Ένα ξεχωριστό ταξίδι στην ιστορία, τη μυθολογία και την αρχαιολογία του Νοτίου Πηλίου πραγματοποιεί ο αρχιτέκτονας Δημήτριος Καραγκούνης, επίτιμος προϊστάμενος του Τμήματος Αρχαιολογικών Έργων και Μελετών της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λάρισας, μέσα από ένα νέο οδοιπορικό στις αρχαίες Αφέτες, που ταυτίζονται με τον σημερινό παραθαλάσσιο οικισμό του Πλατανιά.
Ο Πλατανιάς, ένας από τους ομορφότερους παραθαλάσσιους οικισμούς του Νοτίου Πηλίου, βρίσκεται απέναντι από τη Σκιάθο και σε μικρή απόσταση από την Εύβοια. Πίσω όμως από τη σύγχρονη εικόνα του κρύβεται ένας τόπος με τεράστια ιστορική και μυθολογική σημασία, καθώς εδώ τοποθετούνται οι περίφημες Αφέτες, ένα από τα σημαντικότερα λιμάνια της αρχαιότητας.
Η ονομασία «Αφέτες» προέρχεται από το ρήμα «αφίημι», δηλαδή «αφήνω» ή «ξεκινώ», γεγονός που αποτυπώνει τον διαχρονικό ρόλο της περιοχής ως σημείου απόπλου και στρατηγικού λιμανιού στην είσοδο του Παγασητικού Κόλπου.
Ο τόπος όπου οι Αργοναύτες άφησαν τον Ηρακλή
Η περιοχή είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την Αργοναυτική Εκστρατεία. Σύμφωνα με την αρχαία παράδοση, οι Αργοναύτες έφτασαν στις Αφέτες κατά το ταξίδι τους προς την Κολχίδα. Εκεί ο Ύλας, σύντροφος του Ηρακλή, χάθηκε όταν μαγεύτηκε από τις Νύμφες σε μια πηγή. Ο Ηρακλής έμεινε πίσω για να τον αναζητήσει και οι υπόλοιποι Αργοναύτες, εκμεταλλευόμενοι τους ευνοϊκούς ανέμους, αναχώρησαν χωρίς εκείνον, χαρίζοντας στο λιμάνι την ονομασία του.
Το γεγονός αυτό περιγράφεται τόσο από τον Απολλώνιο τον Ρόδιο στα «Αργοναυτικά» όσο και στα Ορφικά, όπου γίνεται αναφορά στη Σηπιάδα, τη Σκιάθο και τον μυστηριώδη τύμβο του Δόλοπα.
Καθοριστικός ρόλος στους Μηδικούς Πολέμους
Πέρα από τη μυθολογία, οι Αφέτες κατέχουν σημαντική θέση και στην ιστορία. Το 480 π.Χ., κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του Ξέρξη, ο περσικός στόλος χρησιμοποίησε τον φυσικά προστατευμένο κόλπο των Αφετών ως κύριο ναυτικό ορμητήριο πριν από τη Ναυμαχία του Αρτεμισίου.
Είχε προηγηθεί η καταστροφική τριήμερη καταιγίδα στη Σηπιάδα, που βύθισε εκατοντάδες περσικά πλοία, αναγκάζοντας τα υπόλοιπα να αναζητήσουν ασφαλές καταφύγιο στον βαθύ κόλπο του σημερινού Πλατανιά.
Ο άγνωστος τύμβος του Δόλοπα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά στον τύμβο του Δόλοπα, ένα μνημείο που περιγράφεται στα αρχαία κείμενα και το οποίο, σύμφωνα με τον Δημήτριο Καραγκούνη, πιθανότατα βρίσκεται στην περιοχή που οι κάτοικοι αποκαλούν Λαφοκλήσι, σε μικρή χερσόνησο πριν από τα λατομεία μαρμάρου.
Όπως εξηγεί, οι περιγραφές των αρχαίων συγγραφέων ταιριάζουν απόλυτα με τη σημερινή μορφολογία της περιοχής. Ένα πλοίο που εξέρχεται από τον Παγασητικό, μόλις αφήσει πίσω του το Τισσαίο όρος και αντικρίσει τη Σκιάθο, βλέπει για πρώτη φορά τόσο τον Πλατανιά όσο και το σημείο όπου, σύμφωνα με τις πηγές, υψωνόταν ο τύμβος του Δόλοπα.
Στο νέο βίντεο-οδοιπορικό, ο Δημήτριος Καραγκούνης παρουσιάζει τον χώρο και σχολιάζει τη σημερινή του κατάσταση, αναδεικνύοντας την ανάγκη περαιτέρω αρχαιολογικής έρευνας και προστασίας ενός τόπου που συνδέει με μοναδικό τρόπο τη μυθολογία, την ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά του Πηλίου.
Η περιοχή του Πλατανιά εξακολουθεί μέχρι σήμερα να αποτελεί έναν τόπο μοναδικής φυσικής ομορφιάς, αλλά και έναν ανοιχτό αρχαιολογικό και ιστορικό «θησαυρό», που υπενθυμίζει ότι οι ακτές του Νοτίου Πηλίου υπήρξαν σταυροδρόμι μύθων, ναυτικών διαδρομών και σπουδαίων ιστορικών γεγονότων.
