Η πρόσφατη έκθεση της EFSA για την ευλογιά αιγοπροβάτων (Sheep and Goat Pox – SGP) αποτελεί μια σημαντική επιστημονική συμβολή στη συζήτηση για τον έλεγχο της νόσου. Ωστόσο, η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή για τη Διαχείριση και τον Έλεγχο της Ευλογιάς των αιγοπροβάτων επισημαίνει ότι τα συμπεράσματα της έκθεσης δεν μπορούν να μεταφερθούν άκριτα στις πραγματικές συνθήκες της Ελλάδας, χωρίς σοβαρούς κινδύνους για την επιτήρηση, την εκρίζωση της νόσου και τη ζωική παραγωγή.
Πρώτον, δεν υπάρχουν σήμερα εγκεκριμένα εμβόλια SGP στην Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε εμβόλια που να επιτρέπουν τη διάκριση μεταξύ μολυσμένων και εμβολιασμένων ζώων (DIVA). Αυτό σημαίνει ότι ένας μαζικός εμβολιασμός θα δυσχέραινε σημαντικά την επιδημιολογική επιτήρηση και θα περιέπλεκε την ανάκτηση καθεστώτος απαλλαγής από τη νόσο, με σοβαρές επιπτώσεις και στο εμπόριο.
Δεύτερον, η ίδια η EFSA αναγνωρίζει ότι τα μαθηματικά μοντέλα τύπου «kernel», τα οποία χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση εμβολιαστικών σεναρίων, δεν αποτυπώνουν επαρκώς την επιδημιολογική πραγματικότητα της Ελλάδας. Η χώρα χαρακτηρίζεται από έντονη γεωγραφική πολυπλοκότητα (ορεινοί όγκοι, νησιά) και από πολλαπλές, απομακρυσμένες μεταξύ τους συρροές κρουσμάτων, γεγονός που συνδέεται κυρίως με μετακινήσεις ζώων και όχι με απλή τοπική μετάδοση. Για τον λόγο αυτό, η ελληνική πλευρά έχει αναπτύξει εναλλακτική επιστημονική προσέγγιση με στατιστική μοντελοποίηση δύο σταδίων, που διαχωρίζει τον κίνδυνο εισαγωγής της νόσου από τη σοβαρότητα της επιζωοτίας, προσφέροντας πιο ρεαλιστική βάση για τη λήψη αποφάσεων.
Τρίτον, τα δεδομένα για την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των εμβολίων προέρχονται κυρίως από τρίτες χώρες και από αυτόχθονες φυλές, όχι από ευρωπαϊκές ή ελληνικές φυλές προβάτων. Στην Ελλάδα, η επιζωοτία αφορά σχεδόν αποκλειστικά πρόβατα, ενώ οι αίγες εμφανίζουν φυσικά μεγαλύτερη ανθεκτικότητα. Επομένως, τα ευνοϊκά αποτελέσματα που αναφέρονται στη διεθνή βιβλιογραφία, κυρίως για αίγες, δεν είναι βέβαιο ότι ισχύουν υπό ελληνικές συνθήκες. Επιπλέον, έχει τεκμηριωθεί ότι τα ζώντα εξασθενημένα εμβόλια συνοδεύονται από απέκκριση εμβολιακού ιού, στοιχείο ιδιαίτερα κρίσιμο σε περιβάλλον εκρίζωσης.
Τέλος, η εφαρμογή εμβολιαστικών στρατηγικών προϋποθέτει αυστηρούς περιορισμούς μετακίνησης των ζώων για εβδομάδες μετά τον εμβολιασμό, κάτι που στην ελληνική κτηνοτροφική πραγματικότητα είναι εξαιρετικά δύσκολο να εφαρμοστεί με συνέπεια και ενδέχεται να οδηγήσει σε μειωμένη συμμόρφωση και προβλήματα ευζωίας.
Συμπερασματικά, η ελληνική επιστημονική θέση υπογραμμίζει ότι, με τα σημερινά δεδομένα, ο εμβολιασμός δεν μπορεί να θεωρηθεί ασφαλής ή επαρκώς τεκμηριωμένη λύση. Απαιτείται προσεκτική, σταδιακή προσέγγιση, με πιλοτικές εφαρμογές, ισχυρή επιτήρηση και προσαρμογή στα ιδιαίτερα επιδημιολογικά χαρακτηριστικά της χώρας, πριν ληφθούν αποφάσεις με τόσο κρίσιμες συνέπειες.
Δείτε ολόκληρη την Επιστημονική Τοποθέτηση της Επιτροπής στον παρακάτω σύνδεσμο: https://www.minagric.gr/2013-04-05-10-13-09/ministry-example/ypaat-grafeio-typou/deltiatypou/18858-dt090226
Ο Πρόεδρος της Επιτροπής
Χαράλαμπος Μπιλλίνης
Πρύτανης και Καθηγητής Ιολογίας και Ιογενών Νοσημάτων του τμήματος Κτηνιατρικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
