Ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά εγχειρήματα που έχουν κατασκευαστεί ποτέ φαίνεται πως πέτυχε κάτι πολύ περισσότερο από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Στο οροπέδιο του Θιβέτ, σε μια περιοχή που μέχρι πρόσφατα χαρακτηριζόταν από ξηρασία και αμμώδες έδαφος, αναπτύχθηκε ένα απρόσμενο οικοσύστημα, με πυκνή βλάστηση και χιλιάδες πρόβατα να βόσκουν ανάμεσα σε εκατομμύρια φωτοβολταϊκά πάνελ.
Το τεράστιο φωτοβολταϊκό συγκρότημα βρίσκεται στην επαρχία Τσινγκχάι της Κίνας και θεωρείται το μεγαλύτερο ηλιακό πάρκο στον κόσμο. Καταλαμβάνει έκταση άνω των 600 τετραγωνικών χιλιομέτρων και διαθέτει περισσότερα από επτά εκατομμύρια πάνελ, ενώ η συνολική εγκατεστημένη ισχύς του φτάνει περίπου τα 21 γιγαβάτ.
Η ετήσια παραγωγή του ξεπερνά τις 18.000 γιγαβατώρες, τοποθετώντας το ανάμεσα στις σημαντικότερες ενεργειακές υποδομές παγκοσμίως. Ωστόσο, αυτό που έχει προκαλέσει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον δεν είναι μόνο η ενεργειακή του απόδοση, αλλά οι επιπτώσεις του στο φυσικό περιβάλλον της περιοχής.
Πώς τα φωτοβολταϊκά άλλαξαν το τοπίο
Μέσα σε λίγα χρόνια από την εγκατάσταση του έργου, οι ερευνητές παρατήρησαν σημαντική αύξηση της βλάστησης κάτω και ανάμεσα στις σειρές των πάνελ. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, τα φωτοβολταϊκά λειτουργούν ως φυσικό φράγμα απέναντι στους ισχυρούς ανέμους, περιορίζοντας τη διάβρωση του εδάφους.
Παράλληλα, το νερό που χρησιμοποιείται για τον καθαρισμό των πάνελ καταλήγει στο έδαφος, αυξάνοντας την υγρασία σε μια περιοχή όπου η άμμος αποτελεί σχεδόν το σύνολο της εδαφικής σύστασης. Η σκίαση που προσφέρουν οι εγκαταστάσεις συμβάλλει επίσης στη μείωση της θερμοκρασίας του εδάφους και περιορίζει σημαντικά την εξάτμιση του νερού.
Ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων δημιούργησε ένα ιδιαίτερο μικροκλίμα, ευνοώντας την ανάπτυξη χόρτου και άλλων φυτών σε μια περιοχή που μέχρι πρότινος θεωρούνταν σχεδόν αφιλόξενη για τη βλάστηση.
Τα «φωτοβολταϊκά πρόβατα» και η νέα οικονομία της περιοχής
Η ανάπτυξη της βλάστησης ήταν τόσο έντονη ώστε οι διαχειριστές του πάρκου χρειάστηκε να βρουν έναν φυσικό τρόπο ελέγχου της. Η λύση ήρθε μέσα από την κτηνοτροφία.
Κάθε χρόνο, από τον Ιούνιο έως τον Οκτώβριο, περισσότερα από 20.000 πρόβατα μεταφέρονται στην περιοχή από περίπου είκοσι γειτονικά χωριά, αξιοποιώντας τους νέους βοσκότοπους που δημιουργήθηκαν κάτω από τα πάνελ. Για να διευκολυνθεί η βοσκή, αρκετές από τις κατασκευές έχουν τοποθετηθεί σε μεγαλύτερο ύψος, επιτρέποντας στα ζώα να κινούνται ελεύθερα.
Το μοντέλο αυτό αποδεικνύεται ωφέλιμο και για τις δύο πλευρές. Οι διαχειριστές του πάρκου περιορίζουν το κόστος συντήρησης της βλάστησης, ενώ οι τοπικές κοινότητες αποκτούν πρόσβαση σε εκτάσεις βοσκής που προηγουμένως δεν υπήρχαν.
Ένα νέο μοντέλο ενέργειας και κτηνοτροφίας
Η ετήσια παραγωγή χόρτου στην περιοχή εκτιμάται ότι φτάνει τους 110.000 τόνους, μετατρέποντας το έργο σε χαρακτηριστικό παράδειγμα του λεγόμενου «φωτοβολταϊκού οικο-βοσκότοπου». Πρόκειται για ένα μοντέλο που συνδυάζει την παραγωγή καθαρής ενέργειας με τη γεωργική και κτηνοτροφική δραστηριότητα στον ίδιο χώρο.
Η επιτυχία του εγχειρήματος έχει αποκτήσει μάλιστα και εμπορική διάσταση, καθώς στην τοπική αγορά διατίθενται προϊόντα κρέατος από τα ζώα που εκτρέφονται στους συγκεκριμένους βοσκότοπους, γνωστά πλέον ως «φωτοβολταϊκά πρόβατα».
Το παράδειγμα της Τσινγκχάι αναδεικνύει πώς οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μπορούν, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να λειτουργήσουν όχι μόνο ως εργαλείο παραγωγής ηλεκτρισμού αλλά και ως καταλύτης για την αναγέννηση υποβαθμισμένων οικοσυστημάτων.
