“Άμα είπες την αλήθεια, μην φοβάσαι” – Ο “καλλιτέχνης” των φυλακών Τρικάλων πίσω από την τοιχογραφία που θα γίνει στο Δικαστικό Μέγαρο Λάρισας

Η κλασική εικαστική προβολή της Θέμιδος με τα δεμένα μάτια, το ξίφος και τη ζυγαριά στα δύο χέρια θα κοσμεί σε λίγο καιρό την δυτική πλευρά του Δικαστικού Μεγάρου Λάρισας επί της οδού Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Η εντυπωσιακή τοιχογραφία που παρουσιάζει σήμερα η larissanet αποκτά μια επιπλέον σημασία καθώς βασίζεται στο σχέδιο του 44χρονου Στάνισλαβ, κρατουμένου στο Σωφρονιστικό  Κατάστημα Τρικάλων και μέλους του καλλιτεχνικού εργαστηρίου του 2ου Σχολείου Δεύτερης Ευκαιρίας Τρικάλων. Ενός ανθρώπου που έμαθε να ζωγραφίζει στη φυλακή για να «παγώνει» έστω και προσωρινά τη σκληρή σωφρονιστική καθημερινότητα.

Η larissanet συνάντησε τον Στάνισλαβ στο 2ο Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Τρικάλων και μίλησε μαζί του για την καθημερινότητα στη φυλακή σκιτσάροντας, για τη δικαιοσύνη και την εντύπωση που θέλει να αφήνει στους πολίτες το έργο του όταν θα το αντικρίζουν.

Το 2ο Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Τρικάλων, που λειτουργεί εντός του Σωφρονιστικού Καταστήματος Τρικάλων, αποτελεί, όπως μας λέει ο Διευθυντής του σχολείου, κ. Θεοφάνης Κατσάνος, έναν χώρο μάθησης, δημιουργίας και προσωπικής εξέλιξης για τους εκπαιδευομένους του. Μέσα από την εκπαίδευση, τον πολιτισμό και τις καλλιτεχνικές δράσεις, τους δίνει τη δυνατότητα να ανακαλύψουν νέες δεξιότητες, να εκφραστούν δημιουργικά και να χτίσουν γέφυρες με την κοινωνία, αποδεικνύοντας καθημερινά ότι η γνώση μπορεί να ανοίξει νέους δρόμους ακόμη και στα πιο δύσκολα περιβάλλοντα. Η πορεία του Στάνισλαβ και η μετατροπή ενός σκίτσου του σε δημόσιο έργο τέχνης αποτελούν, όπως τονίζει, ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της δύναμης της εκπαίδευσης να αναδεικνύει ταλέντα, να καλλιεργεί την αυτοπεποίθηση και να δημιουργεί νέες προοπτικές ζωής.

Το “ατελιέ” στο κελί και το βλέμμα της γάτας

Όταν μας βρίσκει ο Στάνισλαβ, κρατάει στο χέρι του ένα σκίτσο που ετοίμασε για να το δώσει ως αφιέρωση στους οδοντίατρους που βρέθηκαν εκείνη την ημέρα στο 2ο ΣΔΕ Τρικάλων για να εξετάσουν τη στοματική υγιεινή των εκπαιδευομένων.

Μπορεί να σκιτσάρει οτιδήποτε μέσα σε σύντομο χρόνο και το εντυπωσιακότερο είναι πως έμαθε την τέχνη μέσα στην φυλακή, εκτίοντας την ποινή του.

Το μολύβι και το χαρτί είναι τα μοναδικά «εργαλεία» του Στάνισλαβ. Το προσωπικό του “ατελιέ” είναι ένα τραπέζι στο κελί του το οποίο προσπαθεί να κρατά καθαρό κάθε φορά, κάνοντας που και που τις σχετικές παρατηρήσεις στους συγκρατούμενους του. Ο μόνος που μπορεί να κάθεται πάνω στο τραπέζι είναι ο αγαπημένος του γάτος, ο Μπάσιακ, ένα όνομα που σημαίνει αυτός που δεν έχει σπίτι. Τον γάτο τον έχει σαν παιδί του όπως μας λέει και το άγρυπνο βλέμμα του τον συντροφεύει κάθε φορά που καταπιάνεται με ένα σκίτσο.

Ο Στάνισλαβ μετρά τις μέρες του καρτερικά μέχρι την αποφυλάκιση του, έχοντας ως απόδραση το σκίτσο. Το ταλέντο του τον έχει κάνει περιζήτητο μέσα στη φυλακή καθώς αρκετοί συγκρατούμενοι του, ζητάνε να τους κάνει κάποιο σκίτσο. Η ανταμοιβή του, όπως μας λέει, είναι να αφήσει τον άλλον ικανοποιημένο.

