Με σαφείς προτάσεις για τη χρηματοδότηση, τη στελέχωση, την κυβερνοασφάλεια και το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των ΑΕΙ ολοκληρώθηκαν σήμερα στον Βόλο, οι εργασίες της 110ης Συνόδου Πρυτάνεων των Ελληνικών Πανεπιστημίων, που φιλοξενήθηκε από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

Το κεντρικό σύνθημα της Συνόδου «Πανεπιστήμια σε Νέα Εποχή: Από το Brain Drain στο Brain Gain – Καινοτομία, Εξωστρέφεια, Συμπερίληψη και Εκσυγχρονισμός» αποτυπώθηκε ουσιαστικά στις συζητήσεις και, κυρίως, στα συμπεράσματα που διαμόρφωσαν οι πρυτάνεις, αναδεικνύοντας ότι η αναστροφή της φυγής επιστημονικού δυναμικού προϋποθέτει σταθερή χρηματοδότηση, επαρκές ανθρώπινο δυναμικό και λειτουργικά πανεπιστήμια.

Χρηματοδότηση: Υποδομές, φοιτητική μέριμνα και νέοι πόροι

Η Σύνοδος επανέλαβε ότι η χρηματοδότηση των Πανεπιστημίων παραμένει ένα από τα κρισιμότερα προβλήματα, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την ανακαίνιση και τη συντήρηση των υποδομών. Όπως επισημάνθηκε, οι πόροι που προβλέπονται από το ΕΠΑ 2026-2030 δεν επαρκούν για την κάλυψη των πραγματικών αναγκών των ΑΕΙ, γεγονός που καθιστά αναγκαία την εξασφάλιση πρόσθετων χρηματοδοτικών πηγών.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην ανάγκη ενίσχυσης των κονδυλίων για τη σίτιση και τη στέγαση των φοιτητών και φοιτητριών, ως βασική προϋπόθεση κοινωνικής συνοχής και ισότιμης πρόσβασης στις σπουδές.

Ανθρώπινο δυναμικό: Υποστελέχωση και κινητικότητα

Οι πρυτάνεις ανέδειξαν εκ νέου το χρόνιο πρόβλημα της υποστελέχωσης των Πανεπιστημίων, τόσο σε ακαδημαϊκό όσο και σε διοικητικό προσωπικό, επισημαίνοντας ότι χωρίς επαρκές ανθρώπινο δυναμικό υπονομεύεται η ποιότητα της εκπαίδευσης, της έρευνας και των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Σε ό,τι αφορά την κινητικότητα του διοικητικού προσωπικού, τονίστηκε ότι θα πρέπει να απαιτείται η σύμφωνη γνώμη των Πανεπιστημίων για κάθε μετακίνηση, κατά το πρότυπο που ισχύει για τους Δήμους και τις Περιφέρειες.

Κυβερνοασφάλεια: Κοινή απειλή, κοινή αντιμετώπιση

Η Σύνοδος κατέγραψε την κυβερνοασφάλεια ως ένα από τα πλέον κρίσιμα και ταχέως αναδυόμενα ζητήματα για την ανώτατη εκπαίδευση. Οι πρυτάνεις ζήτησαν από την πολιτική ηγεσία υποστήριξη και χρηματοδότηση κοινών εργαλείων και υποδομών, ώστε τα Πανεπιστήμια να μπορούν να αντιμετωπίσουν συντονισμένα τις αυξανόμενες ψηφιακές απειλές.

Ακαδημαϊκά ζητήματα και δείκτες χρηματοδότησης

Στο πεδίο των ακαδημαϊκών θεμάτων, η Σύνοδος πρότεινε οι εισακτέοι και εισακτέες των ακαδημαϊκών ετών 2024-25 και εφεξής να λαμβάνουν διδακτική και παιδαγωγική επάρκεια με τους ίδιους όρους που ίσχυαν πριν την εφαρμογή του Ν. 4957/2022. Παράλληλα, αποφασίστηκε η σύσταση Επιτροπής για την επικαιροποίηση και αναμόρφωση των ποσοτικών και ποιοτικών δεικτών της ΕΘΑΑΕ, που συνδέονται με την ετήσια κατανομή της τακτικής χρηματοδότησης των ΑΕΙ.

