασης στη σύγκρουση. Αντί να αναπτύξουν δεξιότητες για επιδιόρθωση, συμβιβασμό και επίλυση διαφορών, αυτά τα παιδιά μαθαίνουν ότι οι σχέσεις είναι αναλώσιμες όταν γίνονται δύσκολες.
Το σπάσιμο αυτού του μοτίβου απαιτεί συνειδητή προσπάθεια και συνήθως επαγγελματική βοήθεια. Χωρίς παρέμβαση, ο κύκλος συνεχίζεται.
