Το πρώτο ολοκληρωμένο Εθνικό Σχέδιο για το Διάστημα παρουσιάστηκε από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, παρουσία του Πρωθυπουργού σε ειδική εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε το πρωί της Παρασκευής 26 Ιουνίου, στο Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού – Κέντρο «Ελληνικός Κόσμος». Τίτλος της εκδήλωσης είναι: «Greece in Orbit – Η Ελλάδα σε Τροχιά».
Ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου ανακοίνωσε το νέο Εθνικό Διαστημικό Πρόγραμμα της Ελλάδας «HELLAS-SPACE 2.0» ύψους περίπου 350 εκατ. ευρώ που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Όπως δήλωσε ο Υπουργός «η Ελλάδα έχει τεθεί σε τροχιά. Μετατρέπουμε τις διαστημικές τεχνολογίες σε απτά οφέλη για τον πολίτη». Βασικός στόχος του προγράμματος είναι, σύμφωνα με τον Υπουργό, η ενίσχυση της πολιτικής προστασίας στις πυρκαγιές και τις πλημμύρες, η θαλάσσια επιτήρηση και η στήριξη του έργου του Λιμενικού, η ενίσχυση της γεωργίας ακριβείας για τους αγρότες και την ΑΑΔΕ, η συνοριακή ασφάλεια και η άμυνα, καθώς και οι ασφαλείς επικοινωνίες για τα νησιά και τις απομακρυσμένες περιοχές.
Ένας δεύτερος σημαντικός στόχος είναι η ενίσχυση της ελληνικής αεροδιαστημικής βιομηχανίας. «Θέλουμε να σας δούμε πρωταθλητές στην Ευρώπη, αλλά και με εξαγωγή τεχνολογίας και προϊόντων σε παγκόσμιο επίπεδο», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Δημήτρης Παπαστεργίου, επισημαίνοντας πως είναι σημαντικό να δημιουργηθούν εθνικές γραμμές παραγωγής, ώστε η προστιθέμενη αξία να παραμείνει στην Ελλάδα. Το νέο πρόγραμμα θα δώσει τη δυνατότητα ανάπτυξης τεχνολογιών αιχμής, οι οποίες μέχρι σήμερα βρίσκονταν στην αποκλειστική σχεδόν σφαίρα λίγων κορυφαίων εταιρειών παγκοσμίως.
Ακόμη, ο Υπουργός ανακοίνωσε την έναρξη του Πανελλήνιου Μαθητικού Διαστημικού Προγράμματος, μέσω του οποίου μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης από όλη την Ελλάδα θα σχεδιάσουν, θα κατασκευάσουν και θα στείλουν σε τροχιά πραγματικούς νανοδορυφόρους. «Όπως ο Αδριανός ξεκίνησε με όνειρα από ένα σχολείο στη Θεσσαλία, στην Λάρισα και θα φτάσει όσο ψηλά μπορεί ο άνθρωπος να φτάσει, το ίδιο να κάνουν και άλλα παιδιά», είπε χαρακτηριστικά, αναφερόμενος στον πρώτο υποψήφιο Έλληνα αστροναύτη, Αδριανό Γολέμη. «Φτιάχνουμε ένα νέο, πιο σύγχρονο και πιο δίκαιο κράτος, στηρίζουμε την ελληνική καινοτομία, φέρνουμε πίσω τους ανθρώπους μας και εμπνέουμε μια ολόκληρη γενιά να ονειρευτεί ψηλά. Όσο ψηλά μπορεί να φτάσει το ανθρώπινο πνεύμα”, κατέληξε ο Δημήτρης Παπαστεργίου.
Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης συζήτησε με τον Αδριανό Γολέμη, ιατρό διαστημικών αποστολών που ολοκληρώνει την εκπαίδευσή του ως αστροναύτης στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA). Όπως τόνισε: «Δεν νομίζω ότι πολλοί το 2019 θα φαντάζονταν ότι η Ελλάδα θα βρισκόταν εκεί που είναι σήμερα, με αρκετούς δορυφόρους στο διάστημα, με ένα πολύ δυναμικό οικοσύστημα γύρω από τις τεχνολογίες του διαστήματος να αναπτύσσει προϊόντα και εφαρμογές και με την ελληνική πολιτεία μέσα από το Ταμείο Ανάκαμψης να έχει εξασφαλίσει 350 εκατ. για τα επόμενα τέσσερα χρόνια για να χρηματοδοτήσουμε τις επόμενες δράσεις μας στο διάστημα.