Νομοθετικές παρεμβάσεις και λειτουργία των ΕΛΚΕ

Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράστηκε για τα προβλήματα που δημιουργεί η εφαρμογή του Ν. 5140/2024 στη διαχείριση των έργων μέσω των ΕΛΚΕ, λόγω της υποχρεωτικής χρήσης τραπεζικού λογαριασμού στην Τράπεζα της Ελλάδος. Όπως επισημάνθηκε, η ρύθμιση αυτή αυξάνει σημαντικά τη γραφειοκρατία, προκαλεί καθυστερήσεις και επιβαρύνει υπέρμετρα το διοικητικό έργο, καθιστώντας τη διαχείριση των προγραμμάτων σχεδόν αδύνατη. Για τον λόγο αυτό, η Σύνοδος ζητά την εξαίρεση των ΕΛΚΕ από τη συγκεκριμένη διάταξη.

Ρόλος των Πανεπιστημίων σε ευρωπαϊκό επίπεδο

Τέλος, οι πρυτάνεις πρότειναν στην υπουργό Παιδείας τη συμμετοχή μελών της Συνόδου στην ομάδα προετοιμασίας της Ελληνικής Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο του 2027, αναγνωρίζοντας τον κομβικό ρόλο των Πανεπιστημίων στη διαμόρφωση ευρωπαϊκών πολιτικών για την εκπαίδευση, την έρευνα και την καινοτομία.

Ολοκλήρωση εργασιών με παρουσία της πολιτικής ηγεσίας

Οι εργασίες της Συνόδου ολοκληρώθηκαν με τη συμμετοχή της πολιτικής ηγεσίας της χώρας στον τομέα της Παιδείας, παρουσία της υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφίας Ζαχαράκη, του υφυπουργού αρμόδιου για την Ανώτατη Εκπαίδευση, Νικόλαου Παπαϊωάννου, της γενικής γραμματέα Συντονισμού, Εύης Δραμαλιώτη και του Δημήτρη Μπουραντώνη, γενικού γραμματέα Ανώτατης Εκπαίδευσης.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, οι πρυτάνεις έθεσαν τα αιτήματα και τους προβληματισμούς τους για τον χώρο των ΑΕΙ, σε ένα ανοικτό, ειλικρινή και ουσιαστικό διάλογο, ο οποίος εστίασε στις πραγματικές ανάγκες και στις προοπτικές της ελληνικής ανώτατης εκπαίδευσης.

Στις εργασίες της Συνόδου συμμετείχαν επίσης και τοποθετήθηκαν εκπρόσωποι θεσμικών φορέων της ανώτατης εκπαίδευσης, της έρευνας, της καινοτομίας και της ψηφιακής διακυβέρνησης, καθώς και εκπρόσωποι της κεντρικής και περιφερειακής διοίκησης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η κεντρική ομιλία του Γιώργου Παναγιωτακόπουλου, Καθηγητή Καινοτομίας, Επιχειρηματικότητας και Μεταφοράς Τεχνολογίας, του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια, Berkeley με θέμα «Το μέλλον της εκπαίδευσης: Καλλιέργεια μιας καινοτόμου και παγκόσμιας νοοτροπίας για τους μελλοντικούς ηγέτες», η οποία ανέδειξε τον διεθνή ρόλο των πανεπιστημίων στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου και ανταγωνιστικού εκπαιδευτικού οικοσυστήματος.

Η επόμενη Σύνοδος Πρυτάνεων θα φιλοξενηθεί από το Πανεπιστήμιο Πειραιά, από 1 έως 4 Απριλίου 2026, όπου η συζήτηση αναμένεται να συνεχιστεί με έμφαση στην υλοποίηση των προτάσεων που διαμορφώθηκαν στον Βόλο.