Η Ομηρική Μεθώνη στα Λεχώνια, ένα μνημειακό σύνολο στα όρια της εγκατάλειψης και της απαξίωσης (BINTEO)

Ο λόφος «Νεβεστίκι» βρίσκεται στα Άνω Λεχώνια (βορειοδυτικά) και σύμφωνα με την επικρατέστερη άποψη πρόκειται για την αρχαία Ομηρική Μεθώνη. Το όνομα «Νεβεστίκι» σύμφωνα με τη μαρτυρία του Γιάννη Κορδάτου προέρχεται από τη σλαβική λέξη «νεβέστα-nevesta» που σημαίνει νύφη, ή αρραβωνιαστικιά ή νέα γυναίκα. Οι πρώτες ενδείξεις κατοίκησης της περιοχής, χρονολογούνται στην Μέση Εποχή Χαλκού, στο πρώτο μισό δηλαδή της 2ης χιλιετίας π.Χ., ενώ η κατοίκηση συνεχίζεται αργότερα και στην Μυκηναϊκή εποχή.

Το πλέον σημαντικό τεκμήριο που μαρτυρά την ύπαρξη της αρχαίας πόλης είναι το τείχος το οποίο είναι πολύ σημαντικό. Σώζεται σε ύψος τριών μέτρων, είναι πολυγωνικό, με μεγάλους λίθους στην βάση, πιθανότατα είναι αρχαϊκό και κτίζεται όταν ιδρύεται και η πόλη, που εικάζεται ότι είναι η αρχαία Μεθώνη. Σε αυτοψία που διενεργήθηκε το 2009 διαπιστώθηκε ότι το τείχος περιβάλλει όλο τον λόφο και το άνω πλάτωμά του και καλύπτει μια έκταση 20 περίπου στρεμμάτων. Στην κορυφή του λόφου τοποθετείται ο αρχικός οικιστικός πυρήνας στη Μέση Εποχή Χαλκού έως και την Αρχαϊκή περίοδο, γεγονός που ενισχύεται από την ύπαρξη λίθων, οικοδομικού υλικού και τμημάτων αγγείων. Αν θεωρήσουμε ότι η ευρύτερη περιοχή των Λεχωνίων ήταν η αρχαία Μεθώνη, πιθανότατα κατά τα ελληνιστικά και ρωμαϊκά χρόνια, η πόλη εκτείνεται και πέρα του λόφου, παραλιακά. Η εφαρμογή της Ρωμαϊκής ειρήνης, ευνοεί την μεταφορά των οικισμών που ήταν αρχικά οχυρωμένοι σε λόφους και βουνά, προς παραθαλάσσιες περιοχές. Ενδιαφέρον παρουσιάζει, παράλληλα, η εξέλιξη της κατοίκησης στην συγκεκριμένη περιοχή, καθώς ο άξονας μετατοπίζεται αναλόγως των ιστορικών γεγονότων της εκάστοτε εποχής. Στην αρχή ο οικιστικός πυρήνας εντοπίζεται πάνω στο λόφο Νεβεστίκι. Αργότερα στα Ρωμαϊκά, τα Παλαιοχριστιανικά και τα πρώιμα Βυζαντινά χρόνια, φαίνεται ότι επεκτείνεται προς την θάλασσα, ενώ αργότερα στα Μεσαιωνικά χρόνια, εντοπίζεται αρχαιολογική θέση στο Παλαιόκαστρο. Επικρατέστερη άποψη είναι ότι η πόλη αυτή πρόκειται για την προθεσσαλική πόλη Μεθώνη που αναφέρεται στις πηγές και ως Μηθώνη ή Μοθώνη, και που ανήκε στην επικράτεια του Ομηρικού βασιλειά Φιλοκτήτη, μαζί με τις πόλεις Μελίβοια, Θαυμακία και Ολιζώνα. Η Μεθώνη είναι από τις γνωστότερες αρχαίες πολιτείες της Μαγνησίας και μνημονεύεται ως «Μηθώνη» στον κατάλογο των νεών της Ηλιάδας από τον Όμηρο για τον συμμετοχή των ανδρών της στην κατά της Τροίας εκστρατεία. Η ίδια πάντα πόλη, που περιλαμβάνεται επίσης στις αρχές του 6ου π.Χ αιώνα στον κατάλογο των Ιερομνημόνων των Δελφών, αναφέρεται και από τον Σκίλακα και πολύ αργότερα από τον Στράβωνα αλλά και τον Ρωμαίο Πλίνιο. Η αρχαία Μεθώνη είναι μια από τις πόλεις που συγκροτούν την αρχαία Μαγνησία και έχει κατά βάση αγροτικό χαρακτήρα, γεγονός που ενισχύεται από την εύφορη πεδιάδα των Λεχωνίων που ευνοεί διαχρονικά τις καλλιέργειες.