Βλέπω στην τεχνολογία – μέσα σε αυτό εντάσσω και τις τεχνολογίες του διαστήματος και την Tεχνητή Νοημοσύνη και όλες τις εφαρμογές γύρω από την ψηφιακή μας πολιτική – μια τεράστια ευκαιρία για τη χώρα να κάνει ένα μεγάλο άλμα και να ξεπεράσει χώρες, οι οποίες ενδεχομένως ήταν μπροστά μας επειδή δεν πέρασαν μια μεγάλη κρίση.
Ο Αδριανός Γολέμης τα επόμενα δύο χρόνια θα είναι στο διάστημα. Είναι μία επένδυση την οποία κάνουμε ως χώρα, η οποία έχει συμβολική και ουσιαστική αξία. Θα ήθελα από τον Αδριανό να μεταφέρει κυρίως στα σχολεία, στα νέα παιδιά, γιατί το διάστημα είναι σημαντικό, και να δράσει ως ένας καταλύτης έμπνευσης. Είναι μια ωραία στιγμή για τη χώρα, μία σημαντική στιγμή για τη χώρα, να μπορούμε να πούμε ότι εντός αυτού του χρονικού διαστήματος θα έχουμε τον πρώτο Έλληνα αστροναύτη».
Τη συζήτηση συντόνισε ο Παύλος Καστανάς, αστροφυσικός Msc και δημιουργός του καναλιού Astronio στο YouTube.
Ο Αδριανός Γολέμης δήλωσε χαρακτηριστικά: «Έχοντας εργαστεί ως γιατρός αποστολών της ESA και συμμετέχοντας σήμερα στην ευρωπαϊκή εκπαίδευση αστροναυτών, νιώθω ιδιαίτερη χαρά για την απόφαση της Ελλάδας να προχωρήσει προς μελλοντική αποστολή στον ISS. Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί σημαντική πρόοδο για τη χώρα μας στο διαστημικό τομέα, μέσα από την ευρωπαϊκή συνεργασία. Μπροστά μας ανοίγεται μια μεγάλη πρόκληση και ευκαιρία. Με συλλογική προσπάθεια, μπορούμε να οραματιστούμε την Ελλάδα ακόμη πιο κοντά στα αστέρια».
Στη συμβολή του Ταμείου Ανάκαμψης στην ανάπτυξη του ελληνικού διαστημικού οικοσυστήματος αναφέρθηκε ο αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης.
Όπως είπε χαρακτηριστικά: «Η επένδυση στο Διάστημα δεν είναι πολυτέλεια. Είναι μια στρατηγική επιλογή που συνδέεται με την ανθεκτικότητα, την ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη της χώρας. Σε αυτό το πλαίσιο, η αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ταυτίζεται με έργα που ενισχύουν την τεχνολογική αυτονομία της χώρας και δημιουργούν υψηλή προστιθέμενη αξία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Εθνικό Πρόγραμμα για το Διάστημα. Ένα πρόγραμμα με ιδιαίτερα σημαντική αναπτυξιακή διάσταση, που λειτουργεί ως εφαλτήριο για την ανάπτυξη ενός ισχυρού οικοσυστήματος ελληνικών επιχειρήσεων στον τομέα της αεροδιαστημικής, ενισχύει τη σύνδεση της έρευνας με την παραγωγή και δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης. Κυρίως, όμως, δίνει στη χώρα μας τη δυνατότητα να αναπτύξει εγχώρια τεχνογνωσία».
Ο Γενικός Διευθυντής του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) Josef Aschbacher μίλησε για την επόμενη ημέρα της Ελλάδας στην ESA, τονίζοντας: «Η Ελλάδα έχει εξελιχθεί σε μια δυναμική και ευέλικτη δύναμη στον ευρωπαϊκό διαστημικό τομέα. Μέσα από την ισχυρή συνεργασία σας με τον ESA, βρίσκεστε στην πρώτη γραμμή πρωτοποριακών δυνατοτήτων στους δορυφόρους, την παρατήρηση της Γης, τις εφαρμογές δεδομένων και τις καινοτόμες νεοφυείς επιχειρήσεις, που κάνουν απτή διαφορά στη ζωή των πολιτών σας. Μαζί, μετατρέπουμε τη φιλοδοξία σε συγκεκριμένα έργα, από την παρακολούθηση πυρκαγιών έως τις προηγμένες επικοινωνίες, ενισχύοντας το διαστημικό μέλλον της Ευρώπης και δημιουργώντας ευκαιρίες για καινοτομία, οικονομική ανάπτυξη και ανθεκτικότητα».
