Η Ελλάδα ενισχύει συστηματικά τη θέση της στον τομέα του διαστήματος, μέσω του Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων, ενός έργου-ορόσημο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, συνολικού προϋπολογισμού 200 εκατ. ευρώ, που υλοποιείται με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας (ESA) και του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος (ΕΛΚΕΔ).
Ήδη, 11 μικροδορυφόροι έχουν τεθεί σε τροχιά, ενώ αρχές Μαΐου προγραμματίζεται η εκτόξευση τεσσάρων θερμικών μικροδορυφόρων, στο πλαίσιο της συνεργασίας με την εταιρεία OroraTech. Με την αποστολή αυτή, η Ελλάδα κάνει ένα καθοριστικό βήμα, αποκτώντας για πρώτη φορά κυριαρχική πρόσβαση σε κρίσιμα δεδομένα παρατήρησης της Γης σε σχεδόν πραγματικό χρόνο, περιορίζοντας την εξάρτηση από τρίτες πηγές.
«Η εκτόξευση των τεσσάρων νέων θερμικών μικροδορυφόρων τον Μάιο, σηματοδοτεί ένα καθοριστικό βήμα για τη χώρα, καθώς για πρώτη φορά αποκτούμε δική μας, αξιόπιστη πρόσβαση σε κρίσιμα δεδομένα σε σχεδόν πραγματικό χρόνο, ενισχύοντας ουσιαστικά την Πολιτική Προστασία και την ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική κρίση», δηλώνει ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και αμέσως προσθέτει: «Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται στο Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων, μια στρατηγική επένδυση για την ανάπτυξη και την καινοτομία, που υλοποιούμε με ταχύτητα και συνέπεια ως έργο-ορόσημο του Ταμείου Ανάκαμψης. Παράλληλα, η ενεργή μας παρουσία στην ESA και η συμμετοχή ελληνικών εταιρειών και ακαδημαϊκών φορέων σε εμβληματικές αποστολές, όπως το PLATO, επιβεβαιώνουν ότι η Ελλάδα διαθέτει πλέον ένα ώριμο και ανταγωνιστικό διαστημικό οικοσύστημα, που φέρνει επενδύσεις, δημιουργεί θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης και ενισχύει τη θέση της χώρας στο ευρωπαϊκό διαστημικό περιβάλλον».
Οι θερμικοί μικροδορυφόροι αποτελούν βασικό πυλώνα για τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου εθνικού συστήματος παρακολούθησης πυρκαγιών. Παρέχουν δυνατότητες έγκαιρης ανίχνευσης εστιών φωτιάς, συνεχούς παρακολούθησης της εξέλιξής τους, ακριβούς αποτύπωσης καμένων εκτάσεων και εκτίμησης των επιπτώσεων, ενώ συμβάλλουν καθοριστικά στη λήψη επιχειρησιακών αποφάσεων από τις αρμόδιες αρχές. Μέσω των θερμικών δεδομένων καθίσταται δυνατός ο εντοπισμός θερμικών ανωμαλιών πριν εξελιχθούν σε ανεξέλεγκτα μέτωπα, ενισχύοντας την πρόληψη, την ετοιμότητα και την άμεση απόκριση.
Οι εφαρμογές των δορυφόρων εκτείνονται πέραν της Πολιτικής Προστασίας. Στον τομέα του περιβάλλοντος και της κλιματικής αλλαγής, επιτρέπουν τη συστηματική παρακολούθηση θερμοκρασιών σε έδαφος και θάλασσα, την ανίχνευση θαλάσσιων καυσώνων και την εποπτεία ευαίσθητων οικοσυστημάτων και προστατευόμενων περιοχών.
Παράλληλα, υποστηρίζουν τη γαλάζια οικονομία, με δεδομένα για υδατοκαλλιέργειες και θαλάσσιες συνθήκες, ενώ στις αστικές περιοχές συμβάλλουν στην ανάλυση φαινομένων, όπως οι θερμικές νησίδες και στον σχεδιασμό πολιτικών προσαρμογής στην κλιματική κρίση. Συνολικά, εντάσσονται σε ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών που καλύπτει γεωργία, δάση, υδάτινους πόρους, διαχείριση γης και ασφάλεια.
Τα δεδομένα των δορυφόρων θα ενσωματωθούν στον Κυβερνητικό Κόμβο Παρατήρησης της Γης, δημιουργώντας ένα ενιαίο επιχειρησιακό περιβάλλον για τη Δημόσια Διοίκηση. Η υποδομή αυτή θα επιτρέπει την ενοποίηση δεδομένων από όλους τους ελληνικούς δορυφόρους, την άμεση πρόσβαση σε κρίσιμες πληροφορίες και την αξιοποίηση προηγμένων αναλυτικών εργαλείων, ενισχύοντας ουσιαστικά τη λήψη αποφάσεων και τη διαχείριση κρίσεων.
Σημαντική είναι και η εγχώρια προστιθέμενη αξία του προγράμματος. Η OroraTech, έχει αναπτύξει πολυεπίπεδη παρουσία στην Ελλάδα. Μεταξύ άλλων, σε συνεργασία με ελληνικούς φορείς, έχει προχωρήσει στην ενσωμάτωση δεδομένων ενεργών πυρκαγιών στο επιχειρησιακό σύστημα της Πυροσβεστικής, ενώ πραγματοποιούνται εκπαιδεύσεις τελικών χρηστών και πιλοτικές λειτουργίες.
Παράλληλα, με την επιχειρησιακή ανάπτυξη του προγράμματος, η Ελλάδα ενισχύει και τη στρατηγική της παρουσία στο ευρωπαϊκό διαστημικό οικοσύστημα. Στο πλαίσιο αυτό, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Δημήτρης Παπαστεργίου, συνοδευόμενος από τον γενικό γραμματέα Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων. Κωνσταντίνο Καραντζάλο, πραγματοποίησε επίσκεψη εργασίας στο ESTEC (European Space Research and Technology Centre) της ESA στο Νόρτβεϊκ της Ολλανδίας, το μεγαλύτερο τεχνικό κέντρο της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας, με αντικείμενο τον συντονισμό των ενεργειών για την επιτυχή ολοκλήρωση του Ελληνικού Διαστημικού Προγράμματος.
Στο πλαίσιο της επίσκεψης πραγματοποιήθηκαν εκτενείς συσκέψεις με τη διοίκηση και τα τεχνικά κλιμάκια της ESA, με επίκεντρο την πορεία και την ομαλή ολοκλήρωση του τρέχοντος Ελληνικού Διαστημικού Προγράμματος, τη διαμόρφωση νέων προγραμμάτων και προοπτικών συνεργασίας, με έμφαση στην ενίσχυση της συμμετοχής της ελληνικής βιομηχανίας και του ακαδημαϊκού τομέα στα ευρωπαϊκά διαστημικά εγχειρήματα, καθώς και τη στρατηγική θέση της Ελλάδας στο εξελισσόμενο ευρωπαϊκό διαστημικό οικοσύστημα.
Ο κ. Παπαστεργίου και η ελληνική αντιπροσωπεία ξεναγήθηκαν στις δομικές εγκαταστάσεις και τα εργαστήρια ελέγχων του ESTEC, τα οποία υποστηρίζουν οριζόντια το σύνολο των προγραμμάτων της ESA και αποτελούν υποδομές παγκόσμιου κύρους για την επιστήμη, τη διαστημική εξερεύνηση, την ανάλυση αντοχής υλικών σε ακραίες συνθήκες, τα ρομποτικά συστήματα και τις δοκιμές ελέγχου και ποιοτικής διασφάλισης.
Ιδιαίτερη σημασία είχε η επίσκεψη στα clean rooms του ESTEC, όπου πραγματοποιούνται οι τελικοί έλεγχοι και οι δοκιμές πριν από την εκτόξευση της αποστολής PLATO (PLAnetary Transits and Oscillations of stars), μίας από τις πλέον σημαντικές επιστημονικές αποστολές της ESA, η οποία αναμένεται να συμβάλει καθοριστικά στην κατανόηση των πλανητικών συστημάτων και των συνθηκών που ευνοούν την εμφάνιση ζωής στο σύμπαν.
Ξεχωριστή έμφαση δόθηκε στην ελληνική συμμετοχή στην αποστολή PLATO, με ελληνικές εταιρείες και φορείς να συμβάλλουν στην ανάπτυξή της, αποτυπώνοντας την ωρίμανση και την ανταγωνιστικότητα της εγχώριας διαστημικής βιομηχανίας, ενώ ελληνικά πανεπιστημιακά και ερευνητικά ιδρύματα θα συμμετάσχουν ενεργά και στην ανάλυση των επιστημονικών δεδομένων της αποστολής.
Γ. Χατζηδοπαυλάκης/ΑΠΕ-ΜΠΕ
