Αλτσχάιμερ: Από το «ξέχασα τα κλειδιά μου» στο «πότε πρέπει να ανησυχήσω»

Η απώλεια μνήμης είναι ένας από τους μεγαλύτερους φόβους της σύγχρονης εποχής. Σε μια καθημερινότητα γεμάτη πληροφορίες και ένταση, σχεδόν όλοι έχουμε βρεθεί να ψάχνουμε τα κλειδιά μας ή να στεκόμαστε για λίγα δευτερόλεπτα στη μέση του σαλονιού αναρωτώμενοι: «Γιατί ήρθα εδώ;».

Πρόκειται για απλή αφηρημάδα, για το τίμημα ενός υπερφορτωμένου εγκεφάλου ή για κάτι πιο σοβαρό;

Η παγίδα της «φυσιολογικής» αφηρημάδας

Σύμφωνα με την Alzheimer’s Association, η φυσιολογική εξασθένηση της μνήμης που έρχεται με τα χρόνια έχει ένα βασικό χαρακτηριστικό: την ικανότητα ανάκτησης της πληροφορίας.

• Ξεχάσατε το όνομα ενός παλιού συμμαθητή, αλλά σας ήρθε στο μυαλό δύο ώρες αργότερα; Είναι φυσιολογικό.
• Χάσατε τα γυαλιά σας, αλλά μπορείτε να ανασυνθέσετε τις κινήσεις σας για να τα βρείτε; Είναι φυσιολογικό.

Με άλλα λόγια, αν ξεχάσετε κάτι και το θυμηθήκατε αργότερα, συνήθως δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.

Τι λένε οι μελέτες: Η διαφορά ανάμεσα στην ηλικία και τη νόσο του Αλτσχάιμερ

Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό The Lancet υπογραμμίζει ότι η άνοια δεν είναι αναπόφευκτο μέρος της γήρανσης. Με βάση την έρευνα, υπάρχουν παράγοντες κινδύνου (όπως η υπέρταση, η παχυσαρκία κτλ.) που, αν ελεγχθούν, θα μπορούσαν να προλάβουν ή να καθυστερήσουν έως και το 40% των περιπτώσεων άνοιας.

Τα «καμπανάκια»

Πότε θα πρέπει να ανησυχήσουμε;

• Οταν δεν θυμάστε πρόσφατα γεγονότα: Για παράδειγμα, το να ξεχάσει κανείς ένα ραντεβού και να το θυμηθεί αργότερα είναι ανθρώπινο. Το να ξεχάσει μια ολόκληρη συζήτηση που έγινε πριν από μία ώρα, σύμφωνα με το National Institute on Aging (NIA), είναι σοβαρή ένδειξη.
• Όταν δυσκολεύεστε σε γνώριμες, καθημερινές δραστηριότητες: Για παράδειγμα, όταν ένας έμπειρος μάγειρας αρχίζει να μπερδεύει τα βήματα μιας απλής συνταγής που φτιάχνει εδώ και χρόνια.
• Οταν υπάρχει αποπροσανατολισμός: Η σύγχυση για την ημέρα της εβδομάδας δεν είναι πρόβλημα. Το να χάνεται κανείς σε μια γνώριμη διαδρομή στη γειτονιά του, όμως, αποτελεί σαφές μήνυμα.
• Όταν αλλάζει η κρίση: Για παράδειγμα, η λήψη περίεργων αποφάσεων με τα χρήματα.
• Οταν αλλάζει η συμπεριφορά: Η ξαφνική καχυποψία, η έντονη ευερεθιστότητα, η κοινωνική απόσυρση ή η παραμέληση της προσωπικής υγιεινής.

Τα προαναφερθέντα δεν σημαίνουν απαραίτητα άνοια. Σύμφωνα με ειδικούς, όμως, αποτελούν ενδείξεις που χρήζουν διερεύνησης.

Ποιες καταστάσεις «μιμούνται» την άνοια

Μελέτη από το Harvard Medical School επισημαίνει ότι υπάρχουν καταστάσεις που «μιμούνται» την άνοια και είναι πλήρως θεραπεύσιμες αν εντοπιστούν εγκαίρως. Όπως:

• Έλλειψη βιταμίνης B12: Προκαλεί σύγχυση και κόπωση.
• Προβλήματα του θυρεοειδούς: Επηρεάζουν άμεσα τη γνωστική λειτουργία.
• Κατάθλιψη: Συχνά εκδηλώνεται με προβλήματα συγκέντρωσης («ψευδοάνοια»).

Τα νούμερα στη χώρα μας

Σύμφωνα με τη Δρ. Παρασκευή Σακκά, Πρόεδρο της Εταιρείας Alzheimer Αθηνών, η άνοια στην Ελλάδα δεν είναι απλώς μια ιατρική διάγνωση, αλλά μια κοινωνική πρόκληση που αγγίζει 1,5 εκατομμύριο πολίτες.

Με τους ασθενείς να αγγίζουν τις 250.000 και άλλους 350.000 να βρίσκονται στο προστάδιο της νόσου, η ανάγκη για έγκαιρη παρέμβαση είναι πιο επιτακτική από ποτέ.

Η έγκαιρη διάγνωση είναι δύναμη

Αν οι γύρω σας επισημαίνουν ότι επαναλαμβάνεστε ή αν νιώθετε ότι η μνήμη σας «σας προδίδει» συστηματικά, η επίσκεψη σε έναν ειδικό είναι απαραίτητη.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να καθυστερήσει την εξέλιξη της νόσου του Αλτσχάιμερ και να διατηρήσει την ποιότητα ζωής για περισσότερο χρόνο.

Το σημαντικότερο, όμως, είναι να μην επικρατεί πανικός. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η περιστασιακή απώλεια μνήμης είναι απλώς αντανάκλαση ενός κουρασμένου, υπερφορτωμένου εγκεφάλου.

Και εδώ τα καλά νέα είναι απλά: η άσκηση, η μεσογειακή διατροφή και η πνευματική δραστηριότητα παραμένουν οι πιο ισχυροί σύμμαχοι της μνήμης.

Γιατί το να ξεχάσεις πού άφησες τα κλειδιά σου είναι ανθρώπινο. Το να αγνοήσεις τα σημάδια, όμως, όχι.

Tip: Η σωματική άσκηση, η μεσογειακή διατροφή και η δια βίου μάθηση είναι οι πιο ισχυρές «ασπίδες» για τον εγκέφαλο.

Με αφορμή την ανάγκη ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, η Ελληνική Πρωτοβουλία Ενάντια στην Αλτσχάιμερ (HIAAD) διοργανώνει την Παρασκευή 3 Απριλίου το 9ο «Ταξίδι Ελπίδας», την ετήσια εκδήλωση αφιερωμένη στην πρόληψη και την έρευνα για τη νόσο. Η φετινή διοργάνωση θα πραγματοποιηθεί στο Ωδείο Αθηνών, με έμφαση στον ρόλο της Τεχνητής Νοημοσύνης στην πρώιμη διάγνωση και πρόληψη της άνοιας. 

Δείτε το πρόγραμμα της εκδήλωσης εδώ

Από το «ξέχασα τα κλειδιά μου» στο «πότε πρέπει να ανησυχήσω» | ΣΚΑΪ (skai.gr)