Σε μία ορεινή κοιλάδα στα σύνορα Αλβανίας-Ελλάδας, 8,5 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Κόνιτσας αναδύεται ατμός σαν από μία φωτιά που σιγοσβήνει, αλλά κανείς δεν μπορoύσε να φανταστεί την προέλευσή του, τουλάχιστον μέχρι πριν από έναν χρόνο.
Εντοπίστηκε τον Φεβρουάριο του 2025, ενώ οι έρευνες είχαν ξεκινήσει το 2021, όταν μια ομάδα Τσέχων σπηλαιολόγων —με επικεφαλής τον Marek Audy— διέκρινε μια έντονη στήλη ατμού να υψώνεται από τον λόφο.
Χρησιμοποιώντας σάρωση LiDAR και χαρτογράφηση με σόναρ, η ομάδα μέτρησε ότι έχει μήκος περίπου 138,3 μέτρα και πλάτος 42 μέτρα, και περιέχει περίπου 8.335 κυβικά μέτρα θερμού νερού πλούσιου σε μέταλλα.
Γιατί λοιπόν μια υπόγεια λίμνη έχει σημασία; Επειδή ανακαλύψεις όπως αυτή βοηθούν τους επιστήμονες να κατανοήσουν πώς κινείται το υπόγειο νερό, πώς λειτουργούν τα γεωθερμικά συστήματα και πόσο ευαίσθητα μπορεί να είναι ορισμένα υπόγεια οικοσυστήματα.
Το σύστημα είναι μέρος αυτού που οι ερευνητές αποκαλούν σπηλαιογένεση θειικού οξέος, μια διαδικασία κατά την οποία τα νερά πλούσια σε υδρόθειο συμβάλλουν στη διαμόρφωση και αναδιαμόρφωση των σπηλαίων με την πάροδο του χρόνου.
Η θερμοκρασία της λίμνης παραμένει σταθερή στους 26 βαθμούς Κελσίου, ενώ οι πηγές που τροφοδοτούν την κοιλάδα έχουν παρόμοια χημική σύνθεση και θερμοκρασία.
Επίσης υπάρχει μια εκπληκτική ανατροπή. Το βαθύ θερμικό νερό θα περίμενε κανείς να κινείται αργά, όμως πειράματα έδειξαν ότι το σύστημα συμπεριφέρεται περισσότερο σαν ένα πολύπλοκο δίκτυο σωληνώσεων.
Σε πρακτικό επίπεδο, αυτό σημαίνει ότι ό,τι συμβαίνει στην επιφάνεια, συμπεριλαμβανομένης της ρύπανσης και της αλλαγής στη χρήση της γης, μπορεί ενδεχομένως να μεταφερθεί μέσω των συνδεδεμένων συστημάτων πιο γρήγορα από ό,τι πιστεύουν πολλοί.
Η επιστημονική κοινότητα που ασχολείται με τις σπηλιές στην περιοχή αυτή έχει επίσης εκφράσει πρακτικές ανησυχίες.
Μια τεχνική έκθεση για το σύστημα σπηλαίων Atmos και Sulfur αναφέρει ότι η ομάδα συνεργάζεται με τις τοπικές αρχές και εργάζεται για την ένταξη των υπογενών σπηλαίων στο Εθνικό Πάρκο Vjosa, προειδοποιώντας παράλληλα ότι ένα φράγμα στην ελληνική πλευρά του ποταμού Σαραντάπορου θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά το περιβάλλον της σπηλιάς Sulfur.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο International Journal of Speleology.