Η Κρήτη είναι ένας τόπος εξαιρετικής ομορφιάς που προσελκύει επισκέπτες από όλο τον κόσμο. Οι παραλίες της με τα υπέροχα νερά, αλλά και τα σημαντικά μνημεία ιστορικού και αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος είναι απλωμένα σε όλη την επικράτεια του νησιού. Ωστόσο υπάρχει ένα νησάκι στη δυτική Κρήτη που συνδυάζει όλα τα προαναφερόμενα. Το νησί της Γραμβούσας με το κάστρο της.
Κοντά στην γνωστή παραλία του Μπάλου και απέναντι από το ακρωτήριο Γραμβούσα, βρίσκονται δύο μικρά νησάκια: η Άγρια Γραμβούσα και η Ήμερη Γραμβούσα.
Η Ήμερη Γραμβούσα προσελκύει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον των επισκεπτών εξαιτίας της παραλίας με τα γαλάζια νερά και τα βότσαλα αλλά και το κουφάρι ενός πλοίου που ναυάγησε το 1968 και αποτελεί πλέον χαρακτηριστικό σημείο και φωτογραφικό αξιοθέατο. Ο σημαντικότερος όμως λόγος είναι το κάστρο που δεσπόζει στο ύψωμα και είναι ορατό από την ακτή.
Το κάστρο της Γραμβούσας έχει ακανόνιστο τρίπλευρο σχήμα. Στις τρεις πλευρές του υψώνονται τείχη και προμαχώνες, ενώ στη βόρεια πλευρά η προστασία εξασφαλίζεται από τα απροσπέλαστα βράχια. Η είσοδος στο φρούριο γινόταν μέσω θολωτής στοάς, η οποία οδηγούσε σε κεκλιμένο επίπεδο. Στο εσωτερικό του διατηρούνται δύο μεγάλες δεξαμενές συλλογής βρόχινου νερού. Σε γενικές γραμμές, η κατάσταση του κάστρου παραμένει ικανοποιητική, καθώς σώζονται ακόμη ένας ναός και η πυριτιδαποθήκη, ενώ διακρίνονται τα θεμέλια των χώρων που στέγαζαν τους στρατώνες, το διοικητήριο και άλλες εγκαταστάσεις.
Η ιστορία του φρουρίου αντανακλά την ταραχώδη πορεία της Κρήτης ανά τους αιώνες. Λίγο μετά την ολοκλήρωση της κατασκευής του, το κάστρο υπέστη από σοβαρή ζημιά από κεραυνό που χτύπησε την πυριτιδαποθήκη που ανακατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1690 με περιορισμένες διαφοροποιήσεις, σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές. Το 1669, με την κατάληψη του νησιού από τους Οθωμανούς, οι Βενετοί διατήρησαν για ένα διάστημα τον έλεγχο σε τρία φρούρια: της Σπιναλόγκας, της Σούδας και της Γραμβούσας. Τελικά, το 1692 οι Οθωμανοί κατέλαβαν τη Γραμβούσα, όχι με όπλα αλλά δωροδοκώντας τον Ενετό φρούραρχο.
Σήμερα, η Ήμερη Γραμβούσα είναι προσβάσιμη με ιδιωτικό σκάφος αλλά και με ημερήσιες τουριστικές κρουαζιέρες που ξεκινούν από τον Κίσσαμο και επισκέπτονται τη Γραμβούσα, τον Μπάλο και άλλες παραλίες του δυτικού άκρου της Κρήτης. Το σίγουρο είναι ότι η επίσκεψη στη Γραμβούσα και το κάστρο της συγκαταλέγεται στις εμπειρίες που κανείς δεν πρέπει να χάσει όταν βρεθεί σε αυτή την πλευρά της Μεγαλονήσου.