Στη διάρκεια της εκδήλωσης, ο Γενικός Γραμματέας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, Κωνσταντίνος Καράντζαλος, τόνισε τη μετάβαση της χώρας από απλό χρήστη διαστημικών υπηρεσιών σε σχεδιαστή, κατασκευαστή και διαχειριστή των δικών της δορυφόρων, οι οποίοι πλέον ελέγχονται από ελληνικό έδαφος. «Σε μια εποχή γεωπολιτικής αβεβαιότητας, η δυνατότητα να βλέπεις, να ενημερώνεσαι, να επικοινωνείς και να λαμβάνεις αποφάσεις με δικά σου μέσα αποτελεί εθνική αναγκαιότητα, ενώ το Διάστημα αναδεικνύεται σε κρίσιμο εργαλείο εθνικής αυτονομίας», επισήμανε. Ο Πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος (ΕΛΚΕΔ), Μανώλης Ράμμος, υπογράμμισε τη σημασία της Εθνικής Διαστημικής Στρατηγικής, η οποία θέτει σαφείς βραχυπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους και διασφαλίζει τον συντονισμό των δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων σε όλο το εύρος του οικοσυστήματος.
Η Κατερίνα Καββαδά, Διευθύντρια στη Γενική Διεύθυνση Άμυνας, Βιομηχανίας και Διαστήματος (DEFIS) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ο Dr. Jorge Sanchez, επικεφαλής του ESA BIC Greece και συντονιστής του ελληνικού Space Cluster, αναφέρθηκαν στον ολοένα και στενότερο συντονισμό των ευρωπαϊκών πολιτικών για το Διάστημα και την Άμυνα, επισημαίνοντας ότι πολλές διαστημικές τεχνολογίες και υποδομές έχουν εκ φύσεως διττό χαρακτήρα (dual-use), εξυπηρετώντας τόσο πολιτικές όσο και αμυντικές ανάγκες. Επισήμαναν ότι τα τελευταία χρόνια το ελληνικό διαστημικό οικοσύστημα έχει καταγράψει σημαντική πρόοδο, με την αύξηση του αριθμού των καινοτόμων επιχειρήσεων, την ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών και τη διεύρυνση της συμμετοχής ελληνικών φορέων σε ευρωπαϊκά προγράμματα.
Σχετικά με το Εθνικό Διαστημικό Πρόγραμμα «HELLAS-SPACE 2.0»
Το Πρόγραμμα «HELLAS-SPACE 2.0», ύψους 350 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτούμενο από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) διάρκειας 4 ετών, υλοποιείται σε συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA) και το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος και αποτελεί τον άμεσο διάδοχο του πρώτου Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων (200 εκατ. ευρώ). Έχει ως στόχο την ενίσχυση της εθνικής ικανότητας, της ευρωπαϊκής κυριαρχίας και την ανθεκτικότητα.
Το πρόγραμμα σχεδιάστηκε με γνώμονα τις πραγματικές ανάγκες των τελικών χρηστών του Δημοσίου και της κοινωνίας. Θα ενισχύσει την πολιτική προστασία, το έργο του Λιμενικού, την αγροτική ανάπτυξη, τη συνοριακή ασφάλεια και την εθνική άμυνα, ενώ θα συμβάλλει στην παροχή ανθεκτικών και ασφαλών επικοινωνιών και κυρίαρχων υπηρεσιών πλοήγησης για τα νησιά, τις απομακρυσμένες περιοχές, τις κρίσιμες υποδομές και τους δημόσιους φορείς.
Σχετικά με το Πανελλήνιο Μαθητικό Διαστημικό Πρόγραμμα
Στο πλαίσιο αυτό, προκηρύσσεται το Πανελλήνιο Μαθητικό Διαστημικό Πρόγραμμα για μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Στόχος του προγράμματος είναι μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου να σχεδιάσουν, να κατασκευάσουν και να στείλουν σε τροχιά πραγματικούς νανοδορυφόρους. Μαθητικές ομάδες από όλη την Ελλάδα θα αναπτύξουν έως οκτώ νανοδορυφόρους τύπου PocketQube, οι οποίοι θα εκτοξευθούν στο διάστημα και θα λειτουργήσουν ως ένα μικρό σμήνος δορυφόρων υπό τη διαχείριση των ίδιων των μαθητών, ενώ σχολεία σε όλη τη χώρα θα συμμετέχουν ως σταθμοί εδάφους.
Το πρόγραμμα συνδυάζει την πρακτική εμπειρία διαστημικής μηχανικής με τα διεθνή πρότυπα εκπαιδευτικών αποστολών του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), αξιοποιώντας ανοικτή τεχνολογία ελληνικής προέλευσης. Στόχος είναι να φέρει τις διαστημικές επιστήμες μέσα στη σχολική τάξη και να καλλιεργήσει δεξιότητες STEM σε μια ολόκληρη γενιά νέων.