Πώς όμως το σκίτσο του Στάνισλαβ για την Θέμιδα έφτασε από τα Τρίκαλα στη Λάρισα;

Μια χριστουγεννιάτικη επίσκεψη

Την πρωτοβουλία για τη δημιουργία της τοιχογραφίας «τρέχει»  από την αρχή του έτους η Ένωση Ασκούμενων και Νέων Δικηγόρων Λάρισας (ΕΑΝΔιΛ). Τον Φεβρουάριο υπέβαλλε σχετικό αίτημα στην Επιτροπή Διαχείρισης του Δικαστικού Μεγάρου Λάρισας το οποίο εγκρίθηκε ένα μήνα μετά.

Για την έμπνευση πίσω από το αίτημα μας αναφέρει ο πρόεδρος της ΕΑΝΔιΛ κ. Βασίλης Παπαλαγάρας:  “Όλα ξεκίνησαν πέρυσι τον Σεπτέμβριο, μετά από απόφαση του ΔΣ να αναπτύξουμε δράσεις συνεργασίας με τα σχολεία εντός των Σωφρονιστικών καταστημάτων, θέλοντας κατά αυτόν τον τρόπο να δείξουμε εμπράκτως την στήριξη μας στο σπουδαίο κοινωνικό έργο των εκπαιδευτικών. Στις 13/10/2025, κάναμε την πρώτη μας επίσκεψη στο 2ο ΣΔΕ Τρικάλων. Τα Χριστούγεννα του 2025, επισκεφθήκαμε εκ νέου το 2ο ΣΔΕ για τη χριστουγεννιάτικη γιορτή του σχολείου. Εκεί, ο Διευθυντής Δομών Εκπαίδευσης και Κατάρτισης και Διευθυντής του 2ου ΣΔΕ, κ. Θεοφάνης Κατσάνος, μας έκανε ένα δώρο, έναν πίνακα ζωγραφικής ενός εκπαιδευόμενου. Κοιτώντας το εικαστικό έργο, και μένοντας έκπληκτος από το ταλέντο του, αμέσως σκέφτηκα το έργο αυτό να καλύπτει έναν τοίχο του Δικαστικού Μεγάρου. Θέλοντας με την κίνηση μας αυτή να αναδείξουμε ακόμη περισσότερο τη «διαφυγή» που προσφέρει η εκπαίδευση, ακόμη και μέσα από ένα περιβάλλον όπως αυτό των φυλακών, αλλά και την αναγκαιότητα υποστήριξης του θεσμού των σχολείων εντός των Σωφρονιστικών Καταστημάτων. Διότι, ας μη ξεχνάμε ότι το Ποινικό Δίκαιο δεν είναι «τιμωρητικό δίκαιο», αλλά το δίκαιο της ισορροπίας, του σωφρονισμού και της κοινωνικής επανένταξης. Ακολούθησαν συναντήσεις με την πρόεδρο Εφετών κα Λιάνου, η οποία, αντιλαμβανόμενη τον συμβολισμό πίσω από αυτή την κίνηση, από την πρώτη στιγμή «αγκάλιασε» τη δράση μας και υποστήριξε το αίτημα μας. Την ευχαριστούμε θερμά, γιατί αυτή η δράση είναι μια δράση συνεργασίας και χωρίς την έγκριση και υποστήριξη των καθ’ ύλην αρμοδίων για τη διαχείριση του Δικαστικού Μεγάρου, δεν θα φτάναμε ποτέ στο «σήμερα».

“Άμα είπες την αλήθεια, μην φοβάσαι”

Αυτή τη στιγμή ρυθμίζονται οι τελευταίες λεπτομέρειες για να ξεκινήσει η δημιουργία της τοιχογραφίας και να ολοκληρωθεί μέσα στο καλοκαίρι σύμφωνα με το αρχικό πλάνο.

Λίγο πριν αποχαιρετήσουμε τον Στάνισλαβ, ρωτάμε τι πιστεύει ο ίδιος για τη δικαιοσύνη όπως αποτυπώνεται στο σκίτσο του. Μας δείχνει τα μάτια του και ένα “αόρατο” μαντήλι ακριβώς όπως το μαντήλι στα μάτια της Θέμιδος. “Δεν έχει διακρίσεις, μόνο αλήθεια” μας λέει.

Και οι περαστικοί που θα περνάνε από τη Μεγάλου Αλεξάνδρου και θα αντικρίζουν την τοιχογραφία του τι πρέπει να σκέφτονται;

“Άμα είπες την αλήθεια, μην φοβάσαι” είναι η απάντηση του με ένα μεγάλο χαμόγελο  στην ερώτηση μας.

Πηγή: Του Κωνσταντίνου Κοντοκώστα, ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